Αρλέτα - Από πού πάνε για την άνοιξη;

Αρλέτα

«Από πού πάνε για την άνοιξη;»

(Εκδόσεις «Καστανιώτη», 1997).

Γράφει ο φιλόλογος και ραδιοφωνικός παραγωγός Αλέξης Λιόλης

Μια πολύ ιδιαίτερη και πολύ προσωπική έκδοση της Αρλέτας, με κείμενα, σκίτσα, σχέδια και τραγούδια της. Η ίδια την αφιερώνει:

«Στους φίλους κατά σειράν εμφανίσεως και αντοχής

Στους εχθρούς κατά κράτος

Και σ’ εσένα».

Κείμενα και ζωγραφικά έργα της Αρλέτας, πεζά και έμμετρα, έγχρωμα κι ασπρόμαυρα, αλληγορικά και υπαινικτικά, πλέουν στις σελίδες του βιβλίου. 

Διαχέονται στα κεφάλαια:

ü Η εποχή των φόνων

ü Η εποχή των καταλοίπων

ü Highseason

ü Η εποχή της ερήμου

ü Από που πάνε για την άνοιξη;

Η Αρλέτα διευκρινίζει στον πρόλογο:

«Εδώ θέλησα να βάλω κάποια τάξη στο χάος μου. Οι ενότητες αυθαίρετες. Τα τραγούδια όρια. Κείμενα και σχέδια πλέουν σε χρόνο σχετικό. Διαχέονται. Εγώ λαθροκυνηγός μιας κατακερματισμένης ιδανικής εποχής που μόνο θραύσματά της οσμίζομαι, ίσα ίσα για να τρελαίνομαι πάλι. Η ιεροτελεστία της ανασφάλειας. Τα σαφή είναι νεκρά. Τα ζωντανά φευγαλέα. Την εποχή – κωδικό όνομα άνοιξη δεν την ορίζω, την ονειρεύομαι…».

Κι αλλού, γράφει:

«Ζούμε σε έναν κακομεταφρασμένο κόσμο. Άλλοι κόσμοι, χειρότεροι ίσως, είχαν μια κοινή γλώσσα, κοινά κατανοητούς κώδικες. Σήμερα, όλα θέλουν μετάφραση, όλα αυθαίρετα φορούν την ταμπελίτσα που τα βολεύει. Τίποτα σ’ αυτή την εποχή της εικόνας δεν δείχνει τι είναι, όλα δείχνουν κάτι άλλο. Λέμε φύγε κι εννοούμε μείνε, λέμε καλημέρα κι εννοούμε άι στο διάολο, λέμε καλώς όρισες κι εννοούμε ξεκουμπίδια. Όσο για τους πολιτικούς, η μετάφραση είναι αδύνατη. Όσο πιο αδύνατη, τόσο πιο πετυχημένος ο πολιτικός. Η τέχνη είναι από τη φύση της ανοχύρωτη κι έτσι ήταν εύκολο θύμα. Όσο πιο ασαφής, τόσο καλύτερα, λένε οι πορνοβοσκοί της. Άλλο περίπλοκο, άλλο περίτεχνο, άλλο ασαφές, αλλά ποιός νοιάζεται, μιας και μπερδεμένη βολεύει καλύτερα! 

Άλλωστε, ποιος έχει χρόνο; Timeismoney, poylakimoy!

Ζούμε σ’ έναν κακομεταφρασμένο κόσμο, γι’ αυτό τσακωθήκαμε.

Εσύ με μετέφραζες λάθος, εγώ νόμιζα ότι με μεταφράζεις σωστά.

Το γελοίο είναι ότι δεν χρειαζότανε μετάφραση».

Το βιβλίο «Από που πάνε για την άνοιξη;» κλείνει με τους στίχους του τραγουδιού της Αρλέτας «Λίμνη για να κολυμπάς»:

Ήταν άνοιξη θυμάμαι που σε γνώρισα

πήρα χρώματα χαμένα, σε ζωγράφισα

ασημένιο απ’ το φεγγάρι, μπλε της θάλασσας

πράσινο της παραζάλης, μοβ της μοναξιάς.

Μπερδεμένο κουβαράκι σε ξεμπέρδεψα

κι έγινε η κλωστή ποτάμι και ταξίδεψα

ως εκεί που δε θυμάσαι, δεν φαντάζεσαι

ως τη άκρη της αβύσσου που βυθίζεσαι.

Κι έριξα χρυσό διχτάκι και σε ψάρεψα

σε μια λίμνη φιλντισένια σε ξανάριξα

τίποτα δε σου ζητάω και δε μου χρωστάς

μόνο να ’μαι εγώ η λίμνη για να κολυμπάς.

Εγώ και η θρησκεία (Από την αυτοβιογραφία της Τζόαν Μπαέζ)

Η αυτοβιογραφία της Τζόαν Μπαέζ κυκλοφόρησε το 1987 (Joan Baez - And a voiceto sing) και στην Ελλάδα ένα χρόνο αργότερα, από τις "Εκδόσεις Καστανιώτη" σε μετάφραση Ανθής Ανδρεοπούλου με τον τίτλο "Τζόαν Μπαέζ - Και μια φωνή να τραγουδώ". Μεταξύ άλλων  ιστοριών και συναντήσεων, η μεγάλη Αμερικανίδα τραγουδοποιός γράφει για τη σχέση της με τη θρησκεία ("Εγώ και η θρησκεία", σελίδα 35). Αντιγράφω ορισμένα αποσπάσματα:

[...] Έρχομαι τώρα στο πιο ευαίσθητο για μένα θέμα. Δεν ξέρω τι να πιστέψω. Θα ήθελα να μπορούσα να πιστέψω οτιδήποτε, ακριβώς όπως το λέει η Βίβλος, κάθε γεγονός σαν αληθινό, όπως πιστεύει κάθε αφοσιωμένος καθολικός. Αλλά η κοινή λογική, ή ίσως η δυσπιστία μου, λέει όχι.

[...] Να τι πραγματικά πιστεύω. Υπάρχει μια ανώτερη δύναμη, που μας υποχρεώνει να κάνουμε το καλό, που κάνει τη συνείδησή μας να λειτουργεί. Κάποια ανώτερη δύναμη κάνει όλα αυτά τα καθημερινά θαύματα. Αυτή η δύναμη, νομίζω, είναι ο Θεός.

Οι επιστήμονες μπορούν να αποδείξουν κάποια στοιχεία σχετικά με την καταγωγή του ανθρώπου και των ζώων, που φαίνεται να αντικρούουν τις ιστορίες της Βίβλου. Αλλά αυτές οι αποδείξεις μπορούν να φτάσουν μέχρι την αφετηρία ως ένα σημείο. Μπορούν να πάνε πίσω μέχρι εκεί που λέει πως η γη ήταν μια μεγάλη, στρογγυλή, άμορφη μάζα, που κολυμπούσε στην ανυπαρξία. Αλλά κανείς δεν μπορεί ν' αποδείξει πως βρέθηκε εκεί αυτή η μάζα. Κάποια δύναμη τη δημιούργησε. Αυτή η δύναμη είναι, νομίζω, η ίδια δύναμη που κυβερνά το νου των ανθρώπων σήμερα [...].

http://www.joanbaez.com/

Ο Βοριάς και ο Ήλιος από τους Μύθους του Αισώπου

Ψάχνοντας στη σπιτική βιβλιοθήκη -τώρα στις διακοπές- να διαβάσω κάτι καλό από τα παλιά, έπεσα πάνω στους κλασικούς και διαχρονικούς "Μύθους του Αισώπου". Από τη Νεανική Βιβλιοθήκη "Μύθοι - Θρύλοι - Παραμύθια" των "Εκδόσεων Καστανιώτη" είχε κυκλοφορήσει το 1985 αυτό το υπέροχο βιβλίο της Έλλης Αλεξίου, με την εικονογράφηση του Στάθη Σταυρόπουλου. Το πόσο διδακτικοί και πάντα επίκαιροι είναι οι Μύθοι του σοφού Αισώπου, το γνωρίζουμε όλοι. Μόνο που καμιά φορά τους ξεχνάμε... Καλή συνέχεια στο καλοκαίρι μας και να διαβάζουμε - ακούμε - βλέπουμε όλα τα ωραία πράγματα που υπάρχουν γύρω μας. Και είναι αμέτρητα!

"Βοριάς και Ήλιος" (από τις αγαπημένες μου παραβολές - αλληγορίες - ιστορίες του Αισώπου)

Μια φορά, τα βάλανε ο βοριάς με τον ήλιο.

-Εγώ είμαι χίλιες φορές ανώτερος και δυνατότερος από σένα, έλεγε ο βοριάς.

-Και εγώ είμαι χίλιες χιλιάδες φορές πιο δυνατός από σένα, του έλεγε ο ήλιος

-Βάζουμε στίχημα; του λέει ο βοριάς.

-Βάζουμε. Μα τι στοίχημα να βάλουμε; λέει ο ήλιος.

-Ό,τι θέλεις. Ό,τι προτείνεις.

-Προτείνω να βάλουμε τούτο το στοίχημα: ποιος από τους δυο μας είναι άξιος, με τα μέσα που διαθέτει, να γδύσει έναν άνθρωπο.

-Σύμφωνοι, του λέει ο βοριάς, μα ξέρε πως θα χάσεις. Γιατί εγώ, όταν θελήσω, ολόκληρα δέντρα ξεγυμνώνω από τους καρπούς τους. Καλύβες ξεσηκώνω.

Και με μεγάλη αυτοπεποίθηση, άρχισε πρώτος να φυσάει ο βοριάς. Μα ο άνθρωπος που είχαν βάλει στο μάτι, κρυώνοντας έσφιγγε όσο μπορούσε πιο σφιχτά το ρούχο του απάνω του. Ο βοριάς με μεγαλύτερη δύναμη έστελνε το ξεροβόρι του στον άνθρωπο, μα πάλι αυτός, τρέμοντας πιο πολύ από το κρύο, όχι μόνο δε γδυνότανε, μα πήρε και μια χοντρή μάλλινη κάπα και την τυλίχτηκε πάνω από τα ρούχα του. Ο βοριάς κατάλαβε πως έχανε το παιχνίδι, κι αφήνοντας ήσυχο τον άνθρωπο, πήγε στον ήλιο και του' πε να δοκιμάσει κι αυτός.

-Δοκίμασε και συ, του λέει, μα και συ θα χάσεις. Οι άνθρωποι δεν είναι δέντρα. Έχουν μυαλό και ξέρουν τι να κάμουν στην κάθε περίσταση.

-Λυπούμαι γιατί άργησες να το καταλάβεις, του 'πε ο ήλιος.

Ο ήλιος στην αρχή δεν τον παραζέστανε τον άνθρωπο. Έστελνε τις ακτίνες του όπως κάθε μέρα. Τότε ο άνθρωπος έβγαλε από πάνω του μόνο τη χοντρή την κάπα. Σε συνέχεια, ο ήλιος έκανε τις ακτίνες του πιο κοφτερές. Ό άνθρωπος, για να ανακουφιστεί, έβγαλε το σκάκι του. Και πάκι ο ήλιος ανέβασε περισσότερο τη θερμοκρασία, σε σημείο που ο άνθρωπος μην αντέχοντας τη ζέστη, και καθώς βάδιζε σε γυρογιάλι, πέταξε από πάνω του και το τελευταίο του ρούχο και βούτηξε γυμνός στη θάλασσα για να δροσιστεί.

Ο ήλιος είχε κερδίσει το στοίχημα, γιατί ήξερε από πρωτύτερα να μελετά την κάθε υπόθεση, αποφεύγοντας τις καυχησιολογίες και τα μεγάλα λόγια, που σε τίποτα δεν ωφελούν.

Τζένη Καρέζη - 20 χρόνια μετά...

«Με αφήνει εντελώς αδιάφορη η λογική και η σοφία. Κρατάω μόνο το συναίσθημα, αυτό το φτερούγισμα της ψυχής, και είναι, νομίζω, το καλύτερο μέσον για να πλησιάσω το όνειρο. Δηλαδή την Τέχνη»

«Το πιο ερωτικό στον άνθρωπο είναι τα μάτια. Το βλέμμα και ό,τι κρύβει είναι το διεθνές, το διαχρονικό, το μεταφυσικό, το πανίσχυρο, το αδιαμφισβήτητο ανθρώπινο διαβατήριο. Ή μάλλον το διαβατήριο των ερώτων μας»

«Η  φιλία είναι για μένα ιερό πράγμα. Μεγαλώσαμε πια! Δεν έχει κανένα νόημα να κάνεις παρέα με ανθρώπους από τους οποίους δεν έχεις τίποτα να πάρεις. Εγώ χρειάζομαι ανθρώπους που να μου αρέσει να τους ακούω να συζητάνε. Να συζητάνε με πάθος για ποίηση, για πολιτική, για λογοτεχνία, για κινηματογράφο, για θέατρο. Και να γεμίζει το σπίτι φωνές, γνώση, πάθος και απόψεις. Ανθρώπους ξύπνιους και καλλιεργημένους, που ξέρω ότι μου λένε την αλήθεια, ακριβώς γιατί δεν έχουνε κανένα λόγο να μου πούνε ψέματα. Και εγώ την αλήθεια τη λατρεύω. Όποιος απομακρύνεται από την αλήθεια οδεύει προς το θάνατο. Τον όποιο θάνατο. Γιατί υπάρχουν πολλοί»

«Θέλω να ζω με τους δικούς μου, θέλω να κάνω τη λατρεμένη μου δουλειά. Θέλω να προσφέρω. Ν’ αγαπώ και να με αγαπούν. Δεν χάνονται αυτά. Δεν πρέπει να χαθούν. Δεν θέλω να χαθούν. Και πάντα θα ελπίζω»

Τζένη Καρέζη – Τετράδια Ζωής  (Εκδόσεις Καστανιώτη – 1993)

Είκοσι χρόνια πέρασαν από τότε που έκλεισαν για πάντα τα ωραιότερα μάτια του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου. Μια από τις αγαπημένες μας ηθοποιούς. Τη θυμόμαστε πάντα με αγάπη!

Παρακάτω ένα μικρό αφιέρωμα που κάναμε για την "τραγουδιστική" της πορεία:

http://theovaf.blogspot.gr/2011/02/blog-post_24.html

Και η επίσημη ιστοσελίδα του "Ιδρύματος Τζένη Καρέζη":

http://www.jkf.gr/

Κατερίνα Γώγου (Τρία κλικ αριστερά & Ιδιώνυμο)

Αυτός εκεί

ο συγκεκριμένος άνθρωπος

είχε μια συγκεκρισμένη ζωή

με συγκεκριμένες πράξεις. 

Γι' αυτό και

η συγκεκριμένη κοινωνία 

για το συγκεκριμένο σκοπό

τον καταδίκασε 

σ' έναν αόριστο θάνατο.

(1978)

Άν καμιά φορά με πιάσεις να λέω ψέματα

- σταμάτα να σου πω - 

μη βιάζεσαι και με λες ψεύτρα. 

Είναι τώρα που δεν μπορώ να ξεχωρίσω πια

και μπερδεύω που σταματάει τ' όνειρο 

και που αρχίζει η αλήθεια... 

(1980)