Νίκος Καζαντζάκης - Η πολιτική του πνεύματος

Η Μοίρα της νεότερης ιστορίας ... λέγεται "Πολιτική".

Τίποτα σήμερα δεν μπορεί να γίνει, καμιά βελτίωση

οικονομική, μήτε κοινωνική δικαιοσύνη, μήτε πνευματική,

έξω από τους πολιτικούς αγώνες.

Ν.Κ.

Από τις "Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης" κυκλοφόρησε το σπουδαίο δίτομο έργο του Peter Bien "Καζαντζάκης - Η πολιτική του πνεύματος". Ο πρώτος τόμος το 2001 σε μετάφραση Ασπασίας Δ. Λαμπρινίδου και ο δεύτερος το 2007 σε μετάφραση Αθανάσιου Κ. Κατσικερού. Πρόκειται για μια πολυσέλιδη μελέτη, αποτέλεσμα χρόνιας και σοβαρής ενασχόλησης με το έργο του κορυφαίου λογοτέχνη. Μία έκδοση καλοδουλεμένη, με επιστημονικά ερείσματα, απαραίτητη για κάθε βιβλιοθήκη!

«Η ανάμειξη του Καζαντζάκη στην πολιτική», γράφει ο Peter Bien, «ουσιαστικά αντανακλά τις ανάγκες του βαθύτερου, του πιο δημιουργικού επιπέδου της προσωπικότητάς του». Στο βιβλίο αυτό, ο Bien παρουσιάζει μια πολιτική ανάγνωση του έργου του Νίκου Καζαντζάκη, καθώς και τα γεγονότα της ζωής του συγγραφέα και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντανακλώνται στο έργο του. Ξεκινώντας από την αρχή της σταδιοδρομίας του, το 1906, και τις φιλοσοφικές μελέτες του στο Παρίσι, συνεχίζει με την περιγραφή της ανάπτυξης του ιδιόρρυθμου κομμουνισμού του, τα ταξίδια του στη Ρωσία, και την έκδοση του έπους του, της Οδύσσειας, το 1938. 

Ο Bien τονίζει ότι η πολιτική και η θρησκεία δεν μπορούν να νοηθούν χωριστά στην εξέλιξη της σκέψης του Καζαντζάκη. Οι πολιτικές πεποιθήσεις του προέρχονται στην πραγματικότητα από τη θρησκευτική του αναζήτηση, η θρησκευτική του αναζήτηση από τις πολιτικές πεποιθήσεις του. Αυτό που πάνω απ’ όλα τον απασχολούσε ήταν η ατομική σωτηρία. Κι η μέθοδος ακριβώς που χρησιμοποίησε για να την κερδίσει ήταν η ανάμειξή του στην πολιτική. Η σωτηρία βρίσκεται στον εθνικισμό; Στον κομμουνισμό; Στον φασισμό; Ο Καζαντζάκης απέρριψε τελικά όλες αυτές τις πιθανές λύσεις και επέμεινε σε μια «εσχατολογική πολιτική» πνευματικής ολοκλήρωσης. 

Το βιβλίο αποτελεί ουσιαστικό βοήθημα τόσο για τους μελετητές του Καζαντζάκη, όσο και για το ευρύ αναγνωστικό κοινό που γνωρίζει ήδη το έργο του, και συνάμα μια εισαγωγή στις τρεις πρώτες δεκαετίες της σταδιοδρομίας του, χρήσιμη για την προσέγγιση των έργων που έγραψε μετά την Οδύσσεια –ανάμεσα σ’ αυτά και τα μυθιστορήματα που του χάρισαν παγκόσμια φήμη.

Θέτοντας την πλούσια συγγραφική παραγωγή του Νίκου Καζαντζάκη στο πλαίσιο όχι μόνο των διαρκών πνευματικών αναζητήσεων του συγγραφέα, αλλά και των πολυτάραχων πολιτικών γεγονότων που σημάδεψαν την Ελλάδα τον 20ό αιώνα, ο Peter Bien υποστηρίζει ότι ο Κρητικός συγγραφέας υπήρξε μια ατελής μεγαλοφυΐα – παρότι τα έργα του δεν ήταν πάντοτε πετυχημένα, ήταν, όσο αυστηρά και αν τον κρίνει κανείς, μια σημαντική πνευματική μορφή. Το ανά χείρας βιβλίο αποτελεί τον δεύτερο και τελευταίο τόμο της πλήρους και μνημειώδους βιογραφίας του Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) που έγραψε ο καθηγητής Peter Bien. 

Στον τόμο περιγράφεται και αναλύεται η ζωή και το έργο του Καζαντζάκη από το 1938 έως και το θάνατό του, περίοδος κατά την οποία έγραψε τα μυθιστορήματα Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά και Τελευταίος πειρασμός, που του χάρισαν παγκόσμια φήμη. Όντας ένας δαιμονικά παραγωγικός μυθιστοριογράφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και μεταφραστής, ο Καζαντζάκης υπήρξε αναμφίβολα ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες του 20ού αιώνα και ο μοναδικός που αναγνωρίστηκε διεθνώς ως μυθιστοριογράφος. 

Πρέπει, ωστόσο, να τονιστεί ότι τα έργα του δεν ήταν παρά μία μόνο πτυχή της επίμονης και βασανιστικής προσπάθειάς του να αντιμετωπίσει μια σειρά θρησκευτικών, πολιτικών και πνευματικών ζητημάτων. Στις δεκαετίες 1940 και 1950, που χαρακτηρίστηκαν, μεταξύ άλλων, από τον Εμφύλιο Πόλεμο και τα γεγονότα που επακολούθησαν, ο Καζαντζάκης συνέχισε την προσπάθειά του αυτή με αμείωτη ενέργεια και πάθος, υπερβαίνοντας κάθε εμπόδιο και γράφοντας μυθιστορήματα που αναγνωρίστηκαν, ως κλασικά, σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο Πήτερ Μπην (Peter Bien) είναι ομότιμος καθηγητής της Αγγλικής και της Συγκριτικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ντάρτμουθ των ΗΠΑ. Στα δημοσιεύματά του μελετά τη νεοελληνική γλώσσα και τα έργα νεοελλήνων συγγραφέων, όπως ο Καζαντζάκης, ο Ρίτσος και ο Καβάφης. Έχει μεταφράσει στα αγγλικά τρία έργα του Καζαντζάκη -"Ο τελευταίος πειρασμός", "Ο Φτωχούλης του Θεού", και "Αναφορά στον Γκρέκο"- και τη "Ζωή εν τάφω" του Στράτη Μυριβήλη. Επίσης έχει μεταφράσει την πρώτη συλλογή ποιημάτων του κρητικού ποιητή Στυλιανού Χαρκιανάκη, καθώς και τη "Σονάτα του σεληνόφωτος" και τον "Φιλοκτήτη" του Γιάννη Ρίτσου. Σε συνεργασία με τη σύζυγό του, τη Χρυσάνθη Γιαννακού, και άλλους, έχει γράψει και μια σειρά εγχειριδίων για τη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας. Ήταν ένας από τους ιδρυτές της Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών της Αμερικής, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος δύο φορές και αρχισυντάκτης του επιστημονικού περιοδικού της. Η δίτομη μελέτη του "Καζαντζάκης: Η πολιτική του πνεύματος" μεταφράστηκε στα ελληνικά από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Τώρα ασχολείται με την επιλογή και μετάφραση επιστολών του Καζαντζάκη.

Όλες οι βασικές αρχές της επιστήμης σε ένα συναρπαστικό βιβλίο

«Εντελώς απίθανη επιστήμη» ή αλλιώς μια μοναδική αναγνωστική εμπειρία για την ανακάλυψη των νόμων της φύσης. Η νέα επιστημονική σειρά για παιδιά και εφήβους που εγκαινιάζουν οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, συνδυάζει με τρόπο εντυπωσιακό και εποικοδομητικό την επιστημονική γνώση με το διαδραστικό παιχνίδι.

Σε ένα υπέροχα καλαίσθητο, σκληρόδετο βιβλίο αποδίδονται παραστατικά τα βασικότερα θέματα της επιστήμης, εκκινώντας από το θαυμαστό άτομο, τις τρεις καταστάσεις της ύλης (στερεό, υγρό, αέριο) και τα διάφορα μείγματα, διαλύματα και χημικές αντιδράσεις, συνεχίζοντας με τα στοιχεία που συγκροτούν τον υλικό κόσμο, τις δυνάμεις βαρύτητας, μαγνητισμού και ηλεκτρισμού, τους λόγους που προκαλείται η τριβή, και ολοκληρώνεται με τις μορφές της ενέργειας, την ανάλυση του φωτός και την ηφαιστειακή κίνηση.      

Αυτό που αποκτά ιδιαίτερη σημασία είναι ότι ο συγγραφέας Ρόμπερτ Ουίνστον, γνωρίζοντας εμβριθώς τους νόμους της φύσης, προσβλέπει στην ευρύτερη διάδοση της γνώσης μέσω της απολαυστικής δόμησης του βιβλίου. Τα κείμενα πλαισιώνονται από απίθανες χάρτινες κατασκευές, μυστικές εικόνες και πολύχρωμες φωτογραφίες, όπως και από ενδιαφέρουσες δραστηριότητες, πολλές από τις οποίες ανοίγονται και περιστρέφονται, ενώ άλλες παρέχουν δείγματα μεθοδολογικά και καλούν τους αναγνώστες να επιχειρήσουν πειραματισμούς στο σπίτι.

Για την επεξήγηση και τη βαθύτερη κατανόηση του κάθε φαινομένου, υπάρχουν πρόσθετες πληροφορίες πίσω από πολλές διαδραστικές εικόνες, καθιστώντας πολύ προσιτή τη γνώση των μέχρι πρότινος απροσπέλαστων επιστημονικών εννοιών. Τα κείμενα είναι γραμμένα με σαφήνεια και απολύτως κατάλληλα για τους μικρούς αναγνώστες, ηλικίας από 9 ετών και όχι μόνο.

Και πολλοί ενήλικες θα αναθεωρήσουν την αντίληψή τους για την επιστημονική θεώρηση του κόσμου και θα ξεδιαλύνουν τις συγκεχυμένες γνώσεις που μπορεί να έχουν. Μέσω του διασκεδαστικού διαδραστικού παιχνιδιού, ο καθένας μπορεί όχι μόνο να φτάσει στη γνώση, αλλά και με κάποιο τρόπο να την υπερβεί, αφού το βιβλίο προκρίνει την περαιτέρω επιθυμία διερώτησης και εξερεύνησης.

Τη μετάφραση επιμελήθηκαν οι Ιάκωβος Ουρανός και Γιάννης Παπαδόγγονας.

Σημαντική εισαγωγή στη σεφερική ποίηση

Ο συλλογικός αυτός τόμος συγκροτείται από 24 κριτικά κείμενα που καταφέρνουν να αποτυπώσουν σε ικανοποιητικό βαθμό το ερμηνευτικό εύρος του έργου του Γιώργου Σεφέρη (1900-1971). Διαγράφονται στάσεις και τάσεις της κριτικής που καλύπτουν μια εξηκονταετία, και αναφέρονται με ευκρίνεια οι αντιπροσωπευτικότεροι σταθμοί της μακρόχρονης δημιουργικής πορείας του ποιητή. Εκκινώντας από την επιστολή του Παλαμά στον Σεφέρη το 1931 μετά και την έκδοση της «Στροφής», διατηρείται η χρονολογική σειρά της συγγραφής των κειμένων, τα οποία είτε με τρόπο άμεσο είτε ακόμη και με διάθεση επι-κριτική, αναμετρώνται με το υψηλής ποιητικής στάθμης σεφερικό έργο, που έχει βαθιά τις ρίζες στην αρχαιοελληνική και ευρωπαϊκή γραμματεία.

Πρόθεση της εισαγωγής είναι η αποφυγή μιας αγιογραφικής εικόνας του έργου του ποιητή, διατείνεται ο επιμελητής της έκδοσης Δημήτρης Δασκαλόπουλος (ποιητής, βιβλιογράφος και κριτικός), προκειμένου να ισχυροποιηθεί ένας γόνιμος αντίλογος. Ανθολογήθηκαν άρθρα ή μελετήματα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων μεταφρασμένα στην ελληνική, που θίγουν ευρύτερα θέματα της σεφερικής δημιουργίας, με στόχο όχι να εξαντλήσουν την αναμέτρηση της κριτικής με το έργο του ποιητή, αλλά να αναδείξουν βασικά γνωρίσματα, επιρροές και διακειμενικές αναφορές της ποίησής του. Στο τέλος του βιβλίου, παρατίθεται εκτεταμένη βιβλιογραφία προς περαιτέρω αναζητήσεις, καθώς και συνοπτική εργογραφία του Σεφέρη.

Περιέχονται τα κείμενα:

- Δημήτρης Δασκαλόπουλος, εργοβιογραφική εισαγωγή 

- Κωστής Παλαμάς, επιστολή στον Σεφέρη για τη "Στροφή" 

- Αντρέας Καραντώνης, "Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης" (απόσπασμα) 

- Δ. Νικολαρεΐζης, "Η παρουσία του Ομήρου στην ποίηση του Γιώργου Σεφέρη" 

- Philip Sherrard, "Η ποίηση του T.S. Eliot και Γ. Σεφέρη: μια αντίθεση" 

- Τίμος Μαλάνος, "Καβάφης-Έλιοτ (Είναι πράγματι παράλληλοι;)" 

- Αλέξανδρος Αργυρίου, "Διάγραμμα εισαγωγής στην ποίηση του Γ. Σεφέρη" 

- Ζήσιμος Λορεντζάτος, "Το χαμένο κέντρο" (απόσπασμα) 

- Τάκης Σινόπουλος, "Στροφή 1931-1961". Συλλογισμοί πάνω στην ποιητική αρετή 

- Λίνος Πολίτης, "Ο δεκαπεντασύλλαβος του "Ερωτικού Λόγου"" 

- Νόρα Αναγνωστάκη, "Ο Σεφέρης της μνήμης και της λησμονιάς στο "Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄" 

- Κ. Θ. Δημαράς, "Μια προβολή στα περασμένα" 

- Σπύρος Πλασκοβίτης, "Ο "δίκαιος λόγος" στην ποίηση του Σεφέρη: μια εκδοχή" 

- Άλκης Αγγέλου, "Η φόρτιση της λέξης στην ποίηση του Σεφέρη: δοκιμή μεθόδου" 

- Λ. Ζενάκος, "Ο Μονταίνιος στην Κορυτσά: η "μάθηση" και "ευαισθησία" στον Σεφέρη" 

- Ξ. Α. Κοκόλης, "Το έργο του Σεφέρη και η αριστερή κριτική.1931-'50: επιλογή κειμένων και ένας πρώτος σχολιασμός" 

- Νάσος Βαγενάς, "Η γενεαλογία της "Κίχλης"" (απόσπασμα) 

- Γ. Π. Σαββίδης, "Σάτιρα και πολιτική στη νεώτερη Ελλάδα: Γιώργος Σεφέρης" 

- Mario Vitti, ""Επιφάνεια" και "νεκυιομαντεία": βαθύτερες λειτουργίες της μυθολογίας στην ποίηση του Σεφέρη" 

- Δ. Ν. Μαρωνίτης, "Η συνομιλία των ποιητών" 

- Μιχάλης Πιερής, "Συμβολή στο θέμα της κυπριακής εμπειρίας του Γιώργου Σεφέρη" 

- Edmund Keeley, "Ο Σεφέρης και η "μυθική μέθοδος"" 

- Γιάννης Κιουρτσάκης, "Γιώργος Σεφέρης: το όραμα του Ελληνισμού στη ζωή και στο έργο του" 

- Peter Mackridge, "O ηδονικός Σεφέρης"

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Πολύτιμος οδηγός για το έργο του Οδυσσέα Ελύτη

Ο σημαντικός αυτός τόμος συγκεντρώνει πολυάριθμα κριτικά κείμενα που γράφτηκαν για το έργο του Oδυσσέα Eλύτη. Mέσα από την ανάγνωση αυτών των κειμένων, ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει τη σταδιακή διαμόρφωση της ποιητικής ταυτότητας ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές του αιώνα μας και συγχρόνως να μελετήσει την πορεία της πρόσληψης του έργου του ποιητή από τους Έλληνες κριτικούς. Και δεν είναι μονάχα αυτό. Δίνεται επίσης η ευκαιρία στον αναγνώστη να έρθει κοντά με όλα όσα συνιστούν την πολυτάραχη ελληνική πολιτισμική ζωή μιας εξηκονταετίας, αφού το συγγραφικό έργο του Ελύτη ξεκινά το 1935 και ολοκληρώνεται το 1996.

H εκτενής εισαγωγική μελέτη του επιμελητή Mάριο Bίττι, περιγράφει και σχολιάζει, σχεδόν ανά δεκαετία, όλες τις ταλαντεύσεις, τις επικριτικές στάσεις και τις θριαμβικές κριτικές που γνώρισε το πολύκροτο έργο του Ελύτη, αλλά και συγκεκριμένες ποιητικές του συνθέσεις. Πρόκειται για ένα εισαγωγικό αναλυτικό σημείωμα που θα μπορούσε κάλλιστα να διαβαστεί και ως υποκεφάλαιο μιας ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνικής κριτικής. Ταυτόχρονα, παρατίθενται κάποτε και οι απόψεις του ίδιου του ποιητή για την εκάστοτε προσληπτική ικανότητα, αλλά και για την κριτική οριοθέτηση του έργου του. Σε πολλές περιπτώσεις, δηλαδή, δίνει ο ίδιος ο Ελύτης την κατευθυντήρια γραμμή για να κινηθεί ο κριτικός. 

Η δειγματοληπτική επιλογή των κριτικών κειμένων από τον Μάριο Βίττι δεν υπάγεται σε κάποιο ενιαίο κριτήριο, παρά μόνο σε χρονολογική διάταξη. Κύριος στόχος του ήταν να μην εκλείψουν οι αναφορές στις κυριότερες στάσεις, αντιλήψεις και αντιδράσεις, καθιστώντας αυτή την Εισαγωγή στην ποίηση του Ελύτη πολυθεματική, κατατοπιστική και τελικά πολύτιμη. 

Τα 38 κείμενα του τόμου υπογράφουν σημαντικοί κριτικογράφοι, ερευνητές, ποιητές και συγγραφείς (ακολουθείται η σειρά του βιβλίου): Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Α. Καραντώνης, Λίνος Πολίτης, Αλ. Αργυρίου, Γ. Π. Σαββίδης, Π. Θασίτης, Γ. Θέμελης, Δ. Ν. Μαρωνίτης, Νόρα Αναγνωστάκη, Νίκος Φωκάς, Νάσος Βαγενάς, Νίκος Δήμου, Τζίνα Πολίτη, Λίνα Λυχναρά, Δανιήλ Ιακώβ, Ξ. Α. Κοκόλης, Γιώργος Βέης, Ερ. Καψωμένος, Άρης Μπερλής, Α. Μπελεζίνης, Ανθούλα Δανιήλ, Μ. Ζ. Κοπιδάκης, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Π. Μπουκάλας, Γ. Μπαμπινιώτης, Γ. Κοροπούλης, Κ. Παπαγεωργίου, Δ. Καλοκύρης, Έ. Κακναβάτος, Δ. Καψάλης, Αλ. Ζήρας, Έρη Σταυροπούλου και Γ. Γιατρομανωλάκης.

Το βιβλίο εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Εμβριθείς διαλέξεις κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας

                                

Απομαγνητοφωνημένα κείμενα από τις ακαδημαϊκές, από μνήμης, διαλέξεις που έδωσε ο Ντήτερ Χένριχ στο Χάρβαρντ για τη γερμανική κλασική φιλοσοφία, συνθέτουν τον τρέχοντα φιλοσοφικό τόμο. Διαλέξεις που αποτυπώνουν τη μετάβαση από την υπερβατολογική φιλοσοφία του Καντ προς τον ιδεαλισμό του Χέγκελ, υπό την οπτική του διαπρεπούς σύγχρονου Γερμανού φιλοσόφου, έτσι όπως σχηματοποιήθηκε το 1973. Έχοντας ήδη συγγράψει μελέτες για τον Καντ, τον Φίχτε, τον Χαίλντερλιν και τον Χέγκελ, ο Χένριχ έχει αναγνωριστεί για το έργο και τον διευρυμένο ερευνητικό του ορίζοντα.

Η μετάβαση, ωστόσο, από τον Καντ στον Χέγκελ δε διαπνέεται από οργανική συνέχεια, και για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρεται και στον εκτενή πρόλογο του Ντέιβιντ Πατσίνι, κύριο κέντρο του ενδιαφέροντος αποτέλεσε ο φωτισμός των αυτοτελών, αλλά και συγκρουσιακών σχέσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ των διαφόρων ιδεαλιστικών θέσεων. Οι αυτοδύναμες θέσεις των Καντ, (ύστερου) Φίχτε και Χέγκελ, παρατίθενται με απώτερο στόχο να ισχυροποιηθεί ένας γόνιμος φιλοσοφικός διάλογος.

Ολόκληρος ο κύκλος των 21 διαλέξεων αποτελεί μια απόπειρα αποκάλυψης των κινήτρων και της συστηματικής δομής της φιλοσοφίας του Καντ και των επιγόνων του. Πιο συγκεκριμένα, η ερμηνευτική προσπάθεια οργανώνεται, αναλυτικά και τεκμηριωμένα, γύρω από πέντε θεματικά μέρη: «Η συστηματική δομή της φιλοσοφίας του Καντ», «οι πρώιμοι επικριτές του Καντ», «Φίχτε», «Χαίντερλιν» και «Χέγκελ».

Ο Χένριχ προσπάθησε να διαρθρώσει το υλικό με τρόπο συνδιαλεγόμενο και με πρόθεση εξάλειψης του βαθέως σκεπτικισμού (του αμερικανικού φοιτητικού κοινού) απέναντι στη φιλοσοφική παράδοση που ο ίδιος πρέσβευε. Αν η παρούσα μελέτη συμβάλλει στη γνωριμία με τη λεγόμενη «αγγλοσαξονική» και «ηπειρωτική» φιλοσοφική παράδοση, ο συγγραφέας «προτείνει μια εναλλακτική προσέγγιση απέναντι στην ανιστορική στάση που είχε υιοθετήσει η παλαιότερη ‘αναλυτική’ φιλοσοφία, η οποία ερμήνευε τους φιλοσόφους του παρελθόντος αυστηρά».

Ο στόχος του Χένριχ είναι να διαμορφωθεί η φιλοσοφική βάση μιας οπτικής που θα σέβεται οτιδήποτε μπορούμε να διδαχθούμε στη νεωτερική δυτική ορθολογικότητα. Ο τόμος φιλοδοξεί (δικαίως) ν΄ αποτελέσει σημαντική εισαγωγή στον γερμανικό ιδεαλισμό και να ρίξει φως στην καντιανή και μετα-καντιανή σκέψη, προωθώντας τελικά τη βαθύτερη γνωριμία με τη σημαντική αυτή περίοδο της γερμανικής φιλοσοφικής σκέψης, αλλά και την επαναξιολόγηση των διαφόρων θέσεων.

Κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σε μετάφραση Θοδωρή Δρίτσα και επιμέλεια Γιώργου Ξηροπαΐδη. 

Για μια ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας του εικοστού αιώνα

Το "Για μια ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας του εικοστού αιώνα - Προτάσεις ανασυγκρότησης, θέματα και ρεύματα" είναι ένας σπουδαίος τόμος που κυκλοφόρησε από τις "Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης" και το "Μουσείο Μπενάκη" το 2012. Πρόκειται για τα πρακτικά του συνεδρίου στη μνήμη του κριτικού και ιστορικού λογοτεχνίας, Αλέξανδρου Αργυρίου (1921-2009), που πραγματοποιήθηκε το Μάιο του 2011 στο Ρέθυμνο, από το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Την επιμέλεια της έκδοσης ανέλαβαν οι: Αγγέλα Καστρινάκη, Αλέξης Πολίτης και Δημήτρης Τζιόβας.

Το βιβλίο περιλαμβάνει 33 μελέτες παλαιότερων και νεότερων νεοελληνιστών, πανεπιστημιακών και κριτικών, που συγκροτούν μια εναλλακτική, πολυπρισματική και ιστορικά προσανατολισμένη θεώρηση της νεοελληνικής λογοτεχνίας του 20ού και των αρχών του 21ου αιώνα. Εστιάζει στη λογοτεχνική δημιουργία και στις σχέσεις της με την ευρωπαϊκή, στην ιστοριογραφία και στην κριτική ως διαμορφωτή λογοτεχνικών αντιλήψεων. 
Παράλληλα εξετάζεται το έργο που αποτέλεσε το αρχικό έναυσμα: η οκτάτομη «Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» του Αλέξανδρου Αργυρίου, στη μνήμη του οποίου αφιερώθηκε τον Μάιο του 2011 ένα συνέδριο στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, από όπου προέκυψε ο παρών τόμος. 
Το πρόσφατο λογοτεχνικό παρελθόν, ο 20ός αιώνας, ιστορείται πιο δύσκολα από το απώτερο, ακριβώς επειδή είναι πιο ζωντανό, πιο πολύμορφο. Προσφέρει όμως ένα προνομιακό πεδίο ώστε να δοκιμάσουμε καινούργιους προβληματισμούς. Το βιβλίο επιθυμεί να προκαλέσει ερεθίσματα, να αναδείξει θέματα και όχι να κλείσει κεφάλαια.

Πώς γράφεται μια ιστορία της λογοτεχνίας σήμερα; «Ιστορία» δεν είναι μονάχα η εξιστόρηση του τι συνέβη, ούτε η απλή χρονολογική ταξινόμηση. Πρέπει να είναι μια αναζήτηση της αλληλουχίας (πού υπάρχει; πού όχι;), μια θεώρηση της λειτουργίας (τι δηλώνει η παρουσία, τι η απουσία;), που συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να γίνει τελική, θα είναι πάντα μερική, αλλά ίσως γι’ αυτό να πετυχαίνει γόνιμες διεισδύσεις, φωτίζοντας κάθε φορά κάποιες πτυχές πιο κρυμμένες, πιο αποκαλυπτικές των επιδράσεων που ασκεί η λογοτεχνία στους αναγνώστες.

Η Αγγέλα Καστρινάκη είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και πεζογράφος. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1961 και σπούδασε φιλολογία στο ΑΠΘ. Eπιστημονικά έργα: Οι περιπέτειες της νεότητας. Η αντίθεση των γενεών στην ελληνική πεζογραφία (διδακτορική διατριβή, 1995), Η φωνή του γενέθλιου τόπου (1997), Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950 (2005). Έκδοση του μυθιστορήματος Λεμονοδάσος του Κοσμά Πολίτη, με τη μελέτη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας» (2010). Στις ΠΕΚ κυκλοφορεί επίσης η μελέτη της «Σαν τις μυγδαλιές. Ιδέες και σύμβολα στην Κερένια κούκλα», που συνοδεύει την έκδοση: Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, Η κερένια κούκλα (2013). Έχει δημοσιεύσει ακόμη τέσσερις συλλογές διηγημάτων (Φιλοξενούμενη, Εκδρομές με φίλες, Τα όρια της ζεστασιάς, Εκδοχές της Πηνελόπης), ένα βιβλίο με αυτοβιογραφικά δοκίμια (Η λογοτεχνία, μια σκανταλιά, μια διαφυγή ελευθερίας), το μυθιστόρημα Έρωτας στον καιρό της ειρωνείας, καθώς και το αυτοβιογραφικό αφήγημα για τη μεταπολίτευση Και βέβαια αλλάζει! Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί σε διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες. Έχει τιμηθεί με το Βραβείο ελληνοτουρκικής φιλίας Αμπντί Ιπεκτσί και με το Κρατικό βραβείο δοκιμίου για τη μελέτη Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950.

Ο Αλέξης Πολίτης γεννήθηκε το 1945 στην Αθήνα. Σπούδασε νεοελληνική φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Université Paris IV (Sorbonne). Από το 1976 έως το 1989 εργάσθηκε στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, και από το 1989 έως το 2012 στη Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Τώρα είναι ομότιμος καθηγητής της ίδιας Σχολής. Αυτοτελείς εργασίες του (επιλογή): Το δημοτικό τραγούδι. Κλέφτικα, Αθήνα 1973, 31985· Η ανακάλυψη των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών, Αθήνα 1984, 21999· Ρομαντικά χρόνια Ιδεολογίες και νοοτροπίες στην Ελλάδα του 1830-1880, Αθήνα 1993, 32003· Claude Fauriel, Ελληνικά Δημοτικά Τραγούδια, Α΄-Β΄, Ηράκλειο 1999, 32000· Το μυθολογικό κενό, Αθήνα 2000· Εγχειρίδιο του Νεοελληνιστή. Βιβλιογραφίες, λεξικά, εγχειρίδια, κατάλογοι, ευρετήρια, χρονολόγια, κ.ά. (με τη συνεργασία του Τριαντάφυλλου Σκλαβενίτη και της Μαρίας Μαθιoυδάκη), Ηράκλειο 2002, 22005· Αποτυπώματα του χρόνου, Αθήνα 2006· Το δημοτικό τραγούδι, Ηράκλειο 2010· Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα, Α΄-Γ΄, Αθήνα 2011 (επιμέλεια· με τη συνεργασία της Γεωργίας Παπαγεωργίου).

Ο Δημήτρης Τζιόβας είναι καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Birmingham της Αγγλίας από το 1985. Την περίοδο 2000-2003 διετέλεσε Διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινών, Οθωμανικών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του. Έχει διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής σε πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής και διευθύνει τη μεταφραστική σειρά νεοελληνικής λογοτεχνίας που εκδίδεται από το Κέντρο Βυζαντινών, Οθωμανικών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Birmingham. Έχει διατελέσει Γραμματέας της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών (1995-1998) και μέλος της συντακτικής επιτροπής των περιοδικών Journal of Modern Greek Studies (1992-2007), Byzantine and Modern Greek Studies (1995-2009), Journal of Greek Media and Culture (Advisory Board 2014 μέχρι σήμερα) και Gramma, που εκδίδεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (2003 μέχρι σήμερα). To 2011 του απονεμήθηκε το βραβείο του περιοδικού Διαβάζω για το βιβλίο του Ο Μύθος της Γενιάς του Τριάντα: Νεοτερικότητα, Ελληνικότητα και Πολιτισμική Ιδεολογία (Πόλις 2011).
Για περισσότερα βιβλία των Π.Ε.Κ. εδώ.

Η πολιτισμική ποιητική της ελληνικής πεζογραφίας

"Η πολιτισμική ποιητική της ελληνικής πεζογραφίας - Από την ερμηνεία στην ηθική" του Πανεπιστημιακού Καθηγητή Δημήτρη Τζιόβα, εκδόθηκε το Μάιο του 2017, από τις σπουδαίες "Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης", οι οποίες είναι τμήμα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής).

Η πολιτισμική ποιητική βλέπει το λογοτεχνικό κείμενο ως σημείο συνάντησης διαφορετικών λόγων και λειτουργεί ως ένα διαδραστικό πλέγμα που συστεγάζει, συναιρεί και συνθέτει κοινωνικές, ιστορικές, πολιτικές και τεχνοτροπικές αναζητήσεις στον χώρο της ελληνικής πεζογραφίας αλλά και πέρα από αυτόν. 
Το παρόν βιβλίο προσφέρει εναλλακτικές θεωρήσεις πεζογράφων και νέες αναγνώσεις κειμένων της νεοελληνικής πεζογραφίας από την ανεξαρτησία μέχρι τις μέρες μας, θέτοντας νέα ερωτήματα και επανατοποθετώντας τα λογοτεχνικά κείμενα στα συμφραζόμενα της εποχής τους και της δικής μας. 
Στέκεται σε κάποιες κρίσιμες στιγμές της ελληνικής πεζογραφικής παραγωγής, επιδιώκοντας, με άξονα την ανάγνωση είτε ως ερμηνεία είτε ως ηθική πρό(σ)κληση, να προσεγγίσει συγγραφείς, κείμενα και λογοτεχνικές τάσεις μέσα σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο. Ορισμένα κεφάλαια εστιάζουν σε γενικότερα φαινόμενα ή στις εξελίξεις μιας περιόδου ενώ άλλα ασχολούνται με μεμονωμένους συγγραφείς ή κείμενα. 
Συζητούνται οι κειμενικές μεταμορφώσεις της "Πάπισσας Ιωάννας" και της "Ιστορίας ενός αιχμαλώτου" και μείζονες συγγραφείς όπως ο Καζαντζάκης, ο Θεοτοκάς, ο Καραγάτσης, ο Βασιλικός, ο Χατζής και άλλοι, ενώ ξεκινώντας από τον ρομαντισμό της μυθιστο­ρίας καταλήγουμε στην πεζογραφία της μεταπολίτευσης και από τον μοντερνισμό στο nouveau roman. Το γενικό με το ειδικό εναλλάσσονται και αλληλοσυμπληρώνονται, διερευνώντας μεταβάσεις, πολιτικές αφηγήσεις και πολιτισμικές αλληγορίες.

Ο Δημήτρης Τζιόβας είναι καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Birmingham της Αγγλίας από το 1985. Την περίοδο 2000-2003 διετέλεσε Διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινών, Οθωμανικών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του. Έχει διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής σε πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής και διευθύνει τη μεταφραστική σειρά νεοελληνικής λογοτεχνίας που εκδίδεται από το Κέντρο Βυζαντινών, Οθωμανικών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Birmingham. Έχει διατελέσει Γραμματέας της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών (1995-1998) και μέλος της συντακτικής επιτροπής των περιοδικών Journal of Modern Greek Studies (1992-2007), Byzantine and Modern Greek Studies (1995-2009), Journal of Greek Media and Culture (Advisory Board 2014 μέχρι σήμερα) και Gramma, που εκδίδεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (2003 μέχρι σήμερα). 

To 2011 του απονεμήθηκε το βραβείο του περιοδικού Διαβάζω για το βιβλίο του Ο Μύθος της Γενιάς του Τριάντα: Νεοτερικότητα, Ελληνικότητα και Πολιτισμική Ιδεολογία (Πόλις 2011). 

Για περισσότερα βιβλία των "Π.Ε.Κ." εδώ!

«Η υπόθεση της ευτυχίας» δεν είναι μόνο εσωτερική

«Είμαι αναβάτης στη ράχη ενός ελέφαντα. Κρατάω τα ηνία στα χέρια μου και τραβώντας τα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, μπορώ να πω στον ελέφαντα να στρίψει, να σταματήσει ή να προχωρήσει. Μπορώ να καθοδηγώ τα πράγματα, μόνο όμως όταν  ελέφαντας δεν έχει δικές του επιθυμίες. Όταν  ελέφαντας θέλει πραγματικά να κάνει κάτι, τότε δε μπορώ να αναμετρηθώ μαζί του». Πρόκειται για μεταφορά που ο συγγραφέας Τζόναθαν Χάιντ χρησιμοποιεί πολύτροπα στο πόνημά του «Η υπόθεση της ευτυχίας. Σύγχρονες αλήθειες μέσα στην αρχαία σοφία» για την καθοδήγηση της σκέψης του. Προκειμένου να επιτευχθεί η ηθικοψυχολογική εξέλιξη και η εύρεση, όχι τόσο του βαθύτερου νοήματος της ζωής, όσο των μηχανισμών εκείνων που αποδεικνύονται νοηματοδότες, ο στοχαστής εναποθέτει τις προσδοκίες του στη μεθοδευμένη και μακροχρόνια προσπάθεια για τη συνεχή επανεκπαίδευση του ελέφαντα και την εναρμόνισή του με τον αναβάτη.

Οι σχετικές αυτές διεργασίες προϋποθέτουν μια τάση αμφισβήτησης και αναστοχασμού ως προς τις παραδεδομένες αλήθειες, και η δημιουργία αναπόφευκτων κάποτε ρηγμάτων σε κρατούσες ιδέες και αντιλήψεις (όπως στα θρησκευτικής υφής ζητήματα) είναι αναπόφευκτη, ακόμη κι αν η κυρίαρχη νοηματική γραμμή που ακολουθείται στο σύνολο του συγκεκριμένου πολυσέλιδου, μα πυκνογραμμένου βιβλίου, είναι η επίτευξη της ισορροπίας. Ο Χάιντ σχολιάζει τις σύγχρονες αλήθειες της ψυχολογίας σε σχέση με τις αποσταγμένες σκέψεις αιώνων, εκκινώντας, προχωρώντας και καταλήγοντας γύρω από έναν σημαίνοντα και μοναδικό σκοπό: την εύρεση του τρόπου με τον οποίο θα αναδυθεί μιαν αίσθηση νοήματος για να μπορούν όλοι να γεύονται τις μικροχαρές. Τον τρόπο που θα αντιμετωπίζει ο άνθρωπος τις στιγμές απόγνωσης. Τον τρόπο που θα μάθει ο αναβάτης να τιθασεύει τον ελέφαντα.

Ανάμεσα στους πολυπληθείς αυτούς θεραπευτικούς τρόπους και τις φιλοσοφικές θεωρήσεις ζωής που προτείνει ο συγγραφέας (που δε θα κατονομαστούν εδώ, για λόγους ευνόητους), πολύ σημαντικό βάρος αποκτά ο ρόλος του περιβάλλοντος, δηλαδή η ενδιάμεση στόχευση: Την ευτυχία δε μπορούμε να τη βρούμε αν εστιάζουμε αποκλειστικά στο μέσα μας, αλλά, ως όντα κοινωνικά, έχουμε ανάγκη και τη δημιουργία ασφαλών και αρραγών δεσμών με τους άλλους. Το αίσθημα αγάπης είναι αυτό που μπορεί να κλονίσει ισχυρές φοβίες, εκτός του ότι συνδέεται μόνιμα με την ευτυχία. Γιατί η ευτυχία δεν είναι μόνο εσωτερική υπόθεση. Και «αν βασιστούμε στις μεγαλύτερες φιλοσοφικές ιδέες της ανθρωπότητας και σε ό, τι καλύτερο έχει να μας προσφέρει η επιστήμη, μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τον ελέφαντα, να μάθουμε τις δυνατότητες και τα όριά μας, και να ζήσουμε με σοφία» και να αλλάξουμε σταδιακά τον τρόπο σκέψης μας. Γιατί ο αναβάτης γράφει την ιστορία.

Και ο Τζόναθαν Χάιντ είναι εκείνος που έγραψε όχι μόνο το πιο επιδραστικό βιβλίο του μήνα, αλλά του κάθε μήνα, της κάθε χρονιάς.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε φέτος από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σε προσεγμένη μετάφραση της Γεωργίας Μίχα και του Ιωάννη Παπαδόγγονα.

Η ιδέα του έθνους στην ελληνική λογοτεχνία

«Η ιδέα του έθνους στην ελληνική λογοτεχνία. Από το βυζάντιο στη σύγχρονη Ελλάδα» (2015) του Roderick Beaton, είναι άλλο ένα σπουδαίο βιβλίο που εξέδωσαν οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Πρόκειται για μια αξιοθαύμαστη μελέτη που καταπιάνεται με τις απαρχές της βυζαντινής και νεοελληνικής λογοτεχνίας, καθώς επίσης και της ιδέας του έθνους σε έργα και συγγραφείς της εποχής. Από τον Ερωτόκριτο στον Γιώργο Σεφέρη, από τις σάτιρες του Θεόδωρου Προδρόμου στο Νίκο Καζαντζάκη και από το πολιτιστικό υπόβαθρο του δωδέκατου αιώνα στη μεταμοντέρνα εκδοχή της εθνικής ιστορίας στα μυθιστορήματα της Ρέας Γαλανάκη. Τη μετάφραση έκαναν η Ελένη Πιπίνη και η Πόπη Νοτιά, τη γλωσσική επιμέλεια και τις διορθώσεις η Στέλλα Τσάμου, ενώ την επιμέλεια της έκδοσης είχε η Ειρήνη Λυδάκη.

Ποια είναι η θέση της λογοτεχνίας στη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας; Ποιο ρόλο διαδραμάτισε η λογοτεχνία στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης του νεότερου Ελληνισμού; Σε ποιο βαθμό η σημερινή νεοελληνική συνείδηση βασίζεται σε παλαιότερες εξελίξεις που ανάγονται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ή και στα πρώτα μεταβυζαντινά χρόνια; Πώς αντιμετώπιζαν τα ζητήματα αυτά οι Έλληνες λογοτέχνες μετά τη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους, κατά τη διάρκεια του 19ου και του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα; Αυτοί είναι οι άξονες γύρω από τους οποίους στρέφονται τα μελετήματα που συγκροτούν το ανά χείρας βιβλίο.

Οι μελέτες του βιβλίου πραγματεύονται το επίμαχο ζήτημα των απαρχών της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας και τις νεωτερικές τάσεις που χαρακτηρίζουν τη λογοτεχνική παραγωγή από τον δωδέκατο ως τις αρχές του δεκάτου εβδόμου αιώνα, εξετάζουν τη διαμόρφωση και την εμπέδωση της εθνικής συνείδησης από τη συγκρότηση του έθνους-κράτους ως τα τέλη του δεκάτου εννάτου αιώνα, και αναλύουν λογοτεχνικά κείμενα του εικοστού αιώνα σε σχέση με τον γενικότερο προβληματισμό που διατρέχει όλο το βιβλίο, ο οποίος συνοψίζεται στη φράση ενός ήρωα του μυθιστορήματος Αργώ του Γιώργου Θεοτοκά: «Εγώ, κύριοι, πιστεύω στην ιδέα του έθνους».

Ο Ρόντρικ Μπήτον γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Εδιμβούργο. Σπούδασε αγγλική φιλολογία στο Καίμπριτζ. Μετά την αποφοίτησή του ταξίδεψε για τρία χρόνια και σπούδασε στην Ελλάδα, πριν επιστρέψει στην Αγγλία και γίνει καθηγητής στην Έδρα Κοραή Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας  Σύγχρονης Ελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και από το 2012 διευθυντής του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του ίδιου πανεπιστημίου. Έχει συγγράψει έξι βιβλία. Επίσης, έχει επιμεληθεί συλλογικούς τόμους και έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους για την ελληνική λογοτεχνία και τον ελληνικό πολιτισμό από τον δωδέκατο αιώνα μέχρι σήμερα. Έχει ασχοληθεί, τέλος, με τη λογοτεχνική μετάφραση και την πεζογραφία.

Για περισσότερα βιβλία των "Π.Ε.Κ." εδώ!

Σκέψου σαν φιλόσοφος σε 7 ημέρες

Μπορούμε σε 7 μέρες να σκεφτούμε σαν φιλόσοφοι;

Το βιβλίο του Γκέρχαρντ Ερνστ «Σκέψου σαν φιλόσοφος» αποδεικνύει πως μπορούμε. Πρόκειται για μιαν εισαγωγή στη φιλοσοφία, που δε θυμίζει σε τίποτα μακρόσυρτα και κυρίως δύσκολα να κατανοηθούν κείμενα. Μέσα από τον διάλογο μεταξύ μαθητή και δασκάλου φιλοσοφίας, οι φιλοσοφικές έννοιες παρουσιάζονται με αρκετά εύληπτο τρόπο. Τα παραδείγματα που χρησιμοποιούνται για τον τρόπο αξιοποίησης του φιλοσοφικού στοχασμού, σε συνδυασμό με τις συμπερασματικές σημειώσεις στο τέλος κάθε κεφαλαίου, μετατρέπουν σε λιγότερο δύσβατα τα φιλοσοφικά μονοπάτια.

Αυτό που είναι σημαντικό, είναι πως το βιβλίο δεν προϋποθέτει εξειδικευμένες γνώσεις και απευθύνεται ακόμη και σ΄ εκείνους που δε γνωρίζουν τις στοιχειώδεις φιλοσοφικές έννοιες. Οι αναγνώστες μυούνται στις απαιτητικές πρακτικές της φιλοσοφικής σκέψης, προκειμένου να μπορέσουν οι ίδιοι να λύσουν, με τρόπο φιλοσοφικό, τους γρίφους της ζωής τους: «Οι φιλόσοφοι ασχολούνται με το ερώτημα σχετικά με το πώς πρέπει να ζούμε. Οι συλλογισμοί τους, ωστόσο, δεν πρέπει να κατανοούνται ως υποδείξεις, αλλά ως βοήθεια για να σκεφτόμαστε μόνοι μας». 

Ο διάλογος διαρθρώνεται θεματικά ως εξής:
Δευτέρα: Πώς πρέπει να ζω;

Τρίτη: Πώς μπορούμε να ζούμε μαζί με τους υπόλοιπους ανθρώπους; Τετάρτη: Είναι αντικειμενική η ηθική;

Πέμπτη: Τι μπορούμε να γνωρίσουμε;

Παρασκευή: Τι υπάρχει;

Σάββατο: Τι είναι φιλοσοφία;
Κυριακή: Γιατί να φιλοσοφούμε;

Το βιβλίο «Σκέψου σαν φιλόσοφος» του Gerhard Ernst, σε μετάφραση Κωνσταντίνου Σαργέντη και επιμέλεια Θάνου Σαμαρτζή, κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2016, από τις «Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης». Για περισσότερα βιβλία τους, εδώ.
Στοιχεία και πληροφορίες για το συγκεκριμένο βιβλίο, εδώ.

Ο πύργος και το γιοφύρι - Μελετήματα για τον Κωστή Παλαμά

Το 2017 εκδόθηκε από τις σπουδαίες «Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης» το πόνημα της Ελένης Πολίτου – Μαρμαρινού «Ο πύργος και το γιοφύρι» (Μελετήματα για τον Κωστή Παλαμά), της σειράς «Θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας» που διευθύνει με επιτυχία, ο Νάσος Βαγενάς. Ο τίτλος του βιβλίου, παρμένος από τους στίχους του "Πρώτου λόγου των Παραδείσων": Ήρθα να υψώσω τον πύργο, να χτίσω ήρθα να! το γιοφύρι, αψηφητής ποταμιών ή γκρεμνών ή κυμάτων ή αέρων. 

Ο Κωστής Παλαμάς (1859-1943), ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, θεωρητικός και κριτικός της λογοτεχνίας και μεταφραστής, έχει προσφέρει στα νεοελληνικά γράμματα τεράστιο και πολύμορφο έργο, συγχρόνως όμως καινοτόμο και γόνιμο για την αλλαγή προσανατολισμού της λογοτεχνίας μας, ειδικά της ποίησης, και τον εκσυγχρονισμό της. Για να πειστεί κανείς γι’ αυτό, αρκεί να σκεφτεί πού βρισκόταν η ελληνική ποίηση την εποχή που εμφανίστηκε ο Παλαμάς και πού την οδήγησε με μια σειρά καινοτόμων πρωτοβουλιών.

Ωστόσο, μετά τις ραγδαίες πολιτισμικές αλλαγές στη μεταπολεμική ελληνική κοινωνία και την άρδευση της ποίησής μας από τον μοντερνισμό και τον υπερρεαλισμό, το έργο του Παλαμά περιορίστηκε να αξιοποιείται σχεδόν μόνο στις σχολικές γιορτές των εθνικών επετείων, αφού ο ποιητικός λόγος του ταυτίστηκε αυθαίρετα με τη ρητορεία των μεγάλων συνθέσεών του.

Το παρόν βιβλίο προβάλλει τη γενική προσφορά του Παλαμά στα νεοελληνικά γράμματα, κυρίως όμως τα αγνοημένα αλλά ουσιαστικά γνωρίσματα της ποίησής του. Τα μελετήματα που το απαρτίζουν φωτίζουν αλληλοσυμπληρούμενες πλευρές της συνολικής παλαμικής δημιουργίας και πραγματεύονται, μεταξύ άλλων, την έγκυρη ως σήμερα θεωρία του Παλαμά για την Τέχνη και την Ποίηση, τη σχέση του με τον Ρεαλισμό, τον Παρνασσισμό, τον Συμβολισμό ή τη Μουσική, καθώς και τη συμβολή του στην καλλιέργεια και τον εμπλουτισμό του ποιητικού γλωσσικού οργάνου.

Οι ειδικοί μελετητές της νεοελληνικής λογοτεχνίας μπορούν έτσι να διαπιστώσουν ότι η ύπαρξη του παλαμικού έργου ερμηνεύει την ύπαρξη πολλών πλευρών, τάσεων, ειδών και μορφών της ποίησής μας ύστερα από την εποχή του Παλαμά και έως τις μέρες μας· ενώ οι σημερινοί αναγνώστες θα ανακαλύψουν στον παλαμικό ποιητικό λόγο άφθονα δείγματα υψηλής καλλιτεχνικής συνείδησης, προσωπικής συγκίνησης χαμηλών τόνων, φιλοσοφικού στοχασμού ή και σάτιρας, διατυπωμένα όλα με επιγραμματική συχνά λιτότητα ύφους, ζωντανή εικονοποιία, υπαινικτική μεταφορικότητα και εκπληκτική ρυθμικότητα.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

Η Ελένη Πολίτου - Μαρμαρινού είναι ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αντικείμενο της έρευνάς της είναι η ελληνική λογοτεχνία του 19ου και του 20ού αιώνα, η Συγκριτική Φιλολογία και η Θεωρία της Λογοτεχνίας. Tα δημοσιεύματά της αναφέρονται πρωτίστως στο έργο του Κωστή Παλαμά (η διδακτορική διατριβή της Ο Κωστής Παλαμάς και ο γαλλικός Παρνασσισμός είναι η πρώτη διδακτορική διατριβή που εκπονήθηκε σε ελληνικό πανεπιστήμιο για τον ποιητή αυτόν), αλλά και του Κάλβου, του Παπαδιαμάντη, του Πορφύρα, του Καβάφη, του Καρυωτάκη, του Σεφέρη, του Ελύτη, καθώς και σε ευρύτερα λογοτεχνικά ρεύματα ή κινήματα, όπως ο Ρομαντισμός, ο Παρνασσισμός, ο Ρεαλισμός, ο Νατουραλισμός, ο Συμβολισμός. Πρόσφατα βιβλία της: «Ωσάν χαράς ιδέα». Η ποιητική γραμματική του Ανδρέα Κάλβου, 2011· Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. «Ποιητής με τον πεζό λόγο», 2013· Συγκριτική Φιλολογία. Από τη θεωρία στην πράξη, δεύτερη έκδοση συμπληρωμένη, 2015. 

Λίγα λόγια για τον εκδοτικό οίκο:

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης ιδρύθηκαν με μια αρχική δωρεά της Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής το 1984, λειτουργούν ως ξεχωριστή δομή στο πλαίσιο του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας (ΙΤΕ) και είναι μη κερδοσκοπικός, αυτόνομος και αυτοχρηματοδοτούμενος εκδοτικός και μορφωτικός οργανισμός. Εκδίδουν βιβλία για τον φοιτητή, τον επιστήμονα και τον μορφωμένο πολίτη, δραστηριοποιούμενες στους χώρους των θετικών, των ανθρωπιστικών, των ιστορικών και κοινωνικών επιστημών, καθώς και των τεχνών. Επιπλέον, παρέχουν δωρεάν διαδικτυακή εκπαίδευση μέσω του προγράμματος Mathesis, και διοργανώνουν εκδηλώσεις πάνω σε θέματα ακαδημαϊκού και γενικότερου κοινωνικού ενδιαφέροντος. Κύριοι στόχοι τους είναι η ενίσχυση της πανεπιστημιακής διδασκαλίας με προσεκτικά επιλεγμένα συγγράμματα, η εκδοτική στήριξη της πρωτότυπης επιστημονικής έρευνας και η έκδοση υψηλού επιπέδου βιβλίων για το ευρύ μορφωμένο κοινό πάνω σε σημαντικά για την εποχή μας θέματα. Θεμελιώδεις αξίες τους είναι ο συντονισμός με τα διεθνή πρότυπα ποιότητας, η εξωστρέφεια και η διαφύλαξη της πνευματικής τους αυτονομίας.

Η έδρα των ΠΕΚ είναι στο Ηράκλειο της Κρήτης. Από το 2007, τα γραφεία τους στεγάζονται στο κτηριακό συγκρότημα του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας, στα Βασιλικά Βουτών (7 χλμ. από την πόλη του Ηρακλείου, δίπλα στην πανεπιστημιούπολη και το πανεπιστημιακό νοσοκομείο). Εκτός από τα γραφεία της διοίκησης, του προσωπικού και το studio του Mathesis, στον χώρο λειτουργεί βιβλιοπωλείο στο οποίο φιλοξενούνται και εκδόσεις άλλων μη κερδοσκοπικών οργανισμών.

Μετά από 30 σχεδόν χρόνια στα Εξάρχεια ―πρώτα στην οδό Μάνης κι έπειτα στην οδό Κλεισόβης― οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης μετακόμισαν, την άνοιξη του 2016, στο νέο τους κτήριο στην Αθήνα, στην οδό Θουκυδίδου 4 στην Πλάκα. Στο νεοκλασικό κτήριο των αρχών του 20ού αιώνα λειτουργεί το νέο βιβλιοπωλείο των ΠΕΚ και στεγάζονται τα γραφεία του εκδοτικού τμήματος, του εμπορικού τμήματος και του τμήματος επικοινωνίας στην Αθήνα. Στον χώρο διοργανώνονται εκδηλώσεις, φιλοξενούνται σεμινάρια και workshop, ενώ επίσης λειτουργεί το στούντιο του Mathesis στην Αθήνα. Περισσότερα για τις "Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης" εδώ & εδώ!