Ένας χρόνος από το φευγιό του Κώστα Καζάκου (29/05/1935 - 13/09/2022)

 

Πέρασε ένας χρόνος από το θάνατο του μεγάλου ηθοποιού, σκηνοθέτη και δασκάλου του θεάτρου, Κώστα Καζάκου. Η καλλιτεχνική του διαδρομή κράτησε σχεδόν 60 χρόνια και ήταν γεμάτη από τεράστιες θεατρικές κυρίως επιτυχίες.

Ο Κώστας Καζάκος εκλέχθηκε δύο φορές Βουλευτής Επικρατείας του ιστορικού ΚΚΕ, ως Επικεφαλής του ψηφοδελτίου (2007 και 2009) και υπήρξε δραστήριος και χρήσιμος πολίτης σ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Το σώμα του αποφάσισε να προσφερθεί μετά το θάνατό του στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ για την εκπαίδευση των φοιτητών, τονίζοντας μ' αυτή την κίνησή του την πίστη του στην Επιστήμη και στον Άνθρωπο.

Ο Κώστας Καζάκος, στη διάρκεια της πλούσιας δημιουργικής του πορείας, δίδασκε νέους ηθοποιούς σε δραματικές σχολές, έκανε θέατρο στο ραδιόφωνο, πρωταγωνίστησε σε τηλεοπτικές σειρές, συνεργάστηκε με το Μίκη Θεοδωράκη και το Γιάννη Μαρκόπουλο ως αφηγητής των μουσικών τους έργων, κυκλοφόρησε cd με απαγγελίες ποιημάτων, εξέδωσε ένα βιβλίο με σκόρπια άρθρα και κείμενά του, το "Διαπορώ και Εξίσταμαι" (1997), εργάστηκε στον παλιό και νέο ελληνικό κινηματογράφο με αρκετές καλές στιγμές (Η αρπαγή της Περσεφόνης, Το μπλόκο, Κοντσέρτο για πολυβόλα, Πεθαίνω κάθε ξημερώματα, Μια γυναίκα στην Αντίσταση, Λυσιστράτη όπου ήταν και παραγωγός, Ερωτική Συμφωνία όπου ήταν και σκηνοθέτης, Το κελί μηδέν, Ιφιγένεια, Ο άνθρωπος με το γαρίφαλο... και βέβαια το αριστούργημα "Ο Δραπέτης" του 1991 όπου ερμήνευσε συγκλονιστικά έναν παλιό καραγκιοζοπαίχτη). 

Εκεί όμως που είχε μια ζηλευτή πραγματικά πορεία ήταν στο Θέατρο, όπου είχαμε την τύχη να τον απολαύσουμε σε μεγάλους ρόλους και σε έργα κλασικά και σύγχρονα, ελληνικά αλλά και του διεθνούς ρεπερτορίου. Από τα πρώτα του χρόνια στο "Θέατρο Τέχνης", δίπλα στον Κάρολο Κουν, αλλά και με άλλους θιάσους της εποχής ξεχώρισε ως ένας καλός νέος ηθοποιός. Στη συνέχεια συνδέθηκε και συνεργάστηκε (1968-1992) με την αξέχαστη Τζένη Καρέζη, ανεβάζοντας Ιάκωβο Καμπανέλλη (Το μεγάλο μας τσίρκο, Εχθρός λαός), Λούλα Αναγνωστάκη (Διαμάντια και Μπλουζ), Σοφοκλή (Ηλέκτρα και Οιδίπους Τύραννος), Ευριπίδη (Μήδεια), Άλμπυ (Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ), Φρηλ (Πολίτες β΄ κατηγορίας), Ίψεν (Έντα Γκάμπλερ), Τσέχωφ (Βυσσινόκοιπος), κ.ά. 

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, είτε στο "Θέατρο Τζένη Καρέζη" στην Ακαδημίας 3, είτε σε συνεργασίες με κρατικές σκηνές, παρουσίασε στο κοινό της Αθήνας, αλλά και όλης της Ελλάδας με τις καλοκαιρινές περιοδείες, έργα των Αισχύλου, Αριστοφάνη, Σαίξπηρ, Μπρεχτ, Μίλερ, Μπέκετ, Τολστόι... 

Ελπίζω σύντομα το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και η οικογένειά του να ετοιμάσουν ένα βιβλίο-λεύκωμα, ένα αφιέρωμα για τον Κώστα Καζάκο, έτσι όπως του αξίζει.

"Κρέων" στην Αντιγόνη του Σοφοκλή (Εθνικό Θέατρο, 1995)

Ο Άγγελος Τερζάκης και ο Κινηματογράφος

 

Νέα Κυκλοφορία

Το βιβλίο αυτό διερευνά τα στάδια και τις εκφάνσεις της πολύπτυχης και ελάχιστα γνωστής σχέσης του 'Αγγελου Τερζάκη, κορυφαίου εκπροσώπου της πολυσυζητημένης γενιάς του 1930, με τον κινηματογράφο. Παρουσιάζονται και σχολιάζονται τα πολυάριθμα -δημοσιευμένα σε περιοδικά και εφημερίδες- κείμενα που ο Τερζάκης αφιερώνει στον κινηματογράφο, συζητώντας για ταινίες, σκηνοθέτες, ηθοποιούς, κινηματογραφικά κινήματα, ζητήματα κινηματογραφικής αισθητικής, καθώς και για τη σχέση του κινηματογράφου με την πεζογραφία και το θέατρο.

Εξετάζεται ο πολύπλευρος διάλογος, άλλοτε φανερός και άλλοτε κρυπτικός, του πεζογραφικού και δραματουργικού έργου του συγγραφέα με τον κινηματογράφο. Αναλύεται η Νυχτερινή περιπέτεια (1954), η μοναδική κινηματογραφική ταινία που σκηνοθετεί ο Τερζάκης, συσχετίζεται με το ευρύτερο έργο του δημιουργού της και σχολιάζεται η κριτική υποδοχή της, ενώ παράλληλα αξιοποιούνται σχετικά δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής και σημειώσεις που εντοπίζονται στο αρχείο του συγγραφέα, το οποίο βρίσκεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. 

Μελετώνται τα πέντε ακόμη κινηματογραφικά σενάρια ή σχέδια σεναρίου που γράφει ο δημιουργός κατά τη δεκαετία του 1950-1960, άλλοτε πρωτότυπα και άλλοτε βασισμένα σε δικά του πεζογραφήματα ή θεατρικά έργα. Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η Νυχτερινή περιπέτεια δεν είναι μια απλή και συγκυριακή ενασχόληση του Τερζάκη με την κινηματογραφική πραγματικότητα της Ελλάδας, αλλά μια φυσική κατάληξη του εντονότατου ενδιαφέροντος αυτού του ανήσυχου πνευματικού ανθρώπου για την έβδομη τέχνη.

Περιεχόμενα: Πρόλογος || 'Aγγελος Τερζάκης, ένα «πνεύμα εγκυκλοπαιδικό» || Η κινηματογραφική αρθρογραφία του Τερζάκη || Η επίδραση του κινηματογράφου στην πεζογραφία και τη δραματουργία ΤΟΘ Τερζάκη || Ο Τερζάκης ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος της ταινίας Νυχτερινή περιπέτεια || Τα κινηματογραφικά σενάρια του Τερζάκη || Επιλεγόμενα || Βιβλιογραφία || Ευρετήριο ονομάτων

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Gutenberg και είναι ο καρπός μιας σπουδαίας έρευνας του συγγραφέα και καθηγητή Θανάση Αγάθου, τρία χρόνια μετά το "Ο Νίκος Καζαντζάκης στον κινηματογράφο".

Ο Νίκος Καζαντζάκης στον κινηματογράφο

Το 2017 κυκλοφόρησε το σπουδαίο πόνημα του Επίκουρου Καθηγητή Νεοελληνικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, Θανάση Αγάθου, «Ο Νίκος Καζαντζάκης στον κινηματογράφο» από τις «Εκδόσεις Gutenberg», που έτσι κι αλλιώς, μας έχουν συνηθίσει σε εκδόσεις υψηλού επιπέδου. Ο κ. Αγάθος, έχοντας επικεντρωθεί εδώ και αρκετά χρόνια στο έργο του Καζαντζάκη (1883-1957) και στη σχέση της λογοτεχνίας με τον κινηματογράφο και το θέατρο, κατέθεσε ένα έργο - σημείο αναφοράς για τους μελλοντικούς μελετητές, αλλά και για τους απλούς αναγνώστες.

Το βιβλίο επικεντρώνεται στη σχέση του Νίκου Καζαντζάκη με τον κινηματογράφο, μια σχέση η οποία μελετάται πάνω σε δύο βασικούς άξονες: την ενασχόληση του ίδιου του Κρητικού δημιουργού με τη συγγραφή κινηματογραφικών σεναρίων και τις μεταφορές μυθιστορημάτων του στον κινηματογράφο από διαφορετικούς σκηνοθέτες και σεναριογράφους.

Παρουσιάζονται τα σενάρια που γράφει ο Καζαντζάκης σε διάφορες φάσεις της δημιουργικής πορείας του (1928, 1931-1932, 1956), τα οποία, όμως, δε μεταφέρονται ποτέ στη μεγάλη οθόνη. Κι επιχειρείται μια συστηματική συγκριτολογική ανάγνωση των μυθιστορημάτων του «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» (1948), «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» (1946) και «Ο τελευταίος πειρασμός» (1955) και των κινηματογραφικών διασκευών τους, που φέρουν τις σκηνοθετικές υπογραφές των Jules Dassin (1957), Μιχάλη Κακογιάννη (1964) και Martin Scorsese (1988) αντιστοίχως, ενώ σχολιάζονται τόσο η κριτική υποδοχή των παραπάνω βιβλίων και ταινιών, όσο και οι αντιδράσεις που συνοδεύουν τις αντίστοιχες εκδόσεις και προβολές.

Επιπρόσθετα, γίνεται αναφορά στις ταινίες τεκμηρίωσης που ασχολούνται με τον βίο και το έργο του συγγραφέα (Νίκος Καζαντζάκης, Ακροβάτης πάνω από το χάος, 2007, του Λευτέρη Χαρωνίτη και 33.333: Η Οδύσσεια του Νίκου Καζαντζάκη, 2016, του Μένιου Καραγιάννη), καθώς και στην ταινία «Καζαντζάκης» του Γιάννη Σμαραγδή, που αποτελεί συνδυασμό βιογραφικής ταινίας και κινηματογραφικής μεταφοράς, αφού στηρίζεται στην «Αναφορά στο Γκρέκο».

Ο Καζαντζάκης, όπως εύστοχα σημειώνει ο συγγραφέας, είναι ο μόνος Έλληνας πεζογράφος του οποίου τρία κορυφαία μυθιστορήματα μεταφέρονται στον κινηματογράφο ως διεθνής παραγωγές που φέρουν τη σκηνοθετική υπογραφή μεγάλων σκηνοθετών παγκοσμίου φήμης και μάλιστα με πρωταγωνιστές πολλούς γνωστούς Έλληνες και ξένους ηθοποιούς (Μελίνα Μερκούρη, Ειρήνη Παππά, Antony Quinn, Lila Kedrova, Alan Bates, William Dafoe, Harvey Keitel, κ.ά.).

Η μόνη αντίστοιχη περίπτωση είναι ο Βασίλης Βασιλικός, που ένα μυθιστόρημά του, το Ζ – Φανταστικό ντοκιμαντέρ ενός εγκλήματος, μεταφέρεται με μεγάλη επιτυχία στο σινεμά από τον Κώστα Γαβρά το 1969.

Τα συγκεκριμένα αυτά έργα του Καζαντζάκη, πέρα από τον κινηματογραφική τους μεταφορά, μεταπλάθονται με επιτυχία και σε άλλες τέχνες (θέατρο, όπερα, μπαλέτο, τηλεόραση), ενώ αξίζει να σημειωθεί πως παρά την επιτυχία τους -ειδικά της ταινίας του Κακογιάννη- καμιά από τις τρεις διασκευές δεν είναι απολύτως «πιστή» στη λογοτεχνική πηγή και καμιά δεν ξεφεύγει τόσο πολύ από το αντίστοιχο μυθιστόρημα, ώστε ο «διαβασμένος» θεατής να δυσκολεύεται να το παρακολουθήσει.

Ως προς τα σενάρια που γράφει ο κορυφαίος συγγραφέας, όχι μόνο αποτυπώνουν το ενδιαφέρον του για την κινηματογραφική γλώσσα και τη διάθεσή του να πειραματιστεί με τα εκφραστικά του μέσα σε διαφορετικές φάσεις της δημιουργικής του πορείας, αλλά και συνδέονται στενά με το βιοποριστικό πρόβλημα που τον ταλανίζει σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του βίου του.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για μια αξιοζήλευτη έκδοση, στο τέλος της οποίας εμπεριέχεται πλούσιο φωτογραφικό υλικό, απ' όπου και η εικόνα εξωφύλλου, με το ζεύγος Καζαντζάκη στην προβολή της ταινίας «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» στο Παρίσι, το Μάιο του 1957. Για περισσότερα βιβλία των Εκδόσεων Gutenberg εδώ!

Τα βιβλία του Ίαν ΜακΓιούαν στις Κινηματογραφικές Αίθουσες

Τις επόμενες μέρες, θα βγουν δύο ταινίες στις κινηματογραφικές αίθουσες που βασίζονται στα βιβλία του Βρετανού συγγραφέα και σεναριογράφου, 'Ιαν ΜακΓιούαν, που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Στις 23 Αυγούστου (προβλεπόμενη ημερομηνία πρεμιέρας) θα προβληθεί η ταινία «Ανεκπλήρωτος γάμος» από την ODEON, βασισμένη στο βιβλίο του ΜακΓιούαν με τίτλο «Στην ακτή». Θα ακολουθήσει η ταινία «Νόμος περί τέκνων» από τη Spentzos film, η οποία θα βρίσκεται στις κινηματογραφικές αίθουσες στις 30 Αυγούστου. 

Ο ΜακΓιούαν θεωρείται ο σπουδαιότερος εν ζωή Άγγλος συγγραφέας. Όλα τα βιβλία του είναι αριστουργήματα, με το «Νόμος περί τέκνων» να θεωρείται ένα από τα καλύτερά του. Η γραφή του είναι πάντα αριστοτεχνική. Εστιάζει σε ένα κεντρικό γεγονός και στις ηχηρές συνέπειές του: την καταλυτική απόφαση μιας ανώτατης δικαστικού για τη ζωή ενός νεαρού. Καταπιάνεται με ένα σχετικά κοινότοπο ερώτημα για το ποιος αποφασίζει για την τύχη ενός ανθρώπου που πεθαίνει όταν η θρησκεία τού απαγορεύει να κάνει την απαραίτητη θεραπεία που χρειάζεται για να κρατηθεί στη ζωή. Με την ηρωίδα του να περνά το δικό της «δράμα» στην προσωπική της ζωή, με τη διάλυση του γάμου της σε πρώτο πλάνο και την ατεκνία της σε δεύτερο, μας παρουσιάζει τα τρωτά σημεία του ανθρώπου που θα πάρει αυτή την απόφαση πριν ακόμη φτάσει στο πιο σημαντικό σημείο του βιβλίου, τη συνάντησή της με το «θύμα». Μια συνάντηση που αλλάζει όλο το βιβλίο και το κάνει αξέχαστο. Το βιβλίο έχει πάει πολύ καλά στην Ελλάδα και έχει διαχρονικότητα στις πωλήσεις του.

Νόμος περί τέκνων

Μετάφραση: Κατερίνα Σχινά

Η Φιόνα Μέι είναι διακεκριμένη νομικός που εκδικάζει στο Ανώτατο Δικαστήριο υποθέσεις οι οποίες εμπίπτουν στο οικογενειακό δίκαιο. Είναι φημισμένη για την οξυδέρκειά της, την ακρίβεια και την ευαισθησία της. Όμως την επαγγελματική της επιτυχία σκιάζουν η μελαγχολία της και οι οικιακές διαμάχες. Μετανιώνει για την ηθελημένη ατεκνία της, θλίβεται για την κρίση που έχει ξεσπάσει στον πολύχρονο γάμο της. Σε αυτή τη δύσκολη προσωπική στιγμή καλείται να αντιμετωπίσει μια επείγουσα υπόθεση: Για θρησκευτικούς λόγους, ένα όμορφο δεκαεπτάχρονο αγόρι, ο Άνταμ, αρνείται τη θεραπεία που θα σώσει τη ζωή του και οι πιστοί γονείς του συμμερίζονται την επιθυμία του. Ο χρόνος εκπνέει. Μπορεί ένα κοσμικό δικαστήριο να υπερισχύσει της πίστης; Προκειμένου να καταλήξει σε μια απόφαση, η Φιόνα επισκέπτεται τον Άνταμ στο νοσοκομείο. Είναι μια συνάντηση που θα γεννήσει στην ίδια αισθήματα καταπιεσμένα επί δεκαετίες και στο αγόρι πρωτόφαντες συγκινήσεις. Η απόφασή της θα έχει συντριπτικές συνέπειες και για τους δυο τους...

Τιμή: €12,80, Σελίδες: 240, ΒΚΜ: 10152, ISBN: 9789601661520

Στην ακτή

Μετάφραση: Ελένη Ηλιοπούλου

Iούλιος του 1962. Ο Έντουαρντ και η Φλόρενς, δύο αθώοι νεαροί νιόπαντροι, φτάνουν στο ξενοδοχείο τους στην ακτή του Ντόρσετ. Καθώς δειπνούν στα δωμάτιά τους, παλεύουν να καταπνίξουν τους κρυφούς τους φόβους για τη γαμήλια νύχτα που έρχεται... Το Στην ακτή είναι μια ιστορία για το πώς μπορούν ολόκληρες ζωές να μεταμορφωθούν από μια χειρονομία που δεν έγινε ή μια λέξη που δεν ειπώθηκε ποτέ.

Τιμή: €10,50, Σελίδες: 224, ΒΚΜ: 06619, ISBN: 9789601626192 

Για περισσότερα βιβλία των Εκδόσεων Πατάκη, στην επίσημη ιστοσελίδα τους, στο facebook και στις Νότες Λογοτεχνίας.

Η Κατερίνα Πετράκου στο "Κενό" του 1995 και στο ντοκιμαντέρ του 2015

Το 1995 εμφανίστηκε στην ελληνική δισκογραφία η τραγουδοποιός (στίχοι-μουσική-ερμηνεία) Κατερίνα Πετράκου, με τον ένα και μοναδικό προσωπικό της δίσκο "Το κενό" (Καθρέφτης Ήχων Αληθινών). Πρόκειται για μια εξαίρετη δουλειά, με την ενορχήστρωση και συμμετοχή του Νίκου Γράψα. Ευτυχώς, υπάρχουν όλα τα τραγούδια στο YouTube και μπορούμε να τα ακούσουμε. Το Κενό δεν είχε εμπορική επιτυχία όταν κυκλοφόρησε, αλλά διαχρονικά αγαπήθηκε από ακροατές που πάντα θα αναζητούν το αληθινό, το ποιοτικό και το όμορφο στο ελληνικό τραγούδι. Η δημιουργός συμμετείχε ως στιχουργός και στο δίσκο "Μικροί έρωτες στη λυπημένη πόλη" (1997) του Ν. Γράψα και έπειτα... σιωπή. Τη μικρή και ενδιαφέρουσα ιστορία της, αλλά και τους λόγους της απουσίας της από τα μουσικά δρώμενα, καταθέτει στο μεσαίου μήκους ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Παπούλια "Το Κενό: Η μουσική περίπτωση της Κατερίνας Πετράκου" (2015). Ένα 19λεπτο ντοκιμαντέρ -σε μορφή συνέντευξης-, το οποίο μπορείτε να παρακολουθήσετε στο βίντεο που ακολουθεί.

Πάντα ήμουν και θα μείνω ερασιτέχνης 

τίποτα δεν επαγγέλλομαι 

Μα όπως μ' άγγιζε ο έρωτας της τέχνης

έπαθα και ονειρεύομαι 

Τρεις κινηματογραφικές στιγμές του Γ. Χατζηνάσιου

Ο σπουδαίας πιανίστας και μουσικοσυνθέτης Γιώργος Χατζηνάσιος, έγραψε -πέρα απ' όλα τ' άλλα- υπέροχες μουσικές και τραγούδια για αρκετές κινηματογραφικές ταινίες. Επιλέγουμε τρεις στιγμές, τρία όμορφα τραγούδια από την "κινηματογραφική" πορεία ενός εξαίρετου δημιουργού. 

Το "Άνοιξε το παράθυρο" σε στίχους Ερρίκου Θαλασσινού, με τον Αντώνη Καλογιάννη, από την ταινία "Ένας νομοταγής πολίτης" με τον αξέχαστο Σωτήρη Μουστάκα στον πρωταγωνιστικό ρόλο (1974 - Σενάριο: Κώστας Μουρσελάς - Σκηνοθεσία: Ερρίκος Θαλασσινός).

Το "Ξέρω δεν θα 'ρθεις" σε στίχους Ανδρέα Θωμόπουλου, με τη Δήμητρα Γαλάνη, από την ταινία "Ένα γελαστό απόγευμα" με το Νίκο Κούρκουλο, τη Μπέττυ Λιβανού, κ.ά. (1979 - Σκηνοθεσία και Σενάριο του Ανδρέα Θωμόπουλου, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Φρέντυ Γερμανού).

Και τέλος, η "ροκιά" του Γιώργου Χατζηνάσιου. Το "Αν είσαι μάγκας" σε στίχους Παύλου Τάσιου, από την ταινία "Νοκ Αουτ" με το Γιώργο Κιμούλη, τον Κώστα Αρζόγλου, την Ελένη Ράντου, κ.ά. (1986 - Σκηνοθεσία και Σενάριο του Παύλου Τάσιου, πάνω σε μια ιδέα του Γιώργου Κούνδουρου).

Τζένη Καρέζη - 20 χρόνια μετά...

«Με αφήνει εντελώς αδιάφορη η λογική και η σοφία. Κρατάω μόνο το συναίσθημα, αυτό το φτερούγισμα της ψυχής, και είναι, νομίζω, το καλύτερο μέσον για να πλησιάσω το όνειρο. Δηλαδή την Τέχνη»

«Το πιο ερωτικό στον άνθρωπο είναι τα μάτια. Το βλέμμα και ό,τι κρύβει είναι το διεθνές, το διαχρονικό, το μεταφυσικό, το πανίσχυρο, το αδιαμφισβήτητο ανθρώπινο διαβατήριο. Ή μάλλον το διαβατήριο των ερώτων μας»

«Η  φιλία είναι για μένα ιερό πράγμα. Μεγαλώσαμε πια! Δεν έχει κανένα νόημα να κάνεις παρέα με ανθρώπους από τους οποίους δεν έχεις τίποτα να πάρεις. Εγώ χρειάζομαι ανθρώπους που να μου αρέσει να τους ακούω να συζητάνε. Να συζητάνε με πάθος για ποίηση, για πολιτική, για λογοτεχνία, για κινηματογράφο, για θέατρο. Και να γεμίζει το σπίτι φωνές, γνώση, πάθος και απόψεις. Ανθρώπους ξύπνιους και καλλιεργημένους, που ξέρω ότι μου λένε την αλήθεια, ακριβώς γιατί δεν έχουνε κανένα λόγο να μου πούνε ψέματα. Και εγώ την αλήθεια τη λατρεύω. Όποιος απομακρύνεται από την αλήθεια οδεύει προς το θάνατο. Τον όποιο θάνατο. Γιατί υπάρχουν πολλοί»

«Θέλω να ζω με τους δικούς μου, θέλω να κάνω τη λατρεμένη μου δουλειά. Θέλω να προσφέρω. Ν’ αγαπώ και να με αγαπούν. Δεν χάνονται αυτά. Δεν πρέπει να χαθούν. Δεν θέλω να χαθούν. Και πάντα θα ελπίζω»

Τζένη Καρέζη – Τετράδια Ζωής  (Εκδόσεις Καστανιώτη – 1993)

Είκοσι χρόνια πέρασαν από τότε που έκλεισαν για πάντα τα ωραιότερα μάτια του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου. Μια από τις αγαπημένες μας ηθοποιούς. Τη θυμόμαστε πάντα με αγάπη!

Παρακάτω ένα μικρό αφιέρωμα που κάναμε για την "τραγουδιστική" της πορεία:

http://theovaf.blogspot.gr/2011/02/blog-post_24.html

Και η επίσημη ιστοσελίδα του "Ιδρύματος Τζένη Καρέζη":

http://www.jkf.gr/

Τίμησαν το Δήμο Αβδελιώδη στην Αλεξανδρούπολη

Ολοκληρώθηκε το 25^ο Συνέδριο Ομοσπονδίας Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδας (1-3 Ιουνίου 2012), στην Αλεξανδρούπολη, που πραγματοποιήθηκε στο «Δημοτικό Θέατρο Αλεξανδρούπολης», στο «Θερινό Δημοτικό Κινηματογράφο Φλοίσβο», στον πολυχώρο του βιβλιοπωλείου +βιβλία Καφετζή και στο συνεδριακό κέντρο του Alexander Beach Hotel.

Τη διοργάνωση του συνεδρίου και όλων των εκδηλώσεων, ανέλαβε η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, ο Δήμος Αλεξανδρούπολης, η Ομοσπονδία Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδας και η Κινηματογραφική Λέσχη της Αλεξανδρούπολης.

Το μπλογκ  http://theovaf.blogspot.gr/, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, παρακολούθησε μόνο μία εκδήλωση. Την εκδήλωση προς τιμήν του σπουδαίου έλληνα σκηνοθέτη, σεναριογράφου και ηθοποιού του κινηματογράφου και του θεάτρου, Δήμου Αβδελιώδη.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο «Φλοίσβο» και ξεκίνησε με προσφώνηση από την Αντιπεριφερειάρχη Έβρου και φιλόλογο κα Γεωργία Νικολάου και έπειτα το λόγο πήραν ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Κινηματογραφικών Λεσχών κος Δημήτρης Καλαντίδης και ο Πρόεδρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Αλεξανδρούπολης κος Βαγγέλης Μανωλόπουλος. 

Ο Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης κος Βαγγέλης Λαμπάκης, αν και θα απηύθυνε, σύμφωνα με το πρόγραμμα, χαιρετισμό στην εκδήλωση, απουσίαζε.

Στη συνέχεια, για το έργο και την προσωπικότητα του Δήμου Αβδελιώδη, μίλησαν δύο άνθρωποι που γνωρίζουν αρκετά καλά τη δουλειά του. Ο συγγραφέας και σκηνοθέτης Γιάννης Σολδάτος και ο κριτικός κινηματογράφου Κώστας Τερζής.

Τέλος, προβλήθηκαν οι δύο πρώτες κινηματογραφικές ταινίες του εμπνευσμένου δημιουργού, ο «Αθέμιτος συναγωνισμός» (1982) και «Το δέντρο που πληγώναμε» (1987), που κέρδισαν δίκαια το ζεστό χειροκρότημα των κινηματογραφόφιλων, συνέδρων και μη, που βρέθηκαν στο θερινό σινεμά της πόλης το προηγούμενο Σαββατόβραδο 02/06/2012

Στις πρώτες φωτογραφίες είναι οι κύριοι Βαγγέλης Μανωλόπουλος και Δημήτρης Καλαντίδης, με το τιμώμενο πρόσωπο. Στις ασπρόμαυρες είναι ο Γιάννης Σολδάτος με το Δήμο Αβδελιώδη, ο Κώστας Τερζής και τέλος, η μεταφράστρια και αντιπρόεδρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Αλεξανδρούπολης κα Κούλα Καφετζή.

Η Σούλα Μπόζη για τους Έλληνες Κινηματογραφιστές της Πόλης

Χτες το βράδυ (Σάββατο 19/05/2012), η ερευνήτρια λαογραφίας και συγγραφέας Σούλα Μπόζη και ο Ανδρέας Καφετζής, ιδιοκτήτης της αλυσίδας βιβλιοπωλείων +βιβλία Καφετζή, παρουσιάσανε στο κοινό της Αλεξανδρούπολης, το εξαιρετικά ενδιαφέρον λεύκωμα «Από το Παρίσι στο πέραν – Έλληνες κινηματογραφιστές της πόλης», που κυκλοφορεί από τις "Εκδόσεις Τόπος".

Ένα αποκαλυπτικό λεύκωμα για την άγνωστη ιστορία των Ελλήνων Κινηματογραφιστών της Κωνσταντινούπολης και τη συμβολή τους στην ανάπτυξη του ελληνικού, αλλά και του τουρκικού κινηματογράφου ήδη από το 1896, που έγραψαν με αγάπη και μεράκι, δύο δημιουργοί της Πόλης, ο κινηματογραφιστής και σεναριογράφος Γιώργος Μπόζης (1939-2006) και η σύζυγός του Σούλα Μπόζη.

Η δεκαπενταετής έρευνα των συγγραφέων ανέσυρε ντοκουμέντα, που καταγράφουν πλανόδιους κινηματογραφιστές, διορατικούς θεατρικούς επιχειρηματίες που πίστεψαν στον κινηματογράφο, παρά τις αντίξοες συνθήκες της εποχής (πλήρης απουσία ηλεκτρικού δικτύου, λογοκρισία κ.ά.), αιθουσάρχες στην Πόλη, καθώς και τολμηρούς πρωτοπόρους δημιουργούς, που σημάδεψαν στην Τουρκία τις αρχές του κινηματογράφου μέχρι και το 1922.

«Στον Μεσοπόλεμο», γράφουν οι δύο συγγραφείς, «εμφανίστηκαν οι πρώτοι Έλληνες επαγγελματίες κινηματογραφιστές, ενώ από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια και μετά εμφανίστηκε μια πλειάδα ταλαντούχων τεχνικών (οπερατέρ, ηχολήπτες, μοντέρ κ.ά.), οι οποίοι με τη σειρά τους συντέλεσαν στην ανάπτυξη της έβδομης τέχνης, παρόλο που το εκεί πολιτισμικό περιβάλλον δεν επέτρεπε θαύματα».

Συνέντευξη με τη μεταφράστρια Κούλα Καφετζή

Η Κούλα Καφετζή, γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη και σπούδασε ιταλική γλώσσα και λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Περούτζια. Εργάστηκε ως μεταφράστρια και επιμελήτρια για τις εκδόσεις «Δομή», «Εξάντας», «Αλεξάνδρεια», «Δελφίνι», «Ίταμος», «Δίαυλος», «Μελάνι» κ.ά., καθώς και στο μεταφραστικό τμήμα της ΕΡΤ.

Όταν επέστρεψε στη γενέτειρά της, διετέλεσε υπεύθυνη μεγάλης αλυσίδας βιβλιοπωλείων στη Θράκη και οργάνωσε πλήθος βιβλιοπαρουσιάσεων και λογοτεχνικών εκδηλώσεων.

Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως συντονίστρια ομάδων ανάγνωσης στην Αλεξανδρούπολη, υπό την αιγίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Επίσης διετέλεσε για πολλά χρόνια πρόεδρος της δραστήριας «Κινηματογραφικής Λέσχης Αλεξανδρούπολης». Σήμερα είναι αντιπρόεδρος της «Κ.Λ.Α.» και του «Θρακικού Κέντρου Τέχνης και Πολιτισμού», ενώ μαζί με το σύζυγό της, Ανδρέα Καφετζή, έχουν ένα όμορφο καφέ-βιβλιοπωλείο στην Αλεξανδρούπολη.

Το 2004 τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας με τον τίτλο του «Ιππότη του Τάγματος του Αστέρος της Ιταλικής Αλληλεγγύης» και το 2011 με το Α’ Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης της Ιταλικής Λογοτεχνίας από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης Λογοτεχνίας και Επιστημών του Ανθρώπου και τα μορφωτικά ινστιτούτα της Αθήνας.

Είναι μεγάλη τιμή για το ιστολόγιό μας να φιλοξενεί μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις της Κούλας Καφετζή, η οποία με την παρουσία και τη δράση της έχει προσφέρει όλα αυτά τα χρόνια στον πολιτισμό σε τοπικό -και όχι μόνο- επίπεδο. Την ευχαριστούμε πραγματικά!

Θεοδόσης Βαφειάδης – 02/05/2012

Κα. Καφετζή, τί σημαίνει Πολιτισμός για εσάς; Ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που κάνουν έναν άνθρωπο, αλλά και ένα λαό «πολιτισμένο»;

Πολύ μεγάλη κουβέντα... Η έκφραση της δημιουργικότητας, ατομικής και συλλογικής. Σκέψη, συναίσθημα, γνώση, ταλέντο, ευαισθησία, καλλιέργεια... ανθρώπινος πλούτος που μέσα από μια εμπνευσμένη στιγμή δημιουργίας παίρνει σχήμα και μορφή και ζυμώνει τη ζωή μας με μυριάδες χρώματα και αρώματα. Την ομορφαίνει, αποκαλύπτει το κρυφό της περιεχόμενο, την πλουτίζει, μας βγάζει από το εγωιστικό μας καβούκι και μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Πολιτισμός είναι καλή επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Είναι ικανότητα να βλέπουμε τον “άλλον”, να του δίνουμε χώρο, να τον ακούμε, να αφήνουμε να λειτουργεί  η αλληλεπίδραση,  η ανταλλαγή σκέψεων, ιδεών, τρόπων ζωής. Είναι δυνατότητα να μαθαίνουμε από “τις ζωές των άλλων”, από τις εμπειρίες τους που στην πραγματικότητα αποτελούν πηγή πλούτου και θείο δώρο όταν μας κατατίθενται.

Ο επιφανής κριτικός λογοτεχνίας και πολιτισμού Τέρυ Ήγκλετον γράφει: “Το νόημα της ζωής δεν βρίσκεται εντός του ατόμου μας, αλλά διαβιεί στις σχέσεις των ανθρώπων. Το ζητούμενο είναι η ανοικοδόμηση μιας κοινωνίας που να θυμίζει ένα συγκρότημα τζαζ, όπου οι μουσικοί αυτοσχεδιάζουν, διαισθανόμενοι όμως ο ένας τον άλλον και παράγοντας έτσι μια σύνθετη αρμονία που προέρχεται όχι από κάποια κεντρικά σχεδιασμένη παρτιτούρα, αλλά από την ελεύθερη μουσική έκφραση του κάθε μουσικού που, όμως, έχει ως προϋπόθεση την ελεύθερη έκφραση των υπολοίπων.”

Ο πολιτισμός είναι και προστασία, είναι και δύναμη που αποκτάται μέσα από την περιπέτεια αυτή της  αυτογνωσίας και τη διαρκή καλλιέργεια της ψυχής και του νου. “Μέγιστος εχθρός των εξουσιών ο πολιτισμός” μας είχε πει ο Αριστοτέλης.

Ένας μεταφραστής αφιερώνει απίστευτη ενέργεια, χρόνο και κόπο. Είναι, κακά τα ψέματα, μια δύσκολη και απαιτητική δουλειά. Έχετε μετανιώσει που ασχοληθήκατε με τη μετάφραση λογοτεχνικών έργων;

Σωστή η επισήμανσή σας, η λογοτεχνική μετάφραση είναι κοπιαστική δουλειά, απαιτεί σωματική και ψυχική αντοχή, πειθαρχία, τόλμη, γνώση, πείρα και δε φείδεται χρόνου.  Είναι δουλειά που απομονώνει τον μεταφραστή για όσον καιρό διαρκεί, τον σπρώχνει μέσα στον κόσμο του δημιουργού και εκεί τον αφήνει να  περιπλανιέται γεμάτος ερωτηματικά, απορίες, φόβους κι αγωνίες αντιμέτωπος με τις αδυναμίες του κειμένου και τις δικές του, με την πρόκληση μικρών και μεγάλων επιλογών  που  ωστόσο έχουν ισοδύναμη βαρύτητα. Αυτό, μαζί με τη συναρπαστική εμπειρία της βαθειάς γνωριμίας με τους ήρωες που σιγά σιγά γίνονται καθημερινοί συνομιλητές και την εξοικείωση με ξένους τόπους, με διαφορετικές καταστάσεις, αποτελεί και το στοιχείο που την καθιστά δημιουργική και γοητευτική. Όχι, ασφαλώς και δε μετάνιωσα που ασχολήθηκα με τη μετάφραση λογοτεχνικών κειμένων. Και όχι μόνον δε μετάνιωσα, αλλά μπορώ να πω ότι αποτελεί για μένα τρόπο ζωής και... το μυστικό μου καταφύγιο, την πιο πιστή μου συντροφιά.

Θα προτρέπατε τους νέους ν’ ασχοληθούν με τη λογοτεχνική μετάφραση; Ανησυχείτε μήπως εκλείψει κι αυτό το επάγγελμα λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας;

Θα το πρότεινα σ' αυτούς που έχουν τις αντοχές και αγαπούν τη λογοτεχνία. Γιατί δυστυχώς, στην Ελλάδα το οικονομικό όφελος απ' αυτή τη δουλειά είναι μηδαμινό έως μηδενικό. Άρα, εκτός σπανίων εξαιρέσεων, δε μιλάμε τόσο για επάγγελμα με το οποίο μπορεί να βιοποριστεί κανείς αξιοπρεπώς όσο για μια ευγενή ενασχόληση. Ακούς ανθρώπους να ασχολούνται για χρόνια με τη μετάφραση ενός και μόνον έργου. Δουλειά απλήρωτη φυσικά  σε σχέση με τον όγκο της, παρά τη μεγάλη της αξία. Σκεφτείτε τί απώλεια θα ήταν η απουσία της μετάφρασης... Η μετάφραση επιστημονικών, τεχνικών κειμένων ή επαγγελματικών εγχειριδίων και μαζικών παραγωγών ανήκει σε άλλη κατηγορία που δεν την γνωρίζω. Η τεχνολογική εξέλιξη ενδεχομένως να μπορεί να αντικαταστήσει τα ανθρώπινα χέρια πίσω απ' αυτού του είδους τα κείμενα, αλλά με τίποτε δε μπορεί να υποκαταστήσει τον ανθρώπινο νου και την ανθρώπινη ψυχή που απαιτούνται μ' όλα τους τα εφόδια για τη δουλειά της λογοτεχνικής μετάφρασης. Όχι, δεν ανησυχώ μήπως εκλείψει το επάγγελμα. Πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που θα τιμούν και θα υπηρετούν τη λογοτεχνία.

Πώς γίνεται κάποιος καλός μεταφραστής; Μπορεί να διδαχθεί η τέχνη της λογοτεχνικής μετάφρασης;

Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι μετά τη βασική προϋπόθεση που φυσικά είναι η όσο γίνεται βαθύτερη γνώση των γλωσσών με τις οποίες καταπιάνεται ο μεταφραστής, υπεισέρχονται και άλλα στοιχεία, καθοριστικά για τη μετάφραση, όπως είναι το συναίσθημα, οι αποχρώσεις, οι κώδικες, ο τόνος, ο ρυθμός της κάθε γλώσσας. Κι επίσης εφόδια όπως η υπομονή, η υπακοή, η ταπεινότητα, η εργατικότητα....

Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, τί να σας πω, πώς να διδαχθεί κανείς για το τί θέλει να πει ο συγγραφέας; Αυτό που σίγουρα μπορεί να διδαχτεί είναι η αντικατάσταση των λέξεων από τη μια γλώσσα στην άλλη, η αντιστοίχηση των φράσεων. Η εκπαίδευση του μεταφραστή έγκειται περισσότερο στη συνειδητοποίηση των δυσκολιών, των εμποδίων, των περιορισμών που έχει να αντιμετωπίσει. Στην απόκτηση της επίγνωσης ότι η μετάφραση είναι μια κοπιώδης διαδικασία που βυθίζει το μεταφραστή μέσα σ’ έναν απόκρυφο κόσμο όπου συχνά θα νιώθει ανεπαρκής. Στην εξοικείωση με την ιδέα ότι θα πρέπει να ξοδεύει χωρίς φειδώ τον χρόνο και το δυναμικό του για ένα σημαντικό μεν, αλλά παραγνωρισμένο ως επί το πλείστον αποτέλεσμα. Στην κατανόηση ότι απαιτείται συνεχής διεύρυνση των οριζόντων του, αδιάκοπος εμπλουτισμός των γνώσεών του, όλο και μεγαλύτερη εμβάθυνση της γλώσσας.

Τί εννοούμε όταν λέμε «καλή μετάφραση»; Πότε είναι επιτυχημένη η μετάφραση ενός λογοτεχνικού έργου;

Η αλήθεια είναι πως ο κίνδυνος μιας λανθασμένης απόδοσης, παρερμηνείας ή απόκλισης από το πρωτότυπο ελλοχεύει σε κάθε μεταφραστικό εγχείρημα. Σε γενικές γραμμές όμως, η συνέπεια και η δεξιότητα στην κατανόηση και τη χρήση της γλώσσας ενός μεταφραστή διακρίνονται στο κείμενο αν μη τι άλλο από τη δομή του, από το πόσο αυτό είναι “στρωτό” χωρίς να εμφανίζει “ακαταλαβίστικους” νοηματικούς ακροβατισμούς και γλωσσικές δυσμορφίες. Όσο για το περιεχόμενο σίγουρα η επιτυχία ενός μεταφραστή εξαρτάται από το πόσο έχει καταφέρει να κατανοήσει το κείμενο, να νιώσει με ποιον τρόπο χειρίστηκε ο συγγραφέας το φάσμα των εκφράσεων της γλώσσας του ώστε να το μεταφέρει όσο γίνεται πιο άμεσα και σωστά, πιο “άπιστα” πιστά στην άλλη γλώσσα.

Έχετε στο βιογραφικό σας σημαντικές διακρίσεις. Πώς νιώσατε όταν σας τίμησε ο Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας με τον τίτλο του «Ιππότη του Τάγματος του Αστέρος της Ιταλικής Αλληλεγγύης» ή όταν πήρατε το Ά Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης της Ιταλικής Λογοτεχνίας;

Καθώς στην Ελλάδα η δουλειά του μεταφραστή είναι γενικά παραγνωρισμένη, η αλήθεια είναι πως ένιωσα έκπληξη, αλλά και βαθειά ικανοποίηση κι ευγνωμοσύνη γι' αυτήν την “αναγνώριση”  που τη βλέπω ως απευθυνόμενη προς όλους τους μεταφραστές. Χαρά ανάμεικτη με αμηχανία απέναντι σ’ όλους εκείνους που καταθέτουν “αβράβευτοι” κομμάτια από τη ζωή τους στη διαδικασία της μετάφρασης.

Ποια είναι όλα αυτά τα χρόνια η σχέση σας με την Ιταλία και την ιταλική λογοτεχνία;

Διατηρώ αρκετές από τις νεανικές φιλίες των φοιτητικών μου χρόνων, παρακολουθώ  την κεφάτη και ευρηματική δημιουργικότητα αυτών των χαρισματικών μας γειτόνων σε θέματα τέχνης, πολιτισμού, διακόσμησης, μουσικής, κινηματογράφου κ.λπ. Έχουμε οργανώσει με την Κινηματογραφική Λέσχη Αλεξανδρούπολης αρκετές μετακλήσεις Ιταλών καλλιτεχνών (θέατρο δρόμου, commedia dell arte, συναυλίες)  τα τελευταία χρόνια, διαβάζω ιταλική λογοτεχνία, μεταφράζω ιταλική λογοτεχνία. Τους έχω στην καρδιά μου. 

Όσο δύσκολο κι αν είναι, θα ήθελα να μου αναφέρετε ορισμένα βιβλία και κάποιες ταινίες που αγαπάτε ιδιαίτερα και σας έχουν σημαδέψει.

Μου βάζετε δύσκολες ερωτήσεις. Με σημάδεψε κάθε βιβλίο που διάβασα, κάθε ταινία που είδα. Μακρύς ο κατάλογος. Για να μπορέσω να δώσω μιαν έστω ελλειπή απάντηση δεν θα αναφερθώ στους κλασικούς συγγραφείς που με έκαναν να αγαπήσω τη λογοτεχνία από τα παιδικά μου χρόνια, τότε που διαβάζαμε μανιωδώς, κρυφά από τους γονείς, δανεισμένα βιβλία που κυκλοφορούσαν από σπίτι σε σπίτι στη γειτονιά και μου χάρισαν ήρωες που με συντροφεύουν ακόμη στην περιπέτεια της καθημερινότητάς μου (Περλ Μπακ, Μάξιμ Γκόρκι, Στρίνμπεργκ, Βιζυηνός, Λόρενς, Ντοστογιέφσκι, Μπαλζάκ, Οσκαρ Ουάιλντ, Προυστ, Χατζής, Καζαντζάκης, Δάντης που είχα την τύχη να διδαχτώ κ.ά.). Θα σας αναφέρω κάποια από τα πιο πρόσφατα βιβλία:

Διάβασα με κομμένη την ανάσα τα “Σακιά” της Ιωάννας Καρυστιάνη, με μεγάλο ενδιαφέρον τη “Σκιά της Πεταλούδας” του Ισίδωρου Ζουργού, με γοήτευσε το πικρό χρονικό της νιότης της Σώτης Τριανταφύλλλου “Για την αγάπη της Γεωμετρίας”,  γεύτηκα τη σπαραχτική ανθρωπιά και το  γλυκόπικρο χιούμορ  στο μυθιστόρημα του Φράνζεν “Οι διορθώσεις” ενώ με τα “Ταξίδια και άλλα ταξίδια” του Αντόνιο Ταμπούκι συνειδητοποίησα την άλλη, σημαντική όσο και επίκαιρη, διάσταση του ταξιδιού:  “Αν ακουμπάμε τα πόδια στο ίδιο έδαφος για όλη μας τη ζωή, μπορεί να μας οδηγήσει σε μια επικίνδυνη παρεξήγηση, να μας κάνει να πιστέψουμε ότι αυτή η γη μας ανήκει, σα να μην έχουμε δανειστεί, όπως έχουμε δανειστεί τα πάντα σ' αυτή τη ζωή...”

Νομίζω πως κάποια άλλη φορά θα πρέπει να μιλήσουμε μόνο για βιβλία! Θα αναφέρω ακόμη δύο. Την “Ιστορία” της Ελσα Μοράντε που εκδόθηκε στα ελληνικά πριν από αρκετά χρόνια αλλά παραμένει δυστυχώς αδιάβαστη από πολλούς,  και τον “Ζοφερό Οίκο” του Ντίκενς που διαβάζω αυτήν την περίοδο με ευγνωμοσύνη που με γύρισε στις παλιές καλές μέρες των μεγάλων κλασικών αναγνωσμάτων. Α ναι, είναι και  η “Ανα νον” του Γκομέζ 'Αρκος, η τραγική φιγούρα της μάνας στην Ισπανία του Φράνκο χρόνια τώρα με στοιχειώνει. Να μην ξεχάσω επίσης... Πολύ σημαντικό βιβλίο το “Έρως και Πάθος” του  Ιταλού ψυχαναλυτή 'Αλντο Καροτενούτο, το διάβασα στα ιταλικά, το μετέφρασα στα ελληνικά εδώ και αρκετά χρόνια κι ακόμη καταφεύγω συχνότατα στις σελίδες του.

Τι σας έλεγα; Αυτό το θέμα δεν τελειώνει εύκολα! Εδώ όμως βάζω τελεία.

Όσο για ταινίες... Τί να πρωτοπούμε γι' αυτήν την τέχνη των τεχνών. Θα κάνω μια πολύ σύντομη αναφορά, έτσι για να θυμηθούμε τα καλά... Τον ιταλικό νεορεαλισμό και τις μεγάλες μορφές του σινεμά όπως ο Λουκίνο Βισκόντι, ο Μικελάντζελο Αντονιόνι, ο Φεντερίκο Φελλίνι, ο Ρομπέρτο Ροσελίνι, ο Βιτόριο Ντε Σίκα, ο Βιτόριο Γκάσμαν, ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, η Σοφία Λώρεν, η Αννα Μανιάνι...

Και για να θυμηθούμε κάποιες από τις αξέχαστες ταινίες τους  “Κλέφτης Ποδηλάτων, “Η γη τρέμει” ,  “Πικρό ρύζι”,  “Ρώμη ανοχύρωτη πόλη” κ.λπ.

Πολύ αγαπημένοι  οι αδερφοί Ταβιάνι: “Αλονζανφάν”, “Πάντρε Παντρόνε”, “Χάος”.

Αρκετά αργότερα ο Τορνατόρε μας έκοψε την ανάσα με τη ρομαντική και νοσταλγική του ταινία  “Σινεμά ο παράδεισος.”

Σ' αυτήν τη σύντομη αναδρομή, για λόγους οικονομίας του χώρου θα μείνω... πιστή στην ιταλική μου κουλτούρα και δεν θα αναφερθώ σε άλλα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Θα αναφέρω όμως ενδεικτικά κάποιες από τις ταινίες που προβλήθηκαν σχετικά πρόσφατα από την Κινηματογραφική Λέσχη Αλεξανδρούπολης και κέρδισαν το θαυμασμό μου όπως ο  “Κυνόδοντας” του Λάνθιμου. Δεν ξεχνώ το “Χιόνι” από τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη, τον “Σιωπηλό γάμο” από τη Ρουμανία, “Το λιμάνι της Χάβρης” του Ακι Καουρισμάκι, ταινία υψηλής αισθητικής που μας θύμισε τί θα πει ανθρωπιά, αγάπη, αλληλεγγύη. Το “Μεσάνυχτα στο Παρίσι” του Γούντι Άλλεν, “Το παιδί με το ποδήλατο” των αδερφών Νταρντέν...

Πολιτιστική Διαχείριση και Τοπική Αυτοδιοίκηση. Μεγάλο θέμα! Είστε ευχαριστημένη από τις τοπικές αρχές, αλλά και γενικότερα; Αντιμετωπίζουν τον πολιτισμό όπως έπρεπε;

Όντως μεγάλο θέμα. Πολιτιστική διαχείριση, όπως το λέτε, απλή διαχείριση που δυστυχώς ασκείται με γνώμονα τις παντός είδους ισορροπίες, χωρίς ειδική γνώση του αντικειμένου, χωρίς τη σοβαρότητα και τον ενθουσιασμό που θα έπρεπε να αποτελούν την κινητήρια  δύναμη για ένα αντικείμενο όπως είναι ο πολιτισμός. Γιατί ο πολιτισμός είναι αυτός που ανυψώνει το επίπεδο μιας πόλης, που συνενώνει τους πολίτες, τους εμπνέει  και τους παρακινεί στη δημιουργία και οι αρχές θα έπρεπε να τον αντιμετωπίζουν σοβαρά και ουσιαστικά, να τον υποστηρίζουν συστηματικά. 

Ας δούμε πρώτα απ' όλα τις υποδομές πού αποτελούν σοβαρή προϋπόθεση. Πού είναι οι θεατρικές και οι μουσικές σκηνές, οι κινηματογραφικές αίθουσες, οι εκθεσιακοί χώροι, οι πινακοθήκες;;

Πού είναι η δικτύωση των ομάδων των ντόπιων δημιουργών (θεατρικές ομάδες, εικαστικές, ομάδες χορού, μουσικά σύνολα κ.λπ.) ώστε το αποτέλεσμά τους όχι μόνον να μην χάνεται αλλά να πολλαπλασιάζεται μέσα από τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση; Πώς αξιοποιούνται τόσοι εθελοντές, τόσοι ενεργοί πολίτες που υπηρετούν ανιδιοτελώς τον πολιτισμό κι έχουν αποδείξει ότι με τη συνεργασία και την ομόνοια μπορούν να γίνουν θαύματα;

Όχι, δεν είμαι ευχαριστημένη από τη διαχείριση του πολιτισμού στον τόπο μας, που εκτός σποραδικών  φωτεινών εξαιρέσεων είναι αδιάφορη και ρουτινιάρικη.

Πιστεύω πως θεσμικοί υπεύθυνοι πολιτισμού θα έπρεπε να ορίζονται άνθρωποι με γνώση και αγάπη γι' αυτόν που να μπορούν να κρίνουν και να συνθέτουν τα κινήματα της τέχνης  και να κατανέμουν σωστά τα χρήματα που δαπανώνται για τον πολιτισμό ώστε να μένει μια σοβαρή παρακαταθήκη στον τόπο.

Είστε αντιπρόεδρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Αλεξανδρούπολης και του Θρακικού Κέντρου Τέχνης και Πολιτισμού. Πείτε μας για τις τωρινές δράσεις, αλλά και για τα μελλοντικά σας σχέδια.

Η Κινηματογραφική Λέσχη Αλεξανδρούπολης, είναι παρούσα καθ' όλη τη διάρκεια της χρονιάς με προβολές ποιοτικών ταινιών, κάθε Δευτέρα και κάθε Τρίτη, χειμώνα και καλοκαίρι, με τη διοργάνωση μεταφοράς αρκετών φεστιβάλ κινηματογράφου (Θεσσαλονίκης, Δράμας, ντοκιμαντέρ, κινούμενων σχεδίων κ.λπ.), θεατρικών παραστάσεων, προβολών για παιδιά, συναυλιών κ.λπ. Για τις αρχές Ιουνίου προγραμματίζεται η διοργάνωση του 25ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Κινηματογραφικών Λεσχών με θέμα “Το σενάριο στον κινηματογράφο”.

Εδώ πρέπει να πω ότι θα έχουμε τη στήριξη των τοπικών αρχών, Περιφέρειας και Δήμου, αν ξεπεραστούν κάποιες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.  Ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός που θα φέρει στην πόλη μας δημιουργούς και  φιλότεχνους απ’ όλη την Ελλάδα. Μετά, στα τέλη Ιουνίου ξεκινούν οι προβολές στο Θερινό Δημοτικό Κινηματογράφο “Φλοίσβος”.

Όσο για το Θρακικό Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού, στο διάστημα των τριών χρόνων από τη σύστασή του, κι αφού κατάφερε και έστησε την έκθεση των έργων της Ιωάννας Φιλιππίδου στο Μύλο του Μασούρα, έχει κάνει μια πολύ σημαντική καταγραφή των Θρακών εικαστικών απανταχού της Ελλάδας και του εξωτερικού η οποία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και έχει πλέον αποκτήσει μια αξιοσημείωτη συλλογή γλυπτών και ζωγραφικών έργων από δωρεές καλλιτεχνών και συλλεκτών. Εργάζεται συστηματικά για τη δημιουργία και την οργάνωση της περιφερειακής πινακοθήκης που θα λειτουργήσει το προσεχές διάστημα στην Αλεξανδρούπολη αλλά και για τη διάσωση των αποθηκών στο λιμάνι που απ' ότι δείχνουν τα πράγματα θα περάσουν εν τέλει στην κατοχή του Δήμου Αλεξανδρούπολης.

Εκτός από τη διοργάνωση διάφορων πολιτιστικών εκδηλώσεων όπως η παρουσίαση του cd του Καβάφη, σήμερα επικεντρώνει την προσοχή του σ’ ένα άλλο σπουδαίο εγχείρημα. Στην υλοποίηση του σχεδίου “Όπερα εν Εξελίξει”, το οποίο αποτελεί πνευματικό προϊόν της “orchestra mobile”  και όραμα όλων μας πλέον. Αυτό προβλέπει το ανέβασμα της όπερας “Ορφέας και Ευριδίκη” υπό την καθοδήγηση και συμμετοχή διεθνώς καταξιωμένων καλλιτεχνών όπως η υψίφωνος  Σόνια Θεοδωρίδου, ο μαέστρος Θεόδωρος Ορφανίδης, ο μακιγιέρ Αχιλλέας Χαρίτος, ο σκηνογράφος Γιάννης Μετζικώφ, ο σκηνοθέτης Θοδωρής Γκόνης. Το κυριότερο στοιχείο αυτού του εγχειρήματος είναι η ενεργός συμμετοχή των παιδιών της περιοχής μας ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους που θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν από μέσα τη μαγεία της δημιουργίας και να συμμετέχουν ισότιμα με όλους αυτούς τους σπουδαίους έλληνες δημιουργούς. Η παράσταση θα παιχτεί πρώτα στη Σαμοθράκη και φυσικά το γεγονός θα προβληθεί διεθνώς.  Ένα πραγματικά δύσκολο εγχείρημα αλλά πολύ ενδιαφέρον αφού ενέχει και την έννοια της παιδείας το οποίο θα υλοποιηθεί εφόσον μπορέσει να αξιοποιηθεί η εκπεφρασμένη βούληση των τοπικών αρχών για τη στήριξή του. 

Πώς βλέπετε την Αλεξανδρούπολη, αλλά και ολόκληρη τη Θράκη, όλα αυτά τα χρόνια; Έχει προχωρήσει ο τόπος πνευματικά-πολιτιστικά; Τί είναι αυτό που σας ενοχλεί περισσότερο στον τόπο μας και τί είναι αυτό που σας κάνει χαρούμενη;

Νομίζω ότι, παρόλο που η Θράκη επί τόσα χρόνια ζούσε κάτω από ιστορικές συνθήκες “έκτακτης ανάγκης” μπόρεσε να αξιοποιήσει τον τεράστιο πλούτο της πολιτιστικής της παράδοσης και να προχωρήσει πνευματικά και πολιτιστικά, μόνο που αυτό δυστυχώς ακόμη γίνεται με αποσπασματικό τρόπο. Ωδεία, θεατρικές ομάδες, εργαστήρια κινηματογράφου, εργαστήρια ζωγραφικής, χορωδίες, συγκροτήματα κ.λπ., τόσες αξιοθαύμαστες ιδιωτικές πρωτοβουλίες και τόσος εθελοντισμός δεν έχουν βρει ακόμη την ενιαία έκφρασή τους ώστε να αποτελέσουν τη σοβαρή συνέχεια του πολιτισμού που αφορά το σήμερα και το αύριο.

Και για να απαντήσω στο δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, αυτό που με στενοχωρεί είναι οι  περιορισμένης ακόμη έκτασης συνεργασίες στον χώρο του πολιτισμού.

Το αισιόδοξο είναι ότι σήμερα ο πολιτισμός, εκτός όλων των άλλων,  αναδεικνύεται και ως... αντίδοτο στην κρίση. Στο γεωγραφικό μάλιστα χώρο όπου βρισκόμαστε πιστεύω πως μας δίνεται μια ιστορική ευκαιρία  να ενώσουμε την τέχνη και τον πολιτισμό των γειτονικών μας λαών, Βούλγαρων, Τούρκων, Ρουμάνων, να βοηθήσουμε τις νέες γενιές να μάθουν ποιοι ήταν οι παππούδες και οι προπαππούδες τους, τί δημιουργούσαν. Σ' αυτό το σημείο συνάντησης Ανατολής και Δύσης,  να ξαναδημιουργήσουμε ελεύθερα χωρίς όρια, να σμίξουμε, να βρούμε τις ρίζες μας και να δώσουμε προοπτική και ευρύτερο κοινό στους νέους.  Ήρθε η ώρα των μεγάλων πρωτοβουλιών....