Οι Εβρίτες καλλιτέχνες και δημιουργοί στις Νότες Λογοτεχνίας

Με τον Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη στην Καρωτή Διδυμοτείχου & 

με τον Χρόνη Αηδονίδη στην Αλεξανδρούπολη

Αγαπητοί αναγνώστες, το πολιτιστικό ιστολόγιο Νότες Λογοτεχνίας ολοκλήρωσε τον κύκλο του. Ξεκίνησε το 2009, ως μια προέκταση της ομώνυμης μουσικής ραδιοφωνικής εκπομπής που έκανα από το 1999 έως το 2022 σε ιδιωτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς της Θράκης. 

Αυτά τα 17 χρόνια δημοσιεύτηκαν στο blog πάνω από 1.000 αναρτήσεις που αφορούν συνεντεύξεις και αφιερώματα σε σημαντικούς καλλιτέχνες και δημιουργούς, παρουσιάσεις δίσκων -  βιβλίων - εικαστικών εκθέσεων, μουσικά ρεπορτάζ, ιστορίες τραγουδιών, βιβλιοκρισίες και λογοτεχνικές εργασίες, άρθρα κοινωνικού περιεχομένου, κ.λπ.

Η αλήθεια είναι πως δόθηκε περισσότερη βάση, όχι τυχαία, στην παρουσίαση και ανάδειξη Θρακιωτών (και ειδικά των Εβριτών) προσωπικοτήτων της μουσικής και του ελληνικού τραγουδιού. Χαίρομαι πραγματικά που πρόλαβα να κάνω με τους περισσότερους, αν όχι με όλους, ολοκληρωμένες συνεντεύξεις οι οποίες δημοσιεύτηκαν όχι μόνο εδώ, αλλά και σε τοπικές εφημερίδες - περιοδικά και ιστοσελίδες (κυρίως της Θράκης, λόγω εντοπιότητας).

Για να τιμήσω τους ίδιους, αλλά και τον χρόνο και τον κόπο μου... συγκέντρωσα τις σχετικές δημοσιεύσεις σ' αυτή την τελευταία ανάρτηση.

Χρόνης Αηδονίδης - Μόρφω Γρηγορίδου - Φωτεινή Αηδονίδη - Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης 

(σπάνια και ιστορική φωτογραφία από το αρχείο της Θεοπούλας και Λαμπριάννας Δοϊτσίδη)

Ας ξεκινήσουμε με τους γίγαντες της θρακιώτικης μουσικής παράδοσης. Υπάρχουν στις Νότες Λογοτεχνίας δύο συνεντεύξεις με τον Χρόνη Αηδονίδη: Η πρώτη (ΕΔΩ) έγινε το 2010 και ήταν μια κοινή συνέντευξη με τη Νεκταρία Καραντζή που έγινε μέσω τηλεφώνου και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και η δεύτερη (ΕΔΩ) το 2011 όταν συναντηθήκαμε από κοντά στην Αλεξανδρούπολη. Έναν χρόνο αργότερα, το καλοκαίρι του 2012 πήγα στην Καρωτή και κάναμε από κοντά μια εφ' όλης της ύλης συνέντευξη με τον Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη (ΕΔΩ). Αρκετά χρόνια αργότερα, την άνοιξη του 2025, συνάντησα τις κόρες του στην Αθήνα και κάναμε την πρώτη εφ' όλης της ύλης κοινή συνέντευξή τους. Η Θεοπούλα και η Λαμπριάννα Δοϊτσίδη είναι ΕΔΩ!

Την ίδια εποχή μού έδωσε συνέντευξη και ο μαθητής του Καρυοφύλλη και του Χρόνη, ο Βαγγέλης Δημούδης (ΕΔΩ), αλλά και ο κορυφαίος βιολιστής της Σαμοθράκης, Κυριάκος Στεργίου (ΕΔΩ) που συναντηθήκαμε στο σπίτι του στην Αλεξανδρούπολη λίγους μήνες πριν φύγει από τη ζωή. Στο πανέμορφο νησί του νομού Έβρου, γεννήθηκαν και μεγάλωσαν οι ξαδέρφες Ζωή Τηγανούρια (ΕΔΩ & ΕΔΩ) και Γιώτα Τηγανούρια (ΕΔΩ), η κάθε μία με την δική της ξεχωριστή πορεία στο χώρο της μουσικής.

Ιδιαίτερη περίπτωση στο χώρο της θρακιώτικης μουσικής παράδοσης αποτελεί ο παπά - Παναγιώτης Νικίδης από τον Βόρειο Έβρο. Το πρόσφατο αφιέρωμά του ΕΔΩ!

Πριν από όλες τις παραπάνω συνεντεύξεις, όμως, η πρώτη μεγάλη συνέντευξη με Θρακιώτη καλλιτέχνη, είναι αυτή με τον σπουδαίο Εβρίτη (από το ιστορικό Σουφλί) τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια (ΕΔΩ & ΕΔΩ) που έγινε πριν 17 χρόνια ακριβώς, την άνοιξη του 2009 στην Κομοτηνή, όπου και ζει από τα έξι του χρόνια έως σήμερα, μ' ένα μικρό διάλειμμα τη δεκαετία του '70 όπου ζούσε στην Αθήνα.

Στο πλαίσιο της πολιτιστικής ανθρωπογεωγραφίας του Νομού Έβρου και κατεβαίνοντας από το Σουφλί στην Αλεξανδρούπολη, συνάντησα στα Κοίλα Φερών τον αείμνηστο λαϊκό στιχουργό Λευτέρη Χαψιάδη (ΕΔΩ), ο οποίος και μου παραχώρησε την πρώτη του μεγάλη συνέντευξη σε διαδικτυακό μέσο.

Η Αλεξανδρούπολη έχει βγάλει πολλά μουσικά ταλέντα! Ένα από τα πρώτα ήταν ο λαϊκός μουσικοσυνθέτης Στράτος Βαλλιάνος που προσφάτως του έκανα ένα αφιέρωμα (ΕΔΩ), αλλά και ο εμπνευσμένος δημιουργός Σάκης Τσιλίκης (ΕΔΩ), ένας από τους καλύτερους συνθέτες του ελληνικού θεάτρου (παιδικού και ενηλίκων) και της οθόνης, με αξιοσημείωτη προσωπική δισκογραφική εργογραφία.

Από τον χώρο της λόγιας και κλασικής μουσικής, ξεχωριστή θέση κατέχει η πιανίστα και επί πολλά χρόνια διευθύντρια του Δημοτικού Ωδείου Αλεξανδρούπολης, Μερόπη Κολλάρου (ΕΔΩ), ο πιανίστας και συνθέτης Αθανάσιος Τρικούπης (ΕΔΩ), ο κιθαρίστας Γιάννης Γιαγουρτάς (ΕΔΩ), η ερμηνεύτρια Στέλλα Αδαμίδου (ΕΔΩ). Και οι τέσσερις Αλεξανδρουπολίτες! 

Ο συνθέτης και γιατρός Αθανάσιος Σίμογλου (ΕΔΩ) και ο αείμνηστος τενόρος Νίκος Χατζηνικολάου (ΕΔΩ) γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο Διδυμότειχο.

Στον χώρο του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού, ξεχωρίζουμε τις συνεντεύξεις με τον μουσικοσυνθέτη Κωνσταντίνο Κάλλια (ΕΔΩ & ΕΔΩ), με την τραγουδοποιό Σοφία Κουρτίδου (ΕΔΩ), με την τραγουδοποιό Τζένη Χατζοπούλου (ΕΔΩ) με τον στιχουργό Χρήστο Σταυρακούδη (ΕΔΩ), με τον μουσικό και τραγουδιστή Αλέξανδρο Κεβόπουλο (ΕΔΩ) -όλοι από Αλεξανδρούπολη-, με τον τραγουδοποιό Μιχάλη Ηλιάσκο (ΕΔΩ) από τον ακριτικό Πέπλο του Νομού Έβρου και άλλους που ίσως ξεχνάω (χίλια συγγνώμη, θα επανέλθω αν χρειαστεί). Από το ίδιο χωριό είναι και μία ξεχωριστή περίπτωση στιχουργού, ο Περικλής Ρεΐζης (ΕΔΩ) με θαυμάσια δείγματα γραφής!

Για όλα τα προαναφερθέντα ονόματα, εκτός από συνεντεύξεις, θα βρείτε και άλλα άρθρα που τους αφορούν, όπως ιστορίες δίσκων και τραγουδιών, μουσικά φωτορεπορτάζ, κείμενα που έγραψαν άλλοι γι' αυτούς, κ.λπ.

Άλλες δημοσιευμένες αναφορές σε ανθρώπους της μουσικής και του τραγουδιού από τον Έβρο: Χριστόφορος Παπαδόπουλος (ΕΔΩ), Ταξιδιώτες Ψυχής - Παντελής Μακρής (ΕΔΩ), Λίτσα Ουλιανούδη (ΕΔΩ), κ.ά.

Στην περιοχή μας έχουν διακριθεί πολλοί άνθρωποι σε όλους τους χώρους της Τέχνης. Ενδεικτικά, αξίζει να σταθούμε στη συνέντευξη με τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Νίκο Ζερβόπουλο (ΕΔΩ), με τη ζωγράφο Σύνη Αναστασιάδη (ΕΔΩ), με τη Θεατρική Ομάδα Διόνυσος (ΕΔΩ) της Νέας Ορεστιάδας, κ.ά.

Η πιο πρόσφατη συνέντευξη (στο πλαίσιο μιας πολύχρονης προσωπικής προσπάθειας παρουσίασης και ανάδειξης Θρακιωτών καλλιτεχνών - δημιουργών της ελληνικής μουσικής και του τραγουδιού) είναι με τους Θραξ Πανκc, ένα από τα καλύτερα γκρουπ της εποχής μας με πανελλήνια εμβέλεια!

Καλή συνέχεια σε όλους!

Μετά Τιμής

Θεοδόσης Βαφειάδης

Ο Διονύσης Σαββόπουλος στο Τζίμη Πανούση

 

Κηδεύτηκε χτες ο σπουδαίος μας τραγουδοποιός, Διονύσης Σαββόπουλος (02/12/1944-21/10/2025), αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο έργο. Πρώτη φορά τον άκουσα, μαθητής Λυκείου, στα τέλη της δεκαετίας του '90 στο Εθνικό Στάδιο Αλεξανδρούπολης, σε μια συναυλία στην οποία συμμετείχαν ο Βαγγέλης Γερμανός και τα Υπόγεια Ρεύματα, όπου ο καθένας έκανε το δικό του ξεχωριστό πρόγραμμα! 

Στις 27/11/2010 πήγα σε μια μεγάλη μουσική σκηνή της Αθήνας για ν' ακούσω τον Τζίμη Πανούση (12/02/1954 - 13/01/2018). Είχαμε κανονίσει να κάνουμε συνέντευξη, στο πλαίσιο του μουσικού φωτορεπορτάζ. Στο κοινό ήταν και ο Σαββόπουλος που παρακολουθούσε κατενθουσιασμένος την παράσταση και διασκέδαζε ακόμα και με τα αστεία που τον αφορούσαν. 

Κάποια στιγμή του προγράμματος, όπως το συνήθιζε, ο Πανούσης κατεβαίνει στο κοινό που είχε γεμίσει ασφυκτικά το χώρο και πλησιάζει στο τραπέζι του Σαββόπουλου. Τον αγκαλιάζει, τον φιλάει και του λέει "Γεια σου δάσκαλε, τιμή μου, σ' ευχαριστώ...".

Τα παραπάνω στιγμιότυπα του κολάζ, είναι λίγο πριν και λίγο μετά από αυτό που σας περιγράφω.

Μια πόλη μαγική

Μια πόλη μαγική
ζούμε μαζί κι οι δυο αγαπημένοι
μια πόλη σαν κι αυτή
πεθαίνει, ζει
κι αλλάζει μαγεμένη.

Σαν πέσει η σκοτεινιά
η αναπνοή μου
θα σμίξει με τ' αγέρι
τότες η πόλη θα φανεί
μονάχη ερημική
σαν τ' ακριβό μου αστέρι.

Στίχοι - Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Οι μαγικές φωτογραφίες είναι από την σελίδα: https://www.facebook.com/Anafiotika/

Όλη η Ελλάδα ατέλειωτη παράγκα...

Όπου κοιτάζω να κοιτάζεις
όλη η Ελλάδα ατέλειωτη παράγκα
παράγκα, παράγκα, παράγκα του χειμώνα
κι εσύ μιλάς σαν πτώμα

Ο λαός, ο λαός στα πεζοδρόμια
κουλούρια ζητάει και λαχεία
κοπάδια, κοπάδια, κοπάδια στα υπουργεία
αιτήσεις για τη Γερμανία

Κυράδες, φιλάνθρωποι παπάδες
εργολαβίες, ψαλμωδίες και καντάδες
Η Ευανθούλα κλαίει πριν να κοιμηθεί
την παρθενιά της βγάζει στο σφυρί

Στα γήπεδα η Ελλάδα αναστενάζει
στα καφενεία μπιλιάρδο, καλαμπούρι και χαρτί
Στέκει στο περίπτερο διαβάζει
φυλλάδες με μιάμιση δραχμή

 Όχι, όχι αυτό δεν είναι τραγούδι
Είναι η τρύπια στέγη μιας παράγκας
Είναι η γόπα που μάζεψε ένας μάγκας
Κι ο χαφιές που μας ακολουθεί.

 "Παράγκα" (στίχοι, μουσική, ερμηνεία: Διονύσης Σαββόπουλος, 

Δέκα χρόνια κομμάτια -1975)

Στις φωτογραφίες κάποια από τα αρκετά εγκαταλελειμμένα παλιά σπίτια της Αλεξανδρούπολης, που μου θυμίζουν έντοντα αυτό το σπουδαίο τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου. Όλη η Ελλάδα ατέλειωτη παράγκα...

https://www.youtube.com/watch?v=ibm4yIjNIM8

Γιώτα Νέγκα στην Κομοτηνή - Φωτογραφίες...

Ο φωτογράφος Αρά Γκιουλέρ στο "Εθνολογικό Μουσείο Θράκης"

Πλήθος κόσμου παρακολούθησε χτες την ομιλία του σπουδαίου Τούρκου φωτογράφου Ara Guler στο φιλόξενο και δραστήριο "Εθνολογικό Μουσείο Θράκης", στην Αλεξανδρούπολη. 

Ο Αρά Γκιουλέρ μας μίλησε για την πορεία του στη ζωή και την τέχνη, παρακολουθήσαμε κάποιες από τις σημαντικότερες φωτογραφίες του, απάντησε σε μερικές ερωτήσεις και υπέγραψε ένα από τα πολλά βιβλία που έχει γράψει. 

Η Αγγελική Γιαννακίδου και οι συνεργάτες της θα πρέπει να είναι ευτυχισμένοι μιας και το "Εθνολογικό Μουσείο Θράκης" ήταν για άλλη μια φορά γεμάτο, όπως σε κάθε εκδήλωση εξάλλου.

Είναι όμως επιτακτική ανάγκη -το γνωρίζουν και το προσπαθούν και οι ίδιοι βέβαια- να βρεθεί ένας άλλος, μεγαλύτερος χώρος για τις εκδηλώσεις του Μουσείου, μιας και ο πολυχώρος του Ε.Μ.Θ. είναι μικρός και προβληματικός όσον αφορά την ηχητική κάλυψη των εκδηλώσεων.

Παρακάτω, μερικές μαγικές στιγμές ενός σημαντικού φωτορεπόρτερ, από την επίσημη ιστοσελίδα του: http://www.araguler.com.tr/

Η Θρυλική Μαρία Κάλλας και η Κωνσταντινούπολη του χθες, του σήμερα και του αύριο...

Και τέλος, μια φωτογραφία που θυμίζει ρεμπέτικο τραγούδι! 

Είναι Τούρκοι μουσικοί και τραγουδιστές σε κάποιο στέκι της Πόλης... 

Στις πρόβες του Θανάση Γκαϊφύλλια με τους Xanthi Brass Band Project