Ερωτικά - Κώστας Βάρναλης (Εκδόσεις Αρχείο)

 

Στον παρόντα τόμο συγκεντρώθηκαν χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη σχετικά με τον έρωτα και τις γυναίκες, τον γάμο και τα προβλήματά του, τις σχέσεις των δύο φύλων και τις διαφορές τους, τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Πολλά έχουν θέμα παρμένο από το αστυνομικό δελτίο ή από κάποιο παράξενο ειδησάριο, συνήθως τους εξωτερικού.

Τα ερωτικής θεματολογίας κείμενα έχουν πάντα ενδιαφέρον. Διαχρονικό το θέμα και επαναλαμβανόμενα τα προβλήματα - όμως όχι όλα, όπως αποδεικνύεται με την ανάγνωση του τόμου αυτού. Σήμερα μπορούμε να είμαστε ευτυχείς, κυρίως οι γυναίκες, που κάποια βασικά πράγματα έχουν βελτιωθεί και άλλα έχουν λυθεί.

Δεν τα ζήσαμε, τα έχουμε ακούσει από τις μητέρες και τις γιαγιάδες μας. Γνωρίζουμε βέβαια ότι συμβαίνουν και σήμερα, σε πιο σκοτεινές χώρες. Με το χρονογράφημα όμως, μεταφερόμαστε σε ένα παρελθόν που, ευτυχώς, πέρασε. Ο δε Βάρναλης, με τη γνωστή του πένα, μας κάνει να γελάμε και να προβληματιζόμαστε με τα «παλιά».

1η έκδοση Νοέμβριος 2021
Υπόκειται στην ενιαία τιμή βιβλίου
17x24cm, σελ. 280, ISBN 978-618-5234-26-3

Φιλολογική επιμέλεια, κείμενα: Νίκος Σαραντάκος

https://sarantakos.wordpress.com/2021/11/24/varnalis-31/

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αρχείο

Τα "Πολεμικά" του Κώστα Βάρναλη

 

Νέα Κυκλοφορία

Η κήρυξη του πολέμου στις 28 Οκτωβρίου 1940 βρήκε τον Κώστα Βάρναλη να γράφει χρονογράφημα στην Πρωία. Παρόλο που η πολεμική προσπάθεια δινόταν από ένα καθεστώς που είχε κυνηγήσει τους αριστερούς και του είχε απαγορεύσει να δημοσιεύει με το όνομά του, ο Βάρναλης στρατεύθηκε στον αγώνα με την πένα, εμψυχώνοντας τους αναγνώστες του και ανατέμνοντας με σοφία αλλά και ειρωνεία τον ιταλικό φασισμό και την προσωπικότητα του Μουσολίνι. Μετά τη γερμανική επίθεση, η ευφορία εξατμίζεται αλλά και πάλι ο ποιητής προσπαθεί να διατηρήσει ψηλά το φρόνημα και να δώσει θάρρος για την τελική νίκη.

Ο Νίκος Σαραντάκος, επιμελητής και σχολιαστής των Χρονογραφημάτων και των λοιπών άρθρων του Κώστα Βάρναλη που αποθησαυρίζονται από το 2013 για τις Εκδόσεις Αρχείο, διάλεξε για την παρούσα έκδοση 81 χρονογραφήματα του Βάρναλη που δημοσιεύτηκαν στην Πρωία από τον Νοέμβριο του 1940 έως τον Απρίλιο του 1941.

Η έκδοση συμπληρώνεται με γελοιογραφίες του Κώστα Μπέζου που δημοσιεύονταν στην πρώτη σελίδα της Πρωίας πλάι στα χρονογραφήματα του Βάρναλη, συχνά με το ίδιο θέμα, καθώς και με ένα Επίμετρο, στο οποίο θα δείτε πώς η Γενική Ασφάλεια συνέλαβε τον Βάρναλη και άλλους λογοτέχνες για να τους νουθετήσει ώστε να μην επικρίνουν τον φασισμό, αλλά μόνο τους Ιταλούς!

Η άκρως αυτή ενδιαφέρουσα έκδοση κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αρχείο!

Τα Συμποσιακά του Κώστα Βάρναλη

Τα «Συμποσιακά» του Κώστα Βάρναλη (1884-1974) περιέχουν 154 χρονογραφήματα (1939-1957) εμπνευσμένα από το καφενείο, την ταβέρνα, τον καφέ και το τσιγάρο, το πιοτό και το φαΐ. Τη φιλολογική επιμέλεια και τα κείμενα υπογράφει ο Νίκος Σαραντάκος, ενώ την επιμέλεια έκδοσης έχουν η Ηρώ Διαμαντούρου και ο Νίκος Αλπαντάκης.

Όπως μαρτυρούν όσοι τον γνώρισαν, ο Κώστας Βάρναλης αγαπούσε πολύ το καφενείο, που το έβλεπε σαν το αντίστοιχο της αγοράς των αρχαίων Αθηναίων, αλλά και την ταβέρνα, σαν χώρο συλλογικής ευωχίας. Τα χρονογραφήματα του τόμου αυτού τοποθετούνται ακριβώς σε αυτούς τους δύο πόλους: την ταβέρνα και το καφενείο, και βέβαια τα συμπαρομαρτούντα: τον καφέ και το τσιγάρο, το πιοτό και το φαγητό, τα συμπόσια και τις παρέες των φίλων.

Ο Νίκος Σαραντάκος, επιμελητής και σχολιαστής των Χρονογραφημάτων και των λοιπών άρθρων του Κώστα Βάρναλη που αποθησαυρίζονται από το 2013 για τις εκδόσεις Αρχείο, διάλεξε για την παρούσα έκδοση 154 χρονογραφήματα του σπουδαίου λογοτέχνη, που δημοσιεύτηκαν από το 1939 έως το 1957 στις εφημερίδες Πρωία, Ηνωμένος Τύπος, Προοδευτικός Φιλελεύθερος, Προοδευτική Αλλαγή και Αυγή.

Στα χρονογραφήματα του τόμου αυτού θα βρείτε τον ίδιο τον ποιητή, αυθεντικό και ανθρώπινο, να υμνεί τις μικρές χαρές των απλών ανθρώπων, να περιγράφει τα παυσίλυπα πάθη τους, να δίνει συμβουλές για το πώς να κόψετε το τσιγάρο αλλά και πώς πρέπει να είναι μια σωστή κρασοκατάνυξη.

1η έκδοση: Δεκέμβριος 2019. Υπόκειται στην ενιαία τιμή βιβλίου.

17x24cm, σελ. 256, ISBN 978-618-5234-24-9. Για περισσότερα στην επίσημη ιστοσελίδα των Εκδόσεων Αρχείο, εδώ και εδώ!

Για το Νίκο Σαραντάκο, εδώ.

Τα ερμάρια του χρόνου

Λογοτεχνία και αρχειακό υλικό είναι ο πολύ ασυνήθιστος συνδυασμός με τον οποίο η Αγγελική Γαρίδη περιγράφει την πολυτάραχη ιστορία της ελληνικής και ρουμανικής οικογένειάς της, με επίκεντρο τον πατέρα, Μίλτο Γαρίδη, καλλιτέχνη και καθηγητή Πανεπιστημίου, που έζησε 8 χρόνια φυλακισμένος εξαιτίας των πολιτικών του πεποιθήσεων. Πόλεμος, εξορία, φυλακές, μετανάστευση, πόνος και νοσταλγία. Και πάνω απ’ όλα ένα μεγάλο ερωτηματικό για το αν άξιζε η θυσία.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρώτα στα γαλλικά (2016) και μεταφράστηκε από την ίδια τη συγγραφέα για την παρούσα ελληνική εκδοχή των "Εκδόσεων Αρχείο" (2018), περισσότερα βιβλία των οποίων μπορείτε να δείτε εδώ.

Η συγγραφέας, με την παρούσα έκδοση, προσπαθεί να δώσει πνοή στις προσωπικές αναμνήσεις της, αλλά και στη συλλογική μας μνήμη. Το καταφέρνει μέσα από ντοκουμέντα και μαρτυρίες ανθρώπων που υπέστησαν πολλά για τις ιδέες τους. Ένας από αυτούς ήταν και ο πατέρας της. Όλες οι φωτογραφίες και τα έγγραφα, ένα εξαιρετικά πλούσιο υλικό, είναι από το αρχείο της οικογένειας Γαρίδη. Το βιβλίο κλείνει με τον επίλογο του κ. Μανώλη Γλέζου, τον οποίο και παραθέτουμε στο τέλος, μετά τα σχετικά βιογραφικά σημειώματα. 

Η Αγγελική Γαρίδη γεννήθηκε στο Παρίσι, όπου ακολούθησε σπουδές Γαλλικής Φιλολογίας, Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης. Η διδακτορική της διατριβή εκδόθηκε , στον εκδ. οίκο AlbinMichel (1996) με τον τίτλο LesΑngesdudésir. Figures de l’Ange au XXe siècle (Οι Άγγελοι του πόθου. Μορφές του Αγγέλου στον 20ό αιώνα). Δίδαξε για χρόνια στη μέση εκπαίδευση στη Γαλλία και διηύθυνε σεμινάρια στο  Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Ερευνών στο Παρίσι. Εργάστηκε ως Παιδαγωγικός Σύμβουλος στην Γαλλική Πρεσβεία Αθηνών. Είναι καλλιτεχνική διευθύντρια του διαδικτυακού περιοδικού artmag.com, συντάσσει κείμενα για καταλόγους τέχνης και περιοδικά και συμμετέχει σε συλλογές σχετικά με την τέχνη και τη λογοτεχνία. Μεταφράζει ποίηση και δοκίμια από τα ελληνικά στα γαλλικά και αντίστροφα. Το παρόν βιβλίο, πρωτοκυκλοφόρησε στα γαλλικά το 2016 με τον τίτλο Les Armoires dutemps (Pétra). Το 2018 δημοσιεύτηκε στις ίδιες εκδόσεις και η ποιητική της συλλογή Surunbuisson de myrte. Errancesgrecques.

Ο Μίλτος Γαρίδης (1926 - 1996) ασχολήθηκε αμέσως μετά τον πόλεμο με τη γλυπτική στο εργαστήρι του Απάρτη και άρχισε σπουδές Νομικής. Το 1948, επί εμφυλίου πολέμου, φυλακίστηκε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, μέχρι το 1956. Παρόλ’ αυτά συνέχισε, όσο ήταν δυνατό, να ασκεί την τέχνη του. Συγχρόνως, μελετούσε ξένες γλώσσες. Αργότερα εργάστηκε ως μεταφραστής και μεταξύ του 1957 και του 1962 έγραψε περίπου 180 άρθρα ως κριτικός τέχνης στην εφημερίδα Αυγή. Το 1958 έφυγε για το Παρίσι, όπου εγγράφηκε στη Σχολή Καλών Τεχνών και σπούδασε αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στη Σορβόννη. Το 1981 με το βιβλίο του "Μεταβυζαντινή ζωγραφική (1450-1600). Η εντοίχια ζωγραφική μετά την πτώση του Βυζαντίου στον ορθόδοξο κόσμο και στις χώρες υπό ξένη κυριαρχία" (εκδ. Κ. Σπανός, Αθήνα 2007) έγινε κάτοχος του Doctoratd’État. Εργάστηκε ως ερευνητής στο CNRS μέχρι το 1988, οπότε εξελέγη καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

«Ο αγωνιστής, ο δημιουργός, ο επιστήμονας»

Τον Μίλτο Γαρίδη πρωτογνώρισα από την αδελφή του Ελένη, το 1945. Με την Ελένη γνωριστήκαμε μετά τα Δεκεμβριανά. Μαζί της συνεργάστηκα πολλές φορές και, πιο πολύ, στο σπάσιμο της μεταδεκεμβριανής αστυνομικής τρομοκρατίας. Έτυχε, μάλιστα, σε μια εξόρμησή μας στο Περιστέρι να συλληφθούμε μαζί και να κρατηθούμε στο Αστυνομικό Τμήμα, για ένα βράδυ.

Η Ελένη υπήρξε ήδη κομουνίστρια πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν άνθρωπος πολύ μεθοδικός στη δουλειά της, ήπια στη συμπεριφορά της, αλλά άξια αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης.

Γνωριστήκαμε και οικογενειακώς. Κι έτσι γνώρισα και τον Μίλτο, τον μικρότερο αδελφό. Τον είδα ξανά στις Φυλακές της Αίγινας, το 1952-1954. Ήταν τότε, που η Ομάδα των πολιτικών κρατουμένων έκαμε τις τρεις μεγάλες προσπάθειες: η πρώτη, ήταν οι μαρτυρίες του καθένα μας για την Εθνική Αντίσταση (το υλικό αυτό καταφέραμε και στάλθηκε όλο στο εξωτερικό στο ΚΚΕ, στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας). Η δεύτερη προσπάθεια ήταν να γραφεί η Γεωγραφία κάθε τόπου από τους ίδιους τους κατοίκους της, αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Η Τρίτη, ήταν η αυτομόρφωση του κάθε αγωνιστή. Όσοι δεν είχαν τελειώσει το Δημοτικό, να το τελειώσουν. Το ίδιο και οι μαθητές του Γυμνασίου. Παράλληλα γινόντουσαν και μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης, κυρίως λογιστικά. Σ’ όλες αυτές τις προσπάθειες, ο Μίλτος Γαρίδης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, όντας φοιτητής της Σχολής Καλών Τεχνών. Βοήθησε, όσο μπορούσε τους συγκρατουμένούς του και στους τρεις τομείς. Πνεύμα ανεξάρτητο, απεγκλωβισμένο από το δογματικό ζυγό, υπήρξε πραγματικός δημιουργός.

Τρίτη φορά ξανασυναντήθηκα με τον Μίλτο Γαρίδη όταν, στην εφημερίδα Αυγή, τον καιρό που ήμουν πρώτη φορά διευθυντής της (1956-1959), υπήρξε μόνιμος συνεργάτης της –ο τεχνοκριτικός στις Εικαστικές τέχνες. Η εξαίρετη δουλειά του στον τομέα αυτό καταφαίνεται από τις κριτικές του, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Αυγή (1956-1962).

Ως καθηγητή της Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, όπου δίδαξε από το 1979 έως το 1996, δεν έτυχε να τον συναντήσω παρά ελάχιστες φορές. Στα πρώτα χρόνια αυτής της περιόδου μάθαινα για τον Μίλτο από τη αδελφή του Ελένη. Αργότερα, όμως, και έως σήμερα, μάθαινα για τον καθηγητή Μίλτο Γαρίδη από τους φοιτητές του και τους συναδέλφους του καθηγητές.

Ο Μίλτος Γαρίδης άφησε εποχή. Οπλισμένος με την πικρή εμπειρία τού πολιτικού γίγνεσθαι ως αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης και με την οδύνη της απώλειας των οραμάτων μας, είχε τη δύναμη να μεταλλάσσει τον πόνο και τη θλίψη σε δημιουργία και να αναζητά την έκφρασή της στην τέχνη.

Χρειάστηκε γι’ αυτό υπομονή, επιμονή και πείσμα, συντροφευμένα με την απελευθέρωσή του από τις δογματικές αγκυλώσεις».

Μανώλης Γλέζος

Αθήνα, 23.5.2011

Ο Κώστας Βάρναλης στις Εκδόσεις Αρχείο

Τι είδα εις την Ρωσσίαν των Σοβιέτ

Ένα ενθουσιώδες πορτρέτο της κομμουνιστικής Ρωσίας του 1934, ενδιαφέρον και για τους γνώστες, αλλά και για όσους, σήμερα ακόμα, δεν γνωρίζουν την πρακτική εφαρμογή του κομμουνισμού στην κοινωνία. Οι εντυπώσεις που κατέγραψε ο Κώστας Βάρναλης στην εφημερίδα Ελεύθερος Άνθρωπος, μεταφέρουν συνοπτικά όλη την πορεία του κομμουνιστικού οράματος της εποχής. Γραμμένες πριν από τις μεγάλες εκκαθαρίσεις του Στάλιν, από έναν λογοτέχνη που τον χαρακτήριζε η χαρά για τη ζωή, αναδίνουν απόλυτα τον κομμουνιστικό οπτιμισμό.

Παιδεία, εκκλησία, έρωτας, πορνεία, άθληση, εργασία, κατοικία, υγεία, κοινωνική πρόνοια, τέχνη, λογοτεχνία, όλα διαμορφώθηκαν ανάλογα. Οι ανταποκρίσεις του από το Πρώτο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων -με αφορμή το οποίο επισκέφτηκε ο Βάρναλης την ΕΣΣΔ- αποτελούν την σύνοψη των αρχών του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.

Ο στρατευμένος λόγος του έρχεται σε αντίθεση με την ελαφράδα που έχουν τα Γράμματα από το Παρίσι (Εκδόσεις Αρχείο, 2013), προδίδει άλλο χιούμορ και άλλου τύπου χαρά για τη ζωή, αλλά διατηρεί τα βασικά του χαρακτηριστικά: ορμή, διάθεση για ζωή, ανάγκη επικοινωνίας με τον συνάνθρωπο, αγάπη, καλή προαίρεση, πίστη και θαυμασμό για το καινούργιο. Η έκδοση περιλαμβάνει πλούσιο αρχειακό φωτογραφικό υλικό.

306 σελίδες / 13,5x20,5cm / ISBN 978-618-80935-5-3

Γράμματα από το Παρίσι

Το 1926 ο Βάρναλης επισκέφτηκε τη Γαλλία ως ανταποκριτής μιας εφημερίδας που δεν υπάρχει πια (Πρόοδος των Αθηνών). Σε μια στήλη που ονομαζόταν "Γράμματα από το Παρίσι" ή "Παρισινά Γράμματα", κατέγραψε τις εντυπώσεις του, όχι μόνο από το Παρίσι, αλλά και από διάφορα άλλα μέρη της χώρας. Είναι οι πρώτες ανταποκρίσεις που έγραψε από κει -άρθρα ευχάριστα, ανάλαφρα, ενδιαφέροντα για όλους, γραμμένα με κέφι και σοβαρότητα, με την ευγενική ειρωνεία και το χιούμορ που χαρακτηρίζει τον ποιητή.

Με την έκδοση αυτή, τα Γράμματα δημοσιεύονται για πρώτη φορά σε βιβλίο. Συνοδεύονται από εφτά άρθρα περί αισθητικής, που γράφτηκαν την ίδια περίοδο, τα περισσότερα στο Παρίσι. Η έκδοση διαθέτει ένα εξαιρετικά προσεγμένο χρονολόγιο και έχει το χαρακτηριστικό ότι περιλαμβάνει αρχειακές ή ανέκδοτες φωτογραφίες του ποιητή από τα χρόνια της Γαλλίας, δύο σκίτσα φίλων του καλλιτεχνών και πρωτότυπη εικονογράφηση, βασισμένη στις φωτογραφίες που συνόδευαν τότε τα άρθρα της Προόδου.

166 σελίδες / 13,5x20,5cm / ISBN 978-618-80935-1-5

Οι «Εκδόσεις Αρχείο» επιθυμούν να βγάλουν από τα συρτάρια και να αναδείξουν στο ευρύτερο κοινό  -και όχι μόνο στους ερευνητές-  αρχειακό υλικό προερχόμενο από οικογενειακά ή ιδιωτικά αρχεία κάθε θεματολογίας και μορφής (αφηγήσεις, ημερολόγια, απομνημονεύματα, φωτογραφίες, αλληλογραφίες, ντοκουμέντα, σχέδια, κ.ά.), αλλά και αθησαύριστα ή ανέκδοτα κείμενα λογοτεχνών του παρελθόντος.

Στο πλαίσιο αυτό, έχουν εκδώσει τέσσερα έως τώρα βιβλία του μεγάλου Έλληνα λογοτέχνη Κώστα Βάρναλη (1884-1974, 1959: Βραβείο Λένιν): Γράμματα από το Παρίσι (2013), Τι είδα εις την Ρωσσίαν των Σοβιέτ (2014) και τα χρονογραφήματα Τα Αττικά (2016) & Τα Αστυνομικά (2017).

Τη φιλολογική επιμέλεια έχει αναλάβει ο συγγραφέας και μεταφραστής Νίκος Σαραντάκος (Παλαιό Φάληρο, 1959), ο οποίος υπογράφει τους ενδιαφέροντες και κατατοπιστικούς προλόγους. Περισσότερα για τον επιμελητή, εδώ.

Υπεύθυνοι των εκδόσεων, είναι η Ηρώ Διαμαντούρου και ο Νίκος Αλπαντάκης

Η Ηρώ Διαμαντούρου (Αθήνα, 1965) έχει κάνει σπουδές στη φιλολογία και τη μουσική. Έχει εργαστεί περιστασιακά ως μεταφράστρια μουσικολογικών, κυρίως, κειμένων (εκδόσεις Γιαλλελής, Δεληθανάσης, Άμμος, Αλεξάνδρεια, κ.ά.). Από το 1996 μέχρι το 2010 συνεργάστηκε με την ΕΡΤ (μουσική επιμέλεια σε ντοκιμαντέρ οικολογικής και βιογραφικής θεματολογίας όπως «Εντροπία», «Φωτόσφαιρα», «Δρόμοι», κ.ά.). Έχει εκδώσει δύο μυθιστορήματα στις εκδόσεις Αλεξάνδρεια: Η Μαγική Συγχορδία και Το Ωδείο και έχει γράψει τον θεατρικό μονόλογο Μια νύχτα χωρίς τον Σάντσο – Οι τελευταίοι λόγοι του Δον Κιχώτη πάνω στον σταυρό του (2013), που παίχτηκε για πρώτη φορά στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης τον Οκτώβριο του 2013. Έχει συνθέσει την πρωτότυπη μουσική της μεγάλου μήκους ταινίας-ντοκιμαντέρ Επιστροφή στη Μήλο (Ηρωνικός, 2008). Κατά τα έτη 2001-2007 μαθήτευσε κοντά στον Γιώργο Ρόρρη (ζωγραφική). Μαζί με τον Νίκο Αλπαντάκη διευθύνουν την εταιρεία Ηρωνικός Ε.Π.Ε., η οποία ξεκίνησε ως εταιρεία παραγωγής ντοκιμαντέρ και εξελίχθηκε στις Εκδόσεις Αρχείο.

Ο Νίκος Αλπαντάκης (Αθήνα, 1971), πτυχιούχος Ηλεκτρονικός, από το 1994 εργάστηκε ως μοντέρ βίντεο και φιλμ. Έχει σκηνοθετήσει και μοντάρει την σειρά πορτραίτων “Δρόμοι” (ΕΡΤ, 160 επεισόδια, 2002-2010), έχει κάνει μοντάζ στην εκπομπή “Μηχανή του χρόνου” (ΕΡΤ, 2011-2014) και έχει σκηνοθετήσει, μοντάρει και κάνει κάμερα σε όλες τις παραγωγές της ΗΡΩΝΙΚΟΣ.

Για περισσότερα βιβλία των «Εκδόσεων Αρχείο» (Μιμνέρμου 5, 10674, Αθήνα, τηλέφωνο: 2107211187, info@archeiobooks.gr) εδώ και εδώ.