Τρίτη, 7 Ιουλίου 2020

Ρώμος Φιλύρας - Ποιήματά του στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του ΜΙΕΤ


ΨΗΦΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΜΙΕΤ

Ρώμος Φιλύρας - Ποιήματα.

Πιερότος - Δον Κιχώτης - Δον Ζουάν - Φασουλής

Επιλογή – Εισαγωγή Χ. Λ. Καράογλου

Το βιβλίο εκδόθηκε το Δεκέμβριο του 2019, εκτός εμπορίου, στη σειρά "Αντί Ευχών" των Εκδόσεων του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας. Μπορείτε να το κατεβάσετε δωρεάν σε ψηφιακή μορφή εδώ. Την επιλογή των ποιημάτων και την πλούσια εισαγωγή ανέλαβε η Χ.Λ. Καράογλου και την επιμέλεια της έκδοσης η Κωστούλα Σκλαβενίτη.

Ο Ρώμος Φιλύρας (Αύγουστος 1888 - Σεπτέμβριος 1942) ήταν Έλληνας ποιητής. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης (Γιάγκος) Β. Οικονομόπουλος. Γεννήθηκε (σύμφωνα με τα στοιχεία του ληξιαρχείου) το 1888 στο Κιάτο Κορινθίας (αναφέρεται και το Δερβένι ως τόπος γέννησης) και πέθανε στην Αθήνα. Μορφώθηκε κατ' οίκον από τον πατέρα του, που ήταν εκπαιδευτικός. Στα 14 του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου εργάστηκε σε αθηναϊκές εφημερίδες ως δημοσιογράφος. Παράλληλα άρχισε να γράφει ποιήματα αλλά και μερικά πεζογραφήματα. Πέρασε πολλές περιπέτειες και μεταπτώσεις σ' όλο τον υγιή του βίο. Το 1920, συνεπεία αφροδίσιου νοσήματος, άρχισε να εμφανίζει προβλήματα στην ψυχική του υγεία. Το 1927 κλείστηκε στο Ψυχιατρείο, όπου παρέμεινε μέχρι τον θάνατό του. Δε σταμάτησε να γράφει, άλλοτε καλά και στρωτά κι άλλοτε παντελώς αλλοπρόσαλλα ποιήματα, τα οποία έγραφε σε χαρτί του ψυχιατρείου και τα χάριζε αφειδώς στους επισκέπτες. Πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1942 στο Δρομοκαΐτειο Θεραπευτήριο.

Στην ποίησή του διαφαίνεται η πρόθεσή του να χρησιμοποιήσει νέες λυρικές φόρμες αλλά και φραστικούς νεωτερισμούς, ενώ δεν λείπουν η μουσικότητα και ο ρομαντισμός. Συχνά στα ποιήματά του υπάρχει η αίσθηση της πικρίας και της απογοήτευσης, των ματαιωμένων προσδοκιών, που απορρέει από την προσποιητή ευθυμία των πρόσκαιρων απολαύσεων, η οποία γίνεται αντιληπτή ως σπατάλη και στέρηση εσωτερική. Η δυσαρμονική αυτή αίσθηση εκφράζεται, όχι με τον υψωμένο τόνο των ποιητών που είχαν επηρεαστεί από τον Παλαμά, αλλά με λεξιλόγιο καθημερινό, το οποίο ενίοτε αποκλίνει από την καθιερωμένη ποιητική γλώσσα.

Για περισσότερα των Εκδόσεων ΜΙΕΤ εδώ & εδώ!

Δευτέρα, 6 Ιουλίου 2020

«Ένδοξος δεν είναι αυτός που κατακτά αλλά εκείνος που απελευθερώνει»



Το νέο, ευφυές και απολαυστικό μυθιστόρημα του Χρήστου Χωμενίδη "Ο βασιλιάς της" αντλεί την έμπνευσή του από τον τρωικό κύκλο και τη φυγή της ωραίας Ελένης με τον Πάρη, δίνοντας μια διαφορετική εκδοχή και διάσταση σε θρυλικές στιγμές και γεγονότα της ελληνικής μυθολογίας. Ο συγγραφέας, που έχει σε βάθος μελετήσει τα ομηρικά έπη, καταφέρνει με τρόπο πλούσια ευρηματικό να ανακινήσει και να καταρρίψει τις στερεοτυπικές αντιλήψεις για τον προδομένο Μενέλαο και σε κάθε βήμα τον εξιλεώνει, καθώς ο γιος του Ατρέα εμφανίζεται στο σύνολο της δοσμένης ιστορίας ως αλτρουιστής, γενναιόδωρος και βαθιά ανθρωπιστής, ολότελα ξένος προς τον πολεμοχαρή και εκδικητικό χαρακτήρα που υποδαύλισε την τρωική εκστρατεία:

«Η πιο γενναία – η μοναδική γενναία – πράξη της ζωής μου: αντί να κρατήσω με το στανιό την Ελένη, την άφησα να φύγει. Ένδοξος – το πιστεύω ακράδαντα – δεν είναι αυτός που κατακτά. Αλλά εκείνος που απελευθερώνει».

Μέσα από μια ενδιαφέρουσα και σε αρκετά σημεία χιουμοριστική περιήγηση σε καίριες στιγμές και γεγονότα της ζωής του Μενέλαου, από τα παιδικά του χρόνια έως και το τέλος του πολέμου στην Τροία (με σημαντικούς σταθμούς τον σφετερισμό και την ανάρρηση του Θυέστη στον θρόνο και το ειρηνικό μεγάλωμα του Μενέλαου και του Αγαμέμνονα στην Πιτυούσα, μέχρι τον διαγωνισμό με τους άλλους μνηστήρες και τη σύναψη γάμου του Μενέλαου με την Ελένη), γίνεται έκδηλη η αφοσίωση και η ακούραστη αγάπη για τη γυναίκα του ακόμη και όταν εκείνη το σκάει με τον Πάρη, η απέχθεια που νιώθει για την εξουσία («Όσοι έδωσαν την ψυχή τους για την εξουσία έμειναν απλώς δίχως ψυχή») και για τους συνεχείς αλληλοσκοτωμούς («Οι άνθρωποι αλληλοσκοτώνονται διαρκώς, για ανόητες ως επί το πλείστον αιτίες, με γελοίες αφορμές. Εγώ κρατιόμουν πάντα απέξω»), ενώ αρθρώνονται και αντιπολεμικά μηνύματα: «Εάν ήθελε ο Οδυσσέας να θαμπώσει τους κατοπινούς, θα αρκούσε να μιλήσει για το μεσοδιάστημα της ειρήνης».

Ο Χωμενίδης αποδεικνύεται για άλλη μια φορά ικανός τεχνίτης ενός γλαφυρού λόγου και άριστος ψυχογράφος, πλάθοντας έναν ήρωα ανθρώπινο και ειρηνοποιό, και προσφέροντας ένα ευφάνταστο και μαζί πειστικό ανάγνωσμα. Η δημιουργική ανάπλαση και όλων όσων εκτυλίχθηκαν μετά την αρπαγή και κατά την πολιορκία της Τροίας, καταφέρνει με τη σειρά της να αναβιώσει τα γεγονότα, δίνοντας μια διαφορετική οπτική για τη μυθώδη αυτή εποχή.

Το βιβλίο του Χρήστου Χωμενίδη «Ο βασιλιάς της» κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Πατάκη.

Παρασκευή, 3 Ιουλίου 2020

Η στρατιωτική ζωή στη Νεοελληνική Λογοτεχνία (19ος-21ος αιώνας)



Την άνοιξη του 2001 ανατέθηκε στην Έλενα Χουζούρη από το Ινστιτούτο Αμυντικών Αναλύσεων (ένα ίδρυμα που ανήκε στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας) να γράψει μια μελέτη της λογοτεχνίας του στρατού. Η έρευνα αυτή είχε ως αποτέλεσμα, λίγους μήνες μετά, την έκδοση ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο. Αρκετές σελίδες στρατιωτικής λογοτεχνίας όμως δεν συμπεριελήφθησαν στην πρώτη έκδοση και έτσι, 19 χρόνια μετά, η συγγραφέας επανέρχεται με νέα επαυξημένη και εμπλουτισμένη έκδοση της ενδιαφέρουσας εργασίας της, από το «Επίκεντρο» της Θεσσαλονίκης αυτή τη φορά, έναν από τους αξιόλογους εκδοτικούς οίκους της χώρας.

Το πλούσιο υλικό αυτής της μελέτης έχει ελάχιστα ερευνηθεί. Ένα υλικό που αντλείται από 160 περίπου χρόνια λογοτεχνικής δημιουργίας - από τον Δημήτριο Αινιάνα, τον Δημοσθένη Βουτυρά και προπαντός από το μυθιστόρημα Αγνώστου «Η στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι» που τυπώθηκε και κυκλοφόρησε το 1870 - έως τη δεύτερη δεκαετία του εικοστού πρώτου αιώνα. Στο διάστημα αυτό, η στρατιωτική ζωή είτε εν καιρώ πολέμου είτε σε καιρό ειρήνης έγινε αντικείμενο λογοτεχνικής μετάπλασης κυρίως από αρκετούς πεζογράφους αλλά και ποιητές μας: Ο. Ελύτης, Δ. Χατζής, Ρ. Αποστολίδης, Ν. Κάσδαγλης, Β. Βασιλικός, Ντ. Χριστιανόπουλος, Μ. Κουμανταρέας, Μ. Χάκκας, Ν.Α. Ασλάνογλου, Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλος, Τ. Καζαντζής, Π. Σφυρίδης, Δ. Χαριτόπουλος, Α. Σουρούνης, Γ. Κάτος, Γ. Κοντός, Χ. Λιοντάκης, Μ. Ξεξάκης, Γ. Μανιώτης, Α. Δοξιάδης, Θ. Γρηγοριάδης, Θ. Βαλτινός, Κ. Μουρσελάς, Γ. Αδαμίδης, Κ. Ακρίβος, Τ. Καπερνάρος, Χ. Χωμενίδης, Β. Γκουρογιάννης, Σ. Λίγκας, Η. Μαγκλίνης, Γ. Ατζακάς, κ.ά., εμπνεύστηκαν από τις στρατιωτικές εμπειρίες, ενώ διανθισμένο υλικό με φωτογραφίες από τη στρατιωτική θητεία των λογοτεχνών υπάρχει στο τέλος του βιβλίου. 

Ενός βιβλίου που αν εξαιρέσουμε ορισμένα τυπογραφικά λάθη ή επί του πιεστηρίου όπως λέμε (π.χ. στη σελίδα 111 το όνομα του σκηνοθέτη Γεωργιάδη είναι Βασίλης και όχι Κώστας), πρόκειται για μια αξιέπαινη προσπάθεια και καταγραφή μιας σημαντικής πλευράς της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που ευελπιστούμε να έχει ανάλογη συνέχεια και αξιοποίηση. 

Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Ιωάννη Χουζούρη, Αντισυνταγματάρχη Διαβιβάσεων και πατέρα της συγγραφέως. Φώτο εξωφύλλου: Ο Γιάννης Ατζακάς στο Διδυμότειχο το 1968. Για περισσότερα στις Εκδόσεις Επίκεντρο

Ο Οδυσσέας Ελύτης στον πόλεμο της Αλβανίας (1940)

Από τα μέσα του 19ου αιώνα έως σήμερα, η στρατιωτική ζωή έγινε πολλές φορές αντικείμενο έμπνευσης των συγγραφέων μας, των πεζογράφων κυρίως, αλλά και των ποιητών. Μπορούμε λοιπόν να μιλάμε για ένα ιδιαίτερο είδος της Nεοελληνικής Λογοτεχνίας που έχει χαρακτηριστεί ως «λογοτεχνία του στρατώνα»; Kαι αν ναι, ποια είναι η φυσιογνωμία της; Από ποιες διαδρομές περνάει; Oι διαδρομές αυτές συναντούν τις ιστορικές και κοινωνικές διαδρομές της χώρας και σε τι βαθμό επηρεάζονται; Στο βιβλίο αυτό η συγγραφέας επιχειρεί μια περιδιάβαση στις λογοτεχνικές στρατιωτικές σελίδες από το 1870 μέχρι σήμερα.

Η Έλενα Χουζούρη έχει εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές, δοκίμια και μελέτες για πρόσωπα [Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου (εκδ. Επίκεντρο)] και θέματα της ελληνικής λογοτεχνίας [Η στρατιωτική ζωή στη νεοελληνική λογοτεχνία (εκδ. Μεταίχμιο)], μία συγκεντρωτική έκδοση κριτικών της για Έλληνες ποιητές και μία συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων της [2011]. Στην πεζογραφία εμφανίστηκε το 2004 με το μυθιστόρημα Σκοτεινός Βαρδάρης [εκδ. Κέδρος], υποψήφιο για το Κρατικό Bραβείο Λογοτεχνίας [βραχεία λίστα] και υποψήφιο για το βραβείο BALKANIKA 2006. Το 2009 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της Πατρίδα από βαμβάκι [εκδ. Κέδρος], υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών, ενώ συμπεριελήφθη στη βραχεία λίστα των λογοτεχνικών βραβείων του περιοδικού Διαβάζω. Το 2013 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της Δύο φορές αθώα [εκδ. Κέδρος], υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο [βραχεία λίστα] και το βραβείο του περιοδικού Ο αναγνώστης [βραχεία λίστα] και το 2016 το μυθιστόρημα Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ [εκδ. Πατάκης], Βραβείο Πεζογραφίας 2016 του περιοδικού Κλεψύδρα, καθώς και υποψήφιο [βραχεία λίστα] των λογοτεχνικών βραβείων για το Athens Prize for Literature.

Ποιήματα, διηγήματα καθώς και κριτικές της έχουν δημοσιευθεί σε συλλογικές εκδόσεις, καθώς και σε λογοτεχνικά περιοδικά. Τα μυθιστορήματά της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, σερβικά, βουλγαρικά και τουρκικά. Ως κριτικός της λογοτεχνίας έχει συνεργαστεί με την Καθημερινή [1995-2000] και τη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας [2000-2009]. Διετέλεσε σύμβουλος ξένης λογοτεχνίας στις εκδόσεις Πατάκη [1992-1996] και ελληνικής λογοτεχνίας στις εκδόσεις Λιβάνη [1996-1999].

Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον τομέα πολιτισμού και βιβλίου στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο, καθώς και στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση. Είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών [ΕΣΗΕΑ] και της Εταιρείας Συγγραφέων, στο ΔΣ της οποίας έχει χρηματίσει Αντιπρόεδρος [2009-2011] και Γεν. Γραμματέας [2011-2013].


Τετάρτη, 1 Ιουλίου 2020

«Ο χρόνος είναι εντελώς ανίσχυρος να γιατρέψει πληγές»


Η νέα νουβέλα της Μαρίας Λαϊνά πραγματεύεται με τρόπο διεισδυτικό τις αλλοιώσεις, τις απώλειες και τις διαψεύσεις που επιφέρει ο αδυσώπητος χρόνος και η αναπόφευκτη φθαρτότητα που τον συνοδεύει. Το κείμενο ξεκινά με την εξής διαπίστωση:

«Τι όμορφη που είναι η ζωή και να μην μπορώ να τη χαρώ, είπε».

Από την αρχή σημειώνεται ο οξύμωρος χαρακτήρας του τίτλου, αφού η όμορφη ζωή φαίνεται να παραπαίει ιδίως μετά το πέρασμα του χρόνου και τη γονική απώλεια. Πέρασαν δέκα χρόνια που έχει πεθάνει η μητέρα της αφηγήτριας και εκείνη βιώνει όλο και περισσότερο τα ίδια συναισθήματα που ένιωθε κάποτε η μητέρα της. Μέσα από μια ευφυή αναλογία σκηνών σε μια ταβέρνα στο Νταού Πεντέλης, αναδεικνύεται η σκληρή αναμέτρηση του παρόντος με το παρελθόν, της αίσθησης του κενού με την αναζήτηση ενός νοήματος στη ζωή, των μοναχικών γηρατειών με τα πρότερα χρόνια της νιότης. Ο εύθραυστος ψυχισμός της κόρης αποτυπώνεται σε πολλές φράσεις πικρίας και αναστοχασμού:

«Tόσα χρόνια και δεν πήρα τα μέτρα μου, γιατί δεν τα πήρα; Προλαβαίνω να διορθώσω κάτι; Διορθώνεται τίποτα; Διορθώνεται τίποτα αν πάρεις τα μέτρα σου, τι πάει να πει παίρνω τα μέτρα μου...».

Ακόμη και η τέχνη αδυνατεί να προσφέρει παρηγοριά στην καθημερινότητα της κόρης: «Η τέχνη, περίεργο, ενώ θα μπορούσε να μου είναι αδιάφορη, με φοβίζει τώρα. Η γραπτή κυρίως τέχνη, αυτή που γράφεται και μετά την ξανακοιτάς, κι αυτό είναι μαρτύριο γιατί εν τω μεταξύ έχει αλλάξει, κι εσύ έχεις αλλάξει». Το «πολυπλόκαμο και απύθμενο» παρελθόν καταλαμβάνει επίμονα τη θέση του παρόντος και χρειάζεται να καταβληθεί υπεράνθρωπη προσπάθεια για να υπερκεραστεί. Τόνος κάποτε οργισμένος προς τη «γαγγραινώδη ύπαρξη του παρελθόντος» διαπνέει το κείμενο, αφού εκείνο «απαιτεί και θρονιάζεται εκεί που καθόλου δεν το έχουν σπείρει, και δε σηκώνεται να πάει στα τσακίδια».

Το νέο βιβλίο της Λαϊνά, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκησυνιστά μια αγωνιώδη και βαθιά ανθρώπινη κατάθεση που αγωνίζεται ενάντια στην αναπόφευκτη φθορά.

Η Μαρία Λαϊνά γεννήθηκε στην Πάτρα το 1947. Απόφοιτος της Νοµικής του Πανεπιστηµίου Αθηνών. Εργάστηκε σε διάφορες δουλειές, σε σχέση πάντα µε την τέχνη (µετάφραση δοκιµίων και λογοτεχνίας, επιµέλεια εικαστικών, φιλοσοφικών και λογοτεχνικών βιβλίων, εκποµπές και σενάρια στην κρατική ραδιοφωνία-τηλεόραση, διδασκαλία ελληνικής γλώσσας και ποίησης σε αγγλόφωνα κολέγια, διδασκαλία µετάφρασης, δηµοσιογραφία σε λογοτεχνικά ένθετα εφηµερίδων).

Το έργο της περιλαµβάνει εννιά ποιητικές συλλογές, έντεκα θεατρικά, πέντε πεζογραφήµατα, τέσσερις κριτικές και µελετήµατα, σύνταξη ανθολογίας ξένης ποίησης του 20ού αιώνα (επιλογή από ελληνικές µεταφράσεις). Έργα της έχουν µεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, αυτοτελή και σε ανθολογίες. Το 1993 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο ποίησης για την ποιητική της συλλογή, «Ρόδινος φόβος». Το 2014 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Κώστα & Ελένης Ουράνη για το σύνολο του έργου της.

Κυριακή, 28 Ιουνίου 2020

Το νέο τεύχος των Ποιητικών, με αφιέρωμα στην Κική Δημουλά


Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος (37ο) του τριμηνιαίου περιοδικού ποίησης "Τα Ποιητικά" με πολλά ενδιαφέροντα θέματα και πρωτοσέλιδο άρθρο, το κείμενο του Κ.Γ. Παπαγεωργίου για τις απαρχές της ποιητικής πορείας της Κικής Δημουλά. Ακολουθεί το Editorial και αναλυτικά, τα περιεχόμενα και τα πρόσωπα του καλού περιοδικού!

Το τεύχος έφευγε για το τυπογραφείο. Και ξαφνικά, ή ίσως όχι και τόσο και σίγουρα λιγότερο αναπάντεχα από ό,τι νομίζουμε, όλα σταμάτησαν και πάγωσαν. Μέσα στον φόβο, την απορία, την αβεβαιότητα. Κι όμως, δεν έγινε τίποτα το καινούργιο στον ρου της Ιστορίας, στη ζωή της ανθρωπότητας. Άλλος ένας λοιμός.

«Το κακό είχε έρθει από την Κίνα και τριγύριζε στην Ευρώπη από τον Ιούνιο, χωρίς κανείς να πάρει πραγματικά στα σοβαρά, έως ότου εγκαταστάθηκε στα τέλη του Αυγούστου σε δώδεκα ιταλικές επαρχίες».

Μα τι μας λεν, θα πείτε. Ποιος Ιούνιος και ποιος Αύγουστος; Κι όμως, Ιούνιος και Αύγουστος, στην άλλη πανδημία, της ασιατικής γρίπης του 1957, όπως την περιγράφει ο Didier Daeninckx που είχε αρρωστήσει στα οχτώ του χρόνια και κινδύνεψε να πεθάνει. Μοιράζεται την εμπειρία του και τις σκέψεις του για τη σύγχρονη πανδημία με τους σύγχρονους αναγνώστες σε ένα από τα ωραία Φυλλάδια της κρίσης (Tracts de Crise) των εκδόσεων Gallimard (αρ. 9, 21 Μαρτίου 2020, ώρα 20.00).

Tracts de crise: μια πρωτοβουλία του Gallimard, 69 σύντομα, ανέκδοτα κείμενα ανθρώπων των γραμμάτων, συγγραφέων του εκδοτικού οίκου και άλλων φίλα προσκείμενων, για την κρίση, της πανδημίας και όλες τις άλλες, του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος· δημοσιευμένα ηλεκτρονικά  από τις 18 Μαρτίου ως τις 11 Μαΐου σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας και ελεύθερα διαθέσιμα. Γράφουν μεταξύ άλλων πολλών, οι Alain Badiou, Régis Debray, Nancy Huston, Edgar Morin, Arundhati Roy, αλλά και η Simone Weil και ο Albert Camus.

Tracts de la NRF (Nouvelle Revue Française), δεκαετία του ’30 (1934-1939). Κείμενα παρέμβασης του Andre Gide, Thomas Mann, Jean Giono, Jules Romain, Maurice Bedel. «Οι εκδόσεις πρέπει να κάνουν ένα βήμα προς τη δημοσιογραφία», σημείωνε η NRF, γιατί ο κόσμος διψάει για έγκυρη πληροφόρηση.

Ένας πολλαπλός διάλογος για τη σκοτεινότητα του κόσμου και τη συνεισφορά του λόγου στην κατανόησή του.

«Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, η πανδημία που είναι γνωστή ως "ασιατική γρίπη" και κατέκλυσε τον κόσμο το 1957, προκάλεσε δύο εκατομμύρια νεκρούς, εκ των οποίων 15.000 στη μητροπολιτική Γαλλία», συνεχίζει ο Daeninckx. «Από τύχη δεν μπήκα κι εγώ μέσα σ’ αυτόν τον αριθμό και διατήρησα την ιδιότητά μου ως ατόμου. Ο μεταλλαγμένος ιός κυκλοφορεί και πάλι. Είναι ένας καιροσκόπος τουρίστας, προχωράει με το πάσο του, αρπάζει όλες τις ευκαιρίες, βγάζει σέλφι, σφίγγει το χέρι όποιου βρεθεί μπροστά του, χειροκροτεί όσους τους κόβεται η ανάσα, τρυπώνει στις συναθροίσεις, επισκέπτεται τις εκκλησίες, τις συνελεύσεις και τις παραγκουπόλεις. Ο Χρόνος, από την άλλη, είναι πιο αποφασιστικός. Βαδίζει με το μετρημένο βήμα του, ίσια εμπρός. Χωρίς βιάση καμιά, για να τελειώσει όσο γίνεται πιο καλά τον δικό μας χρόνο. Κι όσο κι αν είναι μηχανιστικός, λιγότερο απρόβλεπτος, προσωπικά τον προτιμώ».

Στο Βέλγιο, η ποίηση γίνεται μοιρολόι για όσους πεθαίνουν μόνοι στα νοσοκομεία, παρηγοριά για τους οικείους τους (http://www.poetenational.be/fleurs-de-funerailles). Η ποίηση κατακλύζει το διαδίκτυο, σε αναγνώσεις και δημοσιεύσεις, σε όλες τις γλώσσες.

«Η χώρα μου κατάντησε/ να λειτουργεί μόνο με/ ήρωες και αντισηπτικό», γράφει ο Ντίνος Σιώτης στη συλλογή «Αθέατος Εχθρός: τα ποιήματα του κορωνοϊού», 59 ποιήματα γραμμένα από τις 4 ως τις 27 Μαΐου 2020.

Το τεύχος δεν έφτασε στο τυπογραφείο. Έτσι κι αλλιώς ήταν σκοτεινιασμένο από τις πολυάριθμες απώλειες στην επικράτεια της ποίησης, κάμποσους μήνες τώρα. Όλα κλειστά. Αναμονή. Κερδισμένη. Τόσο όσο.

«Είμαστε εδώ για να λέμε στους άλλους / «Μη στενοχωριέστε πανδημία είναι θα / περάσει θα βγούμε πάλι έξω στη φύση, // θα δούμε ξανά το φως να λαμπυρίζει στα / ελαιόδεντρα και θα αντικρίσουμε ξανά / τον αναμμένο φακό της αισιοδοξίας.» (Ντίνος Σιώτης, «Ξανά στο φως», Αθέατος Εχθρός).

Είμαστε εδώ για να λέμε στον εαυτό μας και στους άλλους ότι η ποίηση φωτίζει τα σκοτάδια, ακόμη κι όταν είναι πιο ζοφερή από αυτά. Της ψυχής και του κόσμου. Όλα θα τα ξαναδιαβάσουμε από την αρχή.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, Τιτίκα Δημητρούλια, Γιώργος Μαρκόπουλος

ΤΑΚΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ, ΘΩΜΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΛΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ, ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ, ΧΡΥΣΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΡΟΥΜΠΑΣ, ΘΩΜΑΣ ΤΣΑΛΑΠΑΤΗΣ, ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ.

ΣΕΛΙΔΕΣ: 32 , ISSN: 1792-8877, ΣXHMA: 24,5×34,5 cm Τιμή:  €5,00, Ετήσια συνδρομή:  €20,00.

Περιεχόμενα:

ΚΡΙΤΙΚΕΣ: Αποτιμήσεις όσον αφορά στη θέση συγκεκριμένων συλλογών, αλλά και του συνολικού ποιητικού έργου Ελλήνων και ξένων στην ιστορία και την τρέχουσα πραγματικότητα.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ: Η ποιητική παραγωγή, ελληνική και ξένη, μέσα από τα ποιήματα καθαυτά, σε ένα πλαίσιο που επιδιώκει να προβάλει τόσο τη συνέχεια όσο και τη ρήξη.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ: Ο δημιουργός στη σχέση του με τον κόσμο και τις λέξεις.

ΣΕΛΙΔΕΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ - ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ: Σύντομες παρουσιάσεις ποιητικών βιβλίων, σε μια προσπάθεια ανοίγματος του περιοδικού σε όσο το δυνατόν περισσότερες πτυχές της ποιητικής παραγωγής.

ΔΕΙΓΜΑ ΓΡΑΦΗΣ: Ανθολόγηση ποιημάτων από δημοσιευμένες συλλογές.

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ ΑΡΘΡΟ: ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ (1931-2020) - ΧΡΟΝΙΚΟΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΕΦΗΜΕΡΟΥ (Αναφορά στις απαρχές της ποιητικής της πορείας) του Κώστα Γ. Παπαγεωργίου.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ:

EYGENE GUIGEVIC Μετάφραση: Μαγδαληνή Κατσάκου

ΕΜΕΛ ΙΡΤΕΜ Μετάφραση: Θάνος Ζαράγκαλης, Επιμέλεια: Χρύσα Σπυροπουλου

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΤΑ ΨΗΦΟΔΕΛΤΙΑ - Πάνος Κυπαρίσσης

ΣΕΛΙΔΕΣ ΠΑΛΙΑΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΑΛΚΗΣ ΘΡΥΛΟΣ (1896-1971). 

Για περισσότερα στις Εκδόσεις Γκοβόστη.

Τρίτη, 2 Ιουνίου 2020

Το ποτάμι της μνήμης ως καταφύγιο


Το συγκλονιστικό βιβλίο «Πάνω στα ποτάμια που κυλούν» του κορυφαίου συγγραφέα και ψυχιάτρου, Αντόνιο Λόμπο Αντούνες (Λισαβόνα, 1942), κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα. Ο σημαντικός μυθιστοριογράφος μετατρέπει το επώδυνο βίωμά του (καθώς είχε διαγνωσθεί με την ανίατη ασθένεια) σε λογοτεχνία υψηλών αξιώσεων, προσφέροντας μια καθηλωτική αναγνωστική εμπειρία.

Δεκαπέντε ημέρες νοσηλείας στο νοσοκομείο της Λισαβόνας καταχωρίζονται σε ισόποσες ημερολογιακές σημειώσεις, που εκκινούν από τις 21 Μαρτίου 2007 έως τις 4 Απριλίου του ίδιου χρόνου. Η ασθένεια παρομοιάζεται με αχινό, που «μόλις ο γιατρός τον ονόμασε καρκίνο οι καμπάνες της εκκλησίας άρχισαν να χτυπούν και η πομπή προχώρησε προς την κατεύθυνση του νεκροταφείου με το φέρετρο ανοιχτό κι ένα παιδί μέσα». Σε ολόκληρη την τριτοπρόσωπη αφήγηση, η αναμέτρηση με το χειροπιαστό ενδεχόμενο του θανάτου αποτυπώνεται με έναν εντυπωσιακά χειμαρρώδη λόγο, με μια γραφή ρέουσα και ρυθμική, ένα παραλήρημα που ξεχειλίζει από ποίηση και που αποφεύγει τις συντακτικές συμβάσεις (τοποθετούνται τελείες μονάχα στο τέλος κάθε ημερολογιακής ημέρας).

Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον και ιδιότυπο χρονικό που συνδυάζει την αναπόληση με την οδύνη και την υπαρξιακή αγωνία, συμπλέκοντας αριστοτεχνικά παρόν και παρελθόν. Τις ώρες που παρελαύνει το ιατρικό προσωπικό και  ο ασθενής βρίσκεται υπό την επήρεια φαρμάκων, πλάθεται ένας ονειρικός αλλά και σπαρακτικός κόσμος, που ακολουθεί τις ποικίλες διακλαδώσεις του χρόνου και της μνήμης. Η καταφυγή στις αναμνήσεις προσφέρεται ως πηγή ανακούφισης από τον πόνο και τον φόβο του θανάτου, αν όχι ως ίαση. Η εμπειρία της νοσηλείας μεταστοιχειώνεται σε έναν ποταμό που ανασύρει μνήμες, εικόνες και διαψεύσεις από το παρελθόν, τροφοδοτώντας την ¨επιστροφή προς την πηγή της ύπαρξης, προς τα μυστήρια και τη «χαμένη χαρά» της παιδικής ηλικίας¨. Τα αγαπημένα πρόσωπα του ασθενή βρίσκονται επίμονα και συγκινητικά παρόντα στο μυαλό του, κρατώντας του το χέρι σε αυτή την αδυσώπητη μάχη: 

«Aν η μητέρα του ακουμπούσε το μάγουλό της στο δικό του, ακόμα και γριά, ακόμα και τυφλή, η λέξη γιος θα είχε νόημα, όχι η λέξη αρρώστια, όχι η λέξη θάνατος, ενόσω θα προχωρούσε με τα ποτάμια χωρίς τίποτα να τον εμποδίζει, συνοδευόμενος από το πασοντόμπλε ενός μακρινού σαξόφωνου, στην κατεύθυνση της θάλασσας». 


Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:
Ο Αντόνιο Λόμπο Αντούνες θεωρείται ως μία από τις μεγαλύτερες μορφές της σύγχρονης λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στη Λισαβόνα το 1942. Σπούδασε ιατρική και ειδικεύτηκε στην ψυχιατρική. Είναι διδάκτορας του Καθολικού Πανεπιστημίου της Λισαβόνας και άσκησε το επάγγελμα του ψυχιάτρου σε νοσοκομεία της πόλης. Έχει γράψει περισσότερα από είκοσι μυθιστορήματα που μεταφράστηκαν σε δεκάδες γλώσσες, κερδίζοντας σημαντικές λογοτεχνικές διακρίσεις. Έχει τιμηθεί με το μεγαλύτερο πορτογαλικό βραβείο, το βραβείο Καμόες, το 2007. 


Εδώ μπορείτε να διαβάσετε κείμενα και για άλλα βιβλία από τις εκδόσεις Πόλις.

Σάββατο, 30 Μαΐου 2020

Η λογοτεχνική απόδοση της Αντιγόνης του Σοφοκλή από τον Γιάννη Ρίτσο!



Μια άκρως βαρυσήμαντη και καλαίσθητη έκδοση μόλις κυκλοφόρησε από τον Κέδρο
Πρόκειται για τη λογοτεχνική απόδοση της Αντιγόνης του Σοφοκλή από τον Γιάννη Ρίτσο, η οποία δημοσιεύεται για πρώτη φορά. Η απόδοση αυτή βασίστηκε στη φιλολογική μετάφραση του Τάσου Λιγνάδη και αποτέλεσε το κείμενο της ομώνυμης παράστασης που ανέβηκε τον Ιούνιο του 1965 στο νεόδμητο Θέατρο του Λυκαβηττού. Η παράσταση της Αντιγόνης, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Σεβαστίκογλου, εγκαινίασε το εν λόγω θέατρο, που ιδρύθηκε χάρη στις προσπάθειες της ηθοποιού και τότε διευθύντριας της Ελληνικής Σκηνής, Άννας Συνοδινού. 

Ο Γιάννης Ρίτσος με τη λογοτεχνική απόδοση της Αντιγόνης όχι μόνο επικαιροποίησε γλωσσικά και υφολογικά το κείμενο του Σοφοκλή, αλλά επιπλέον χρωμάτισε ιδεολογικά τον λόγο των προσώπων της τραγωδίας, προβάλλοντας και σχολιάζοντας έμμεσα τις κοινωνικές και γλωσσικές αντιθέσεις της ταραγμένης πολιτικά περιόδου κατά την οποία παρουσιάστηκε το έργο. Έτσι, οι μεταφραστικές επιλογές του Ρίτσου και ο τρόπος με τον οποίο επεξεργάστηκε και τροποποίησε τη μετάφραση του Τάσου Λιγνάδη αναδεικνύουν τον ιδεολογικό προσανατολισμό της λογοτεχνικής απόδοσης του μεγάλου αυτού ποιητή.

Εισαγωγή-Επιμέλεια Κειμένου & Σχόλια: Μαρία Βαμβούρη

"Νότες Λογοτεχνίας"

Πολιτιστικό ιστολόγιο (από το 2009) και ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο "Να μείνουν μόνο τα τραγούδια" (από το 1998), με συνεντεύξεις, απόψεις, ιδέες και θέσεις γύρω από τη Μουσική, το Ελληνικό Τραγούδι, το Θέατρο, το Βιβλίο, τον Κινηματογράφο, τα Εικαστικά, τη Φωτογραφία, το Ραδιόφωνο, τη Θράκη.

Επιτρέπεται η χρήση και η αναδημοσίευση των άρθρων και των φωτογραφιών, με σαφή αναφορά της πηγής σε ενεργό σύνδεσμο. Υπεύθυνος - Διαχειριστής: Θεοδόσιος Π. Βαφειάδης.