Πάρε τα χνάρια που άφησα - Η ζωή και το έργο του Θόδωρου Δερβενιώτη

 

Το "Πάρε τα χνάρια που άφησα" είναι η πλήρης βιογραφία του λαϊκού συνθέτη Θόδωρου Δερβενιώτη (20/01/1922 - 05/12/2004), γραμμένη με μυθιστορηματικό τρόπο από τον γιο του Σπύρο Δερβενιώτη (Αθήνα, 1969), εξαίρετο γελοιογράφο και δημιουργό κόμικς, με όχημα τις αναμνήσεις, τα βιώματά του αλλά και ίχνη που άφησε ο πατέρας του στις προφορικές και γραπτές αφηγήσεις του. 

Η ζωή του Θόδωρου Δερβενιώτη όρισε και ορίστηκε από το λαϊκό μεταπολεμικό τραγούδι, ενώ τη σημάδεψαν γεγονότα, τόποι, σταθμοί και προσωπικότητες της ελληνικής δισκογραφίας. Το «μαύρο τραγούδι» της δεκαετίας του ’50. Η Columbia. Η Odeon, μετέπειτα Minos. To Μπαράκι του Μάριου, τα πάλκα όπου «δεν σταμάταγες ούτε για να αλλάξεις τη χορδή που έσπαγε». Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Ο Στέλιος Καζαντζίδης. Η παραγωγικότατη συνεργασία με τον Κώστα Βίρβο. Η επιμονή στους βυζαντινούς δρόμους. Ο πόλεμος από τις εταιρείες. Η ΕΜΣΕ και το όνειρο της αυτοδιαχείρισης. 

«Παράπονα και κλάματα» και «Άλλα μου λέν’ τα μάτια σου», «Ένα πιάτο άδειο στο τραπέζι» και «Βάλ’ το κόκκινο φουστάνι». Οι χαρές και οι λύπες ενός λαού «που γλεντάει κλαίγοντας και κλαίει γελώντας». Το 2022 έκλεισαν εκατό χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη. Το 2024 είκοσι χρόνια από τον θάνατό του. Επέτειοι-αφορμή για να ξετυλιχτεί το νήμα μιας σημαδιακής εποχής της ελληνικής δισκογραφίας, ζωντανεύοντας παράλληλα το «ταπεινό μεγαλείο» που ήταν ο σπουδαίος Θόδωρος Δερβενιώτης. 

Το βιβλίο, 352 σελίδων, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Τόπος

Το βιβλίο διατρέχει όλη τη ζωή και το έργο του σημαντικού δημιουργού. Από τη Ζαγορά Πηλίου στην εξορία της Μακρονήσου κι από εκεί στο ταξίδι της μουσικής που ξεκινά ως επαρχιώτης στην Αθήνα. Αρκετές σελίδες του βιβλίου είναι αφιερωμένες στην προσπάθεια συνδικαλισμού των δημιουργών, στην οποία ο Θόδωρος Δερβενιώτης πρωτοστατεί από το 1961, όπου με δική του πρωτοβουλία, αλλά και του στιχουργού Κώστα Βίρβου, δημιούργησαν το «Σύλλογο Συνθετών - Στιχουργών Λαϊκού Τραγουδιού». 

Πολλές πηγές του βιβλίου προέρχονται από συνεντεύξεις του καλλιτέχνη, ενώ στο τέλος της βιογραφίας ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο με τα ντοκουμέντα και η αναλυτική αναφορά στο ρεπερτόριο του αγαπημένου λαϊκού μουσικοσυνθέτη. Αξίζει να υπάρχει στη βιβλιοθήκη κάθε ανθρώπου που αγάπησε το λαϊκό τραγούδι και γενικότερα, την ελληνική μουσική!

Το νέο βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου

Αυτός που τώρα οδεύει μόνος

προς τη δύση του βίου του

και όλο φεύγει και απομακρύνεται

ώσπου να γίνει μικρή σκιά

και να χαθεί στο βάθος του ορίζοντα,

αυτός μπορεί πια να σου ομολογήσει

πως τα τιμαλφή μιας ζωής

είναι οι έρωτες.

Μόλις κυκλοφόρησε το νέο μυθιστόρημα του Διονύση Χαριτόπουλου με τίτλο "Έρωτες στη Μεταπολίτευση" (1974-1990), από τις "Εκδόσεις Τόπος", με τις οποίες συνεργάζεται όλα αυτά τα χρόνια ο γνωστός Πειραιώτης συγγραφέας.

Η ξαφνική ελευθερία τα ανακάτεψε όλα. Ο γενικευμένος πυρετός απαιτήσεων και προσδοκιών χωρίς όρια. Η φούρια, η τρέλα, τα πάθη, τα λάθη. Η πολιτική και ερωτική υπερκατανάλωση των πρώτων χρόνων. Όπως περιγράφεται στο βιβλίο: «Η Μεταπολίτευση είναι γένους θηλυκού. Είχε ομορφιά, αισιοδοξία, γονιμότητα, ελπίδα. Και η πιο μεγάλη από τις μεγάλες αλλαγές που έφερε ήταν ασφαλώς η γυναικεία χειραφέτηση. Τα κορίτσια βγήκαν από τη σκιά που τις περιόριζαν εκ γενετής και διεκδίκησαν το αυτεξούσιο της ζωής τους. Προέλασαν γενναία στον αντρικό κόσμο κάμπτοντας κάθε αντίσταση».

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος γεννήθηκε το 1947 στον Πειραιά και από μικρή ηλικία έκανε διάφορες χειρωνακτικές δουλειές στο Λιμάνι και στα γύρω μηχανουργεία. Εγκατέλειψε νωρίς δύο απόπειρες σπουδών στην Αθήνα και στο Λονδίνο και δούλεψε στη διαφήμιση μέχρι το 1990. Βιβλία του που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Τόπος: Πειραιάς βαθύς: Μυστήρια & Φόνοι (σπονδυλωτό μυθιστόρημα 2018), Σχέσεις (δοκίμιο 2017), Πειραιώτες (μυθιστόρημα 2016), Λίστα γάμου (θεατρικό 2016), Εκ Πειραιώς (μυθιστόρημα 2012), Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων (ιστορική βιογραφία 2009), Συλλεκτική έκδοση (νουβέλες, διηγήματα 2013), Πρόβες πολέμου (μυθιστόρημα 2014), Εγχειρίδιο βλακείας (δοκίμιο 2008), Ο άνεμος κουβάρι (μυθιστόρημα 2012), Τα παιδιά της Χελιδόνας (μυθιστόρημα 2015), 525 τάγμα πεζικού (μυθιστόρημα 2015), Αυγά μαύρα (θεατρικό 2014), Ημών των ιδίων (δοκίμιο 2008). Επιπλέον στοιχεία για τα βιβλία του Διονύση Χαριτόπουλου στο http://www.toposbooks.gr

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος συνομιλεί με τον Νίκο Θρασυβούλου για τους ''Έρωτες στη Μεταπολίτευση'', Δευτέρα 4 Νοεμβρίου 20:30 στο βιβλιοπωλείο IANOS.

Καλοκαιρινό bazaar βιβλίων από τις Εκδόσεις Τόπος

Στο τετραήμερο bazaar των εκδόσεων Τόπος (Πέμπτη 11 Ιουλίου - Κυριακή 14 Ιουλίου 2019), θα βρείτε σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές ποιοτικά βιβλία που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων: ελληνικά και ξένα μυθιστορήματα, αστυνομικά, βιβλία για τον αθλητισμό, μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας και εναλλακτικής ιστορίας, κλασική λογοτεχνία, πολιτικά δοκίμια, μελέτες, κόμικς, λευκώματα, ποιητικές συλλογές, μαρτυρίες και βιογραφίες.

Εκδόσεις Τόπος-Μοτίβο: Καλλιδρομίου 89 & Τσαμαδού, Αθήνα.

Μέρες / Ώρες Λειτουργίας 

Πέμπτη 11/7: 12.00-20.00 

Παρασκευή 12/7: 12.00-20.00 

Σάββατο 13/7: 10.30-16.00 

Κυριακή 14/7: 10.30-16.00 

Στις "Εκδόσεις Τόπος" θα βρείτε πολλά και εξαιρετικά βιβλία. Κάποια από αυτά έχουν ήδη παρουσιαστεί στις Νότες Λογοτεχνίας, όπως τα "Μείζονα Ποιητικά" του Μιχάλη Κατσαρού και το "Πειραιάς βαθύς" του Διονύση Χαριτόπουλου. Παρακάτω, σας προτείνουμε, ενδεικτικά, άλλα τρία βιβλία του αξιόλογου εκδοτικού οίκου: Ένα καινούργιο ιστορικό μυθιστόρημα του Βασίλη Τσιράκη, "Οι αλώβητοι" (2019), η συγκλονιστική μαρτυρία της Ιωάννας Τσοκοπούλου "Είναι ο γιος μου" (2018) και το περίφημο βιβλίο του Διονύση Ελευθεράτου, "Λαμόγια στο χακί" (2015), στο οποίο μαθαίνει κανείς για όλα τα οικονομικά "θαύματα" και θύματα της χούντας και καταρρίπτονται μύθοι της "Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών"...

Μετά το Σελανίκ και Τα χρόνια ανάμεσα, Οι αλώβητοι, το τρίτο βιβλίο του Βασίλη Τσιράκη με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη.

Ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα που γεννιέται στις συμπληγάδες του εμφύλιου, ταξιδεύει στην πολιτική προσφυγιά της Τασκένδης, περνά μέσα από τα πέτρινα χρόνια του ’50, συνεχίζει στην ελπιδοφόρα δεκαετία του ’60, βρίσκεται στο φλεγόμενο Παρίσι τον Μάη του ’68, για να επιστρέψει στη χούντα των συνταγματαρχών και να ψάξει το τέλος του στη βραδιά της εκκένωσης του Πολυτεχνείου. 

Ο χειρουργός Πασχάλης, γιος κατατρεγμένου εργάτη από τον Βόλο, η Μυρτώ, ατίθαση κόρη μικρασιάτη υφασματέμπορου και ο πεισματάρης αδελφός της Πέτρος, ο Βίκτωρας και η Βιργινία, παιδιά βιομήχανου από την Οδησσό, ο «τουρκόσπορος» Μήτρος και η εύμορφη Καλλιόπη, προσφυγόπουλα που καταλύουν με τους ανταρτόπληκτους στο Καραβάν Σαράι, ο φτωχός βιοπαλαιστής Στάθης που έχασε τον πατέρα του στην εκστρατεία της Ουκρανίας, η ευαίσθητη Διαμαντένια, αλλά και ο νεαρός ζωγράφος Κλοντ-Πιερ μπλέκονται στα δίχτυα της ιστορίας για να μεταμορφωθούν από τα γεγονότα της εποχής, όπως ακριβώς και η Θεσσαλονίκη μεταμορφώνεται χρόνο με τον χρόνο από τη νέα μόδα της αντιπαροχής, αλλά και την εμμονή των κρατούντων να θάψουν οριστικά το παρελθόν της. 

Κάποιοι, σε πείσμα των «φονιάδων καιρών», πασχίζουν να βγουν αλώβητοι κρατώντας ζωντανή τη μνήμη. Θα τα καταφέρουν;

1η αναθεωρημένη έκδοση: Νοέμβριος 2018

ΜΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ» Πρόλογος: Άλκη Ζέη

Ήρωας κανένας δεν γεννιέται. Ήρωας γίνεται από ανάγκη, και το τίμημα είναι πολύ ακριβό. Χρειάζεται δύναμη, κόπο…

Στο βιβλίο αυτό, που έχει γνωρίσει ήδη τέσσερις Εκδόσεις στο παρελθόν, η Ιωάννα Τσοκοπούλου καταγράφει τις εμπειρίες της από το μεγάλωμα του γιου της Λεωνίδα. «Από σένα θα εξαρτηθεί αν θα πάει καλά» ήταν η φράση του παιδίατρού της στην πρώτη του επίσκεψη, φράση φορτίο, που όχι μόνο τη στοίχειωσε αλλά καθόρισε και τη μετέπειτα διαδρομή της.

Ο Λεωνίδας γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1959 με σύνδρομο Down, σε μια εποχή που οι υποδομές είναι ανύπαρκτες και οι ιατρικές γνώσεις ελλιπείς. Απεγνωσμένοι οι γονείς του αναζητούν τρόπους να βελτιώσουν τη ζωή του παιδιού τους, ενώ προσκρούουν στην αναζήτηση ενός φιλόξενου σχολείου πάνω σε άκαμπτους συλλόγους γονέων που αρνούνται να αυλίζονται εκείνα τα παιδιά με τα υπόλοιπα.

Σε αυτή την εποχή και με αυτές τις συνθήκες, η Ιωάννα παίρνει την πρωτοβουλία και το κάνει σκοπό της ζωής της να δημιουργήσει ένα πρότυπο σχολείο που να μπορεί να παρέχει την «παραπανιστή αγάπη και ειδική στοργή» που χρειάζονται τα παιδιά αυτά στο μεγάλωμά τους. «Μετουσίωσε τη λύση ενός οικογενειακού προβλήματος σε συλλογική, μεγέθυνε τη μητρική αγκαλιά της σε αγκαλιά που αγκάλιασε και αγκαλιάζει δεκάδες παιδιά», γράφει ο Ιάκωβος Καμπανέλλης.

Με λόγο άμεσο, ειλικρινή, που αγγίζει τις βαθύτερες χορδές του αναγνώστη, η Ιωάννα Τσοκοπούλου καταθέτει το βίωμά της εμπνέοντας αισιοδοξία και κουράγιο σε κάθε γονιό, σε κάθε άνθρωπο.

Ένας δικτάτορας διαμένει στη βίλα του Ωνάση με την «ευγενική χορηγία» ... της ΔΕΗ. Ένα «ιερό» Ταμείο αφήνει εκατοντάδες εκατομμύρια δραχμών να «αναληφθούν εις τους ουρανούς», ή μάλλον να παραληφθούν από «εθνοσωτήρες» κολλητούς. Μια αμερικανική εταιρεία καμαρώνει επειδή εισπράττει άφθονα χρήματα του ελληνικού κράτους, χωρίς να κάνει απολύτως τίποτε. Ελληνικές τράπεζες χρηματοδοτούν την «κατασκευή» τρακτέρ στη Θεσσαλονίκη, αλλά αυτά εισάγονται από την Αυστρία! Μαύρα κρέατα κατακλύζουν για δυο - και πλέον- χρόνια την αγορά. Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα τετραπλασιάζονται, τα βιομηχανικά κέρδη πολλαπλασιάζονται, η φορολογία των πλοιοκτητών σχεδόν εκμηδενίζεται. Η «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», γράφει, όντως, ιστορία... 

Την οικονομική, εισοδηματική και κοινωνική πολιτική της χούντας, από την «επίπλαστη ευημερία» του 1967-71 έως την πλήρη απομυθοποίηση του 1973-74, εξετάζει ο Διονύσης Ελευθεράτος στο νέο του βιβλίο. Σε αυτό «παρελαύνουν», όχι μόνο εύγλωττα στατιστικά στοιχεία, αλλά και σκάνδαλα όλων των ειδών, ιλιγγιώδη «θαλασσοδάνεια», κερδισμένοι και χαμένοι, «τζάκια» και «καμένοι». Συμβάσεις που κάνουν τη λέξη «χαριστική» να ηχεί ανεπαρκέστατη. Nομοθετήματα και εξαγγελίες που θαρρείς πως αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης της εργασιακής «τάξης πραγμάτων» την οποία γνώρισε - δεκαετίες αργότερα- η Ελλάδα των Μνημονίων. «Παρελαύνουν», επίσης, λόγια και γραπτά των ίδιων των κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος. Βιτριολικές επιστολές προς τον Γ. Παπαδόπουλο, «αλληλομαχαιρώματα» και καταγγελίες, εκθέσεις της ΚΥΠ που «φακέλωνε» τους πρωταγωνιστές του ατελείωτου γλεντιού των «δανεικών κι αγύριστων» - τόσο τους δότες, όσο και τους παραλήπτες. Κι ακόμη, διενέξεις των οικονομικών «εγκεφάλων» της δικτατορίας, για το τι έφταιξε που θρυμματίστηκε το πολυδιαφημισμένο - από τους ίδιους- «θαύμα», προτού καν καταφθάσει στην Ελλάδα το μεγάλο ωστικό κύμα της διεθνούς κρίσης του 1973. 

Μια έρευνα με έντονο άρωμα εποχής και συγκρίσεις των «αμέσως πριν» με τα «αμέσως μετά», μια διεισδυτική ματιά στα οικονομικά της δικτατορίας, με τρόπο που λαμβάνει υπόψη τις «συντεταγμένες» της σύγχρονης εποχής, αλλά και πολλούς από τους «πάγιους» ακροδεξιούς μύθους για την περίοδο εκείνη. 

Πειραιάς βαθύς, το νέο βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου

Πειραιάς βαθύς. Το νέο βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου αποτελεί το τρίτο μέρος (μετά τα μυθιστορήματα Εκ Πειραιώς και Πειραιώτες) της τριλογίας που έγραψε για την πόλη που γεννήθηκε και μεγάλωσε. Χωρίς να έχω διαβάσει τα άλλα δύο βιβλία, κάτι που έτσι κι αλλιώς δεν είναι απαραίτητο μιας και δεν αποτελούν ένα είδος συνέχειας, από την πρώτη στιγμή καταλαβαίνεις πως ο συγγραφέας της ιστορικής βιογραφίας του Άρη, των σπουδαίων θεατρικών έργων Αυγά Μαύρα και Λίστα Γάμου, αλλά και άλλων αξιόλογων διηγημάτων, νουβελών και δοκιμίων, γνωρίζει πολύ καλά το θέμα που καταπιάνεται.

Έχοντας ως πηγές το Ιστορικό Αρχείο Πειραιά, τις πειραϊκές (Σφαίρα, Χρονογράφος, Η φωνή του Πειραιώς) και τις πανελλήνιες εφημερίδες (Ακρόπολις, Εμπρός, Σκριπ, Τα νέα), καθώς επίσης και προφορικές μαρτυρίες παλαιών κατοίκων του Πειραιά που έζησαν από προπολεμικά την πόλη και υπήρξαν μάρτυρες ή συμμέτοχοι στα γεγονότα, ο Χαριτόπουλος φτιάχνει 28 μικρές ιστορίες και αποτυπώνει τα γεγονότα όπως ακριβώς συνέβησαν. Κάθε ιστορία εκκινεί με τα αυθεντικά αποσπάσματα των εφημερίδων της εποχής και το μόνο που αλλάζει είναι κάποια ονόματα προς χάρη των επιγόνων. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει και γλωσσάρι για τους μη μυημένους στη γλώσσα του λιμανιού (π.χ. δοτής: καρφί, ρουφιάνος ή λέπουρας: αυτός που γίνεται λαγός όταν συμβαίνει κάτι ή ξεπατικωσούρα: πλαστογραφία, κ.λπ.).

«Το ακέφαλον πτώμα προκαλεί πονοκέφαλον εις τας διωκτικάς αρχάς», «Ποίος παρήγγειλεν το συμβόλαιον θανάτου διά εύπορον κτηματία», «Το μυστηριώδες πλοίον με το μεγαλύτερον φορτίον ναρκωτικών» είναι μερικοί μόνο από τους τίτλους εφημερίδων της εποχής που ενέπνευσαν το συγγραφέα με την κοφτή και ουσιώδη γραφή. Πραγματικές ιστορίες που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, με θύματα -ως συνήθως- γυναίκες και παιδιά και θύτες απατεώνες και εγκληματίες του Πειραιά, την πολιτεία και την ίδια την κοινωνία. Ουδείς αθώος!

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος γεννήθηκε το 1947 στον Πειραιά όπου έζησε τα πρώτα είκοσι χρόνια της ζωής του κάνοντας από μικρή ηλικία διάφορες χειρωνακτικές δουλειές στο λιμάνι και τα γύρω μηχανουργεία και εργοστάσια, άφησε ημιτελείς δύο ενάρξεις σπουδών στην Αθήνα και το Λονδίνο, παντρεύτηκε δυο φορές και έχει δυο γιούς από τον πρώτο του γάμο, δούλεψε αρκετά χρόνια στη διαφήμιση, ενώ από το 1990 εγκατέλειψε οριστικά κάθε βιοποριστική δραστηριότητα.

Μεταξύ των ετών 1976-1996 εξέδωσε τα πεζά: Δανεικιά γραβάτα (διηγήματα), 525 τάγμα πεζικού (μυθιστόρημα), Τα παιδιά της Χελιδόνας (μυθιστόρημα), Δέσποινα (νουβέλα), Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι (διηγήματα), Εναντίον του Marlboro (μυθιστόρημα), Από εδώ πέρασε ο Κιλρόι (νουβέλα). Στη συνέχεια εξέδωσε το ιστορικό έργο Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων, μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη βιογραφία του Άρη Βελουχιώτη, τα θεατρικά έργα Λίστα γάμου και Αυγά μαύρα, το δοκιμιακό Ημών των ιδίων και το 2005 το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα Ο άνεμος κουβάρι. Tο δοκιμιακό του εγχειρίδιο με τους αφορισμούς (Εγχειρίδιο βλακείας, εκδ. Τόπος) παρέμεινε για οκτώ μήνες στις πρώτες θέσεις σε όλες τις λίστες ευπώλητων βιβλίων. Η νέα, οριστική έκδοση του βιβλίου Ημών των ιδίων, ξανακοιταγμένη από τον συγγραφέα, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τόπος το φθινόπωρο του 2008. Η ιστορική βιογραφία του Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2009 σε πανηγυρική επανέκδοση. Το μυθιστόρημα με τίτλο Εκ Πειραιώς, μια ανθρωπογεωγραφία του Πειραιά της περιόδου 1947-1967, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τόπος τον Οκτώβριο 2012, ενώ το 2013 κυκλοφόρησε η Συλλεκτική έκδοση, που περιλαμβάνει όλες τις νουβέλες και όλα τα διηγήματά του. Το 2014 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Τόπος το θεατρικό Αυγά Μαύρα, ενώ το Πρόβες Πολέμου, κυκλοφόρησε το 2014 & η νέα έκδοση του βιβλίου είναι διαθέσιμη από τον Οκτώβριο του 2017. To 2015 επανακυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Τόπος και τα σύγχρονα κλασικά μυθιστορήματά του: 525 τάγμα πεζικού και Τα παιδιά της Χελιδόνας και το 2016 το θεατρικό έργο Λίστα Γάμου. Το Μάρτιο του 2016 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Πειραιώτες και τον Φεβρουάριο 2017 το δοκίμιο Σχέσεις. Το νέο του βιβλίο Πειραιάς βαθύς κυκλοφορεί στις 10 Οκτωβρίου 2018. 

Όλα αυτά έγιναν. Έγιναν κι άλλα που δεν θα μάθουμε ποτέ. Είναι κόσμος υπόγειος. Όσοι ξέρουν δεν μιλάνε. Κι όσοι μιλάνε δεν ξέρουν. Το παρελθόν του Πειραιά είναι βαρύ.

Στις αθηναϊκές εφημερίδες αναφερόταν με δέος: «Η πόλις των φρικτών εγκλημάτων», «Το βασίλειον του τρόμου», «Το λιμάνι της παρανομίας» κ.ά. Ο Διονύσης Χαριτόπουλος καταδύεται στον βυθό του μεγάλου Λιμανιού και φέρνει στην επιφάνεια τον σκληρό και βίαιο κόσμο του, μέσα από πραγματικά γεγονότα, όπως ακριβώς συνέβησαν, χωρίς μύθους και ωραιοποιήσεις.

Στη σκοτεινή εποχή του Πειραιά, κυριαρχούσαν η βία και το έγκλημα. Αν ήσουν άοπλος, ήσουν ξεγραμμένος. Ακόμα και οι πιο φιλήσυχοι πολίτες κοιμόντουσαν με το πιστόλι κάτω από το μαξιλάρι, γιατί νταήδες, συμμορίες, σωματέμποροι, λυμαίνονταν την πόλη, σκότωναν και σκοτώνονταν μεταξύ τους. Ένα ανθολόγιο τρόμου και αίματος.

Για περισσότερα βιβλία των "Εκδόσεων Τόπος" εδώ.

Τα Μείζονα Ποιητικά του Μιχάλη Κατσαρού

Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν

Τα «Μείζονα Ποιητικά» του αξέχαστου Μιχάλη Κατσαρού, μόλις κυκλοφόρησαν σ’ έναν καλαίσθητο τόμο από τις «Εκδόσεις Τόπος» και είναι, αναμφίβολα, από τις πιο ενδιαφέρουσες εκδόσεις της χρονιάς που διανύουμε. Και αυτό, όχι μόνο διότι περιλαμβάνει στο πρώτο μέρος την σπουδαία τριλογία του ποιητή, αλλά κυρίως για το δεύτερο μέρος, στο οποίο ανθολογούνται ανέκδοτα, αδημοσίευτα και αθησαύριστα ποιήματα από το πολύτιμο και -για διάφορους λόγους- μισοκαταστραμμένο Αρχείο του Ποιητή.

Όπως μαθαίνουμε από τις προλογικές και επιλογικές επισημάνσεις του σκηνοθέτη Στάθη Κατσαρού και του συγγραφέα κι επιμελητή Άρη Μαραγκόπουλου, διασώθηκε ένα σώμα 100 περίπου ποιημάτων, μέσα από το οποίο συγκροτήθηκε το δεύτερο μέρος της ανά χείρας τιμητικής αυτής έκδοσης, αφού φέτος συμπληρώνονται 20 χρόνια από τον θάνατο του Μιχάλη Κατσαρού.

Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου («Μιχάλης Κατσαρός – Εν είδει βιογραφίας»), ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει ένα λεπτομερές και αισθαντικό βιογραφικό του ποιητή, που φέρει την υπογραφή του γιου του, Στάθη. 

Ακολουθούν, δύο ανέκδοτα ποιήματα:

Μετά όλοι οι άνθρωποι

με ακανόνιστα σώματα

γίναν ρολόγια.

Θε μου. Πρέπει σ’ όλη σου τη ζωή

να κυρτώνεις και να υποψιάζεσαι.

Σκέφτεσαι σκέφτεσαι σκέφτεσαι

τρία… τέσσερα… όλο μετράς

βυθισμένος χωρίς όνειρο

στο αιώνιό σου βήμα να τρέμεις.

Η επίθεσή σου

η φωνή

στο βάθος είχε δειλία:

Κάποιο καράβι ξεκίναγε

φορτωμένο με ξερή άμμο.

Κι όμως δεν άφησες τα πουλιά για να μπουν

στο στενό σου το στήθος.

Θα με θυμάσαι:

το αίνιγμα θα σε παιδεύει,

κι εγώ δε θα φταίω.

(Από τα «Αυτοβιογραφικά», ΙΧ, σελίδα:204).

Ποτέ ο άνεμος ο πρώτος δε

θα’ ρθει.

Ποταμός, άστρο, γίγαντες

σωπαίνουν

Κοιμούνται οι λέξεις μέσα μου

παγωμένες

κι εδώ σ’ αυτή τη γωνιά

γεμάτος προδοσία περιμένω.

(Από την τέταρτη συλλογή του δεύτερου μέρους του τόμου, «Δε θα ’ρθει», με τίτλο που δόθηκε μεταγενέστερα, από τον τίτλο του πρώτου ποιήματος, σελίδα 143).

Μιχάλης Κατσαρός, μελοποιημένος & ερμηνευμένος, από τον τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια

Από το Οπισθόφυλλο:
Τα «Μείζονα Ποιητικά» του Μιχάλη Κατσαρού (1920-1998), ενός από τους πιο επιδραστικούς ποιητές στη νεοελληνική λογοτεχνία, περιλαμβάνουν το πιο γνωστό, σχολιασμένο και πολλαπλώς διαβασμένο έργο του, δηλαδή τις τρεις συλλογές του «Μεσολόγγι» (1949), «Κατά Σαδδουκαίων» (1953), «Οροπέδιο» (1957). 

Το πρόσθετο ενδιαφέρον, όμως, σε αυτή την έκδοση είναι ότι περιλαμβάνει ικανό αριθμό ποιημάτων που εντοπίστηκαν μετά τον θάνατο του ποιητή στο Αρχείο του και που -αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο- αποκαλύπτουν στον αναγνώστη υφολογικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν ευθέως στις τρεις μείζονες συλλογές του. 

Τα περισσότερα από αυτά τα ποιήματα του Αρχείου είτε έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικές εκδόσεις, είτε παρέμεναν ως τώρα ανέκδοτα, είτε δεν έχουν ποτέ θησαυριστεί. 

Με αυτή την έννοια ο τόμος «Μείζονα Ποιητικά» παρουσιάζει πρόσθετο χρηστικό και αισθητικό ενδιαφέρον: τόσο για τον ειδικό ερευνητή όσο και, κυρίως, για τον αναγνώστη που εμπνέεται και συγκινείται από τη διαχρονικής δύναμης ελευθεριακή ποίηση του Μιχάλη Κατσαρού. 

Η έκδοση θα παρουσιαστεί την Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2018 (20:00) στο Polis Art Café

Βιογραφικό σημείωμα: 

Ο Μιχάλης Κατσαρός (1920-1998) υπήρξε ένας από τους πιο επιδραστικούς ποιητές του εικοστού αιώνα στη νεοελληνική λογοτεχνία-εκπρόσωπος της λεγόμενης Α' μεταπολεμικής γενιάς.

Στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση μέσα από τις γραμμές της ΕΠΟΝ, του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Συνελήφθη από τους Γερμανούς και υπέστη βασανιστήρια. Το 1945 έγινε μέλος του ΚΚΕ.

Οι τρεις μείζονες συλλογές του Μεσολόγγι (1949), Κατά Σαδδουκαίων (1953) και Οροπέδιο (1957) προκάλεσαν αίσθηση όταν πρωτοεκδόθηκαν αλλά και αντιδράσεις από τη μεριά της αριστεράς, λόγω του ελευθεριακού, αντισταλινικού περιεχομένου της δεύτερης συλλογής.

Ο ποιητής για μεγάλο διάστημα, αφενός, λόγω της απομόνωσής του από τους κύκλους των αριστερών διανοούμενων και, αφετέρου, λόγω προβλημάτων υγείας, έχασε την επαφή με το αναγνωστικό κοινό του.

«Ανακαλύφθηκε» ξανά στη διάρκεια της δικτατορίας, στα πενήντα τρία του, στον βαθμό που τα ποιήματά του άρχισαν να ενθουσιάζουν και να εμπνέουν την αντιστασιακή νεολαία της εποχής.

Έκτοτε το έργο του δεν έπαψε να διαβάζεται και να κρίνεται (βλ. σχετικά αφιερώματα περιοδικών: Αντί [τ. 1, Μάιος 1972, σ. 51-53]· Οδός Πανός [τ. 103-104, Μάιος-Αύγ. 1999, σ. 3-75]· Νέο Επίπεδο [τ. 31, Φεβ. 2000, σ. 3-31]· Διαβάζω [τ. 493, Φεβ. 2009, σ. 86-112]· Οροπέδιο [τ. 13, Χειμ. 2013, σ. 71-179]· Τριφυλιακή Εστία [τ. 21, 2015, σ. 6-94]). Συνολικά, ο Κατσαρός έχει εκδώσει δεκαπέντε ποιητικές συλλογές, έξι πεζογραφήματα και τρία περιοδικά.

Είχε παντρευτεί τη ζωγράφο Κούλα Μαραγκοπούλου. Τα ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχουν μελοποιηθεί από γνωστούς Έλληνες συνθέτες (Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Μαρκόπουλο, Αργύρη Κουνάδη, Θανάση Γκαϊφύλλια, Αλέξη Νασάκη, κ.ά.). Ο συνθέτης Χανς Βέρνερ Χέντσε συμπεριλαμβάνει στο έργο του Φωνές, μεταξύ άλλων ποιητών, και τον Μιχάλη Κατσαρό, μεταφρασμένο από τον Έντσενσμπεργκερ και το παρουσιάζει στο Ελίζαμπεθ Χολ του Λονδίνου.

Επίσημη σελίδα για τον ποιητή Μιχάλη Κατσαρό, εδώ.

Για περισσότερα βιβλία των «Εκδόσεων Τόπος» εδώ, εδώ και εδώ!

Η Σούλα Μπόζη για τους Έλληνες Κινηματογραφιστές της Πόλης

Χτες το βράδυ (Σάββατο 19/05/2012), η ερευνήτρια λαογραφίας και συγγραφέας Σούλα Μπόζη και ο Ανδρέας Καφετζής, ιδιοκτήτης της αλυσίδας βιβλιοπωλείων +βιβλία Καφετζή, παρουσιάσανε στο κοινό της Αλεξανδρούπολης, το εξαιρετικά ενδιαφέρον λεύκωμα «Από το Παρίσι στο πέραν – Έλληνες κινηματογραφιστές της πόλης», που κυκλοφορεί από τις "Εκδόσεις Τόπος".

Ένα αποκαλυπτικό λεύκωμα για την άγνωστη ιστορία των Ελλήνων Κινηματογραφιστών της Κωνσταντινούπολης και τη συμβολή τους στην ανάπτυξη του ελληνικού, αλλά και του τουρκικού κινηματογράφου ήδη από το 1896, που έγραψαν με αγάπη και μεράκι, δύο δημιουργοί της Πόλης, ο κινηματογραφιστής και σεναριογράφος Γιώργος Μπόζης (1939-2006) και η σύζυγός του Σούλα Μπόζη.

Η δεκαπενταετής έρευνα των συγγραφέων ανέσυρε ντοκουμέντα, που καταγράφουν πλανόδιους κινηματογραφιστές, διορατικούς θεατρικούς επιχειρηματίες που πίστεψαν στον κινηματογράφο, παρά τις αντίξοες συνθήκες της εποχής (πλήρης απουσία ηλεκτρικού δικτύου, λογοκρισία κ.ά.), αιθουσάρχες στην Πόλη, καθώς και τολμηρούς πρωτοπόρους δημιουργούς, που σημάδεψαν στην Τουρκία τις αρχές του κινηματογράφου μέχρι και το 1922.

«Στον Μεσοπόλεμο», γράφουν οι δύο συγγραφείς, «εμφανίστηκαν οι πρώτοι Έλληνες επαγγελματίες κινηματογραφιστές, ενώ από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια και μετά εμφανίστηκε μια πλειάδα ταλαντούχων τεχνικών (οπερατέρ, ηχολήπτες, μοντέρ κ.ά.), οι οποίοι με τη σειρά τους συντέλεσαν στην ανάπτυξη της έβδομης τέχνης, παρόλο που το εκεί πολιτισμικό περιβάλλον δεν επέτρεπε θαύματα».