Κυριακή, 23 Φεβρουαρίου 2020

Τέσσερα cd εξαιρετικής ποιότητας από το ΜΙΕΤ!

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας εγκαινίασε το 2017 μια νέα μουσική σειρά, με ζωντανές ηχογραφήσεις από τις εκδηλώσεις που φιλοξένησε στην αυλή του στην Πλάκα, τους καλοκαιρινούς μήνες. 

Η σειρά εγκαινιάστηκε με τα "Γυάλινα Γιάννενα", το μουσικό έργο του Νίκου Ξυδάκη, ο οποίος μελοποιεί ποιήματα του Μιχάλη Γκανά εδώ και αρκετά χρόνια. Οι δύο φίλοι και συνεργάτες μοιράζονται από τη δεκαετία του ’80 σκέψεις και συναισθήματα, ήχους και στίχους δικούς τους και άλλων, εικόνες και αρώματα ενός ορεινού χώρου και της χωμάτινης χώρας του Νείλου, συνθέτοντας μια άλλη πατρίδα στην καρδιά της Αθήνας. Το έργο ξεκινά με τη φωνή του Μιχάλη Γκανά να απαγγέλει το ομώνυμο ποίημα και στη συνέχεια τη σκυτάλη παίρνει η μουσική σύνθεση. Ποιητής και μουσικοί εναλλάσσονται και αλληλοσυμπληρώνονται, δημιουργώντας τον δικό τους ιδανικό τόπο συνάντησης. 

Παίζουν οι μουσικοί: Θοδωρής Κότσυφας: ηλεκτρική κιθάρα, loops, effect. Πάνος Καρτίμπελης: κλασική κιθάρα. Δημήτρης Χουντής:  σοπράνο σαξόφωνο. Η συναυλία πραγματοποιήθηκε στην αυλή του ΜΙΕΤ, 22 και 23 Σεπτεμβρίου 2017. Οι φωτογραφίες του δίσκου είναι της Κατερίνας Τζιγκοτζίδου.
Το "Κουιντέτο" του Βασίλη Ρακόπουλου είναι το δεύτερο έργο της σειράς, ένα εγχείρημα πειραματικού χαρακτήρα, που διατηρεί συγγένεια με αυτό που διεθνώς περιγράφεται με τον όρο «intuitive music». Τέσσερις καταξιωμένοι μουσικοί πλαισιώνουν τον Βασίλη Ρακόπουλο, σε μια ιδιαίτερα ατμοσφαιρική συναυλία με παλαιότερες και νέες συνθέσεις του, που προσεγγίζουν με σύγχρονη ματιά τα μελωδικά και ρυθμικά ιδιώματα των Κυκλάδων και της ευρύτερης Μεσογείου, προτείνοντας σύγχρονες εκδοχές ανάπτυξής τους και δίνοντας γόνιμο έδαφος σε λαμπρούς αυτοσχεδιασμούς. Ο επί σκηνής διάλογος υπήρξε ανοικτός σε επίπεδο αισθητικής συνύπαρξης των μουσικών και στοχεύει στη γνήσια μουσική επικοινωνία με το κοινό. 

Όπως εξηγεί ο Βασίλης Ρακόπουλος: «Το τρίτο, το πέμπτο και το όγδοο κομμάτι ήταν αυτοσχεδιαστικές διασκευές συνθέσεων του Μάρκου Βαμβακάρη, του σουλτάνου Μουράτ Γ΄ και του Ross Daly αντιστοίχως, το έβδομο ανήκει στον Μάξιμο Δράκο, ενώ οι υπόλοιπες συνθέσεις είναι δικές μου». 

Μάξιμος Δράκος  ♦  πιάνο, πλήκτρα 
Χάρης Λαμπράκης  ♦  νέι 
Ντίνος Μάνος  ♦  κοντραμπάσο 
Βασίλης Ποδαράς  ♦  τύμπανα 
Βασίλης Ρακόπουλος  ♦  ηλεκτροκλασική midi κιθάρα, φωνὴ 
Η συναυλία πραγματοποιήθηκε στην αυλή του ΜΙΕΤ, 1 και 2 Ιουνίου 2017.
Το "Affection" και το "No answer" του Βασίλη Ρακόπουλου, ερμηνεύτηκαν ζωντανά τον Ιούνιο του 2018  στην αυλή του ΜΙΕΤ, Θουκυδίδου 13, με κλασική κιθάρα και κουιντέτο εγχόρδων, σε μια συναυλία ενταγμένη στο πρόγραμμα συνεργασίας του ΜΙΕΤ με το Φεστιβάλ Αθηνών. Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση των έργων με μικρότερο σχήμα μουσικής δωματίου. 

Κύριο χαρακτηριστικό της σουίτας Affection είναι η σαφής στιλιστική αναφορά στην περίοδο του Μπαρόκ. Το πρώτο από τα πέντε της μέρη έδωσε το όνομά του σε όλη την ενότητα, φλερτάροντας με τη φόρμα της σονάτας. Τα υπόλοιπα μέρη είναι δομημένα κατά βάση σε ασματικές μορφές, ξεδιπλώνοντας λυρικές αναπτύξεις και σύντομους αυτοσχεδιασμούς. Η ελεύθερη εισαγωγή του «North Star» βασίζεται στη σύνθεση «Αndrea» του Μάρκους  Στόκχαουζεν. Από την άλλη πλευρά, η σουίτα No answer χαρακτηρίζεται από διάχυτη ιμπρεσιονιστική διάθεση, μέσα από την οποία αναδύονται ρομαντικές και μοντέρνες γραμμές. 

Ερμηνεύουν οι μουσικοί: Μιχαήλ Άγγελος Τουμανίδης — κλασική κιθάρα, Βασίλης Ρακόπουλος — ηλεκτροκλασική κιθάρα, Διονύσης Βερβιτσιώτης — βιολί, Περικλής Τιμπλαλέξης — βιολί, Γιάννης Αθανασόπουλος — βιόλα, Αλέξανδρος Κασαρτζής — τσέλο, Δημήτρης Τσεκούρας — κοντραμπάσο.

"Η Ντόρα Μπακοπούλου ερμηνεύει SchubertBrahms στην αυλή του ΜΙΕΤ" είναι ο τίτλος ενός εξαιρετικού επίσης άλμπουμ που κυκλοφόρησε από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας. Το cd της Ντόρας Μπακοπούλου από την ζωντανή ηχογράφηση στην αυλή του, στην Πλάκα, το καλοκαίρι του 2018, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Μαζί της δύο καταξιωμένοι μουσικοί, ο Χριστόφορος Μιρόσνικοφ (τσέλο) και ο Γιώργος Καρτελιάς (βιολί). 

Τα περιεχόμενα του ψηφιακού δίσκου:
Franz Schubert An die Musik, Op. 88, αρ. 4 Johannes Brahms Σονάτα για πιάνο και τσέλο, αρ.1, Οp. 38 1. Allegro non troppo, 2. Allegretto quasi menuetto 3. Allegro Franz Schubert Τρίο, σε μι ύφεση μείζονα, Οp. 100 1. Allegro 2. Andante con moto 3. Scherzo: Allegro moderato 4. Allegro moderato.

Για περισσότερα, εδώ!

Σάββατο, 22 Φεβρουαρίου 2020

Ένα βιβλίο για το Νίκο Πλουμπίδη


Το βιβλίο “Νίκος Πλουμπίδης” που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων, αποτελεί ένα φόρο τιμής για τον σπουδαίο δάσκαλο και αγωνιστή, για το ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ, Νίκο Πλουμπίδη (1902-14 Αυγούστου 1954).

Αντλώντας υλικό από την επιστημονική ημερίδα και την έκθεση που διοργάνωσε το Ίδρυμα της Βουλής τον Οκτώβριο του 2018, "στενή κι’ αδιάβατος, τραχεία η οδός - Νίκος Πλουμπίδης, 1902-1954", ο τόμος παρουσιάζει μια σύνθετη εικόνα του Πλουμπίδη μέσα από την πολιτική δράση του καθώς και μέσα από τις διαπροσωπικές του σχέσεις.

Η προσεγμένη έκδοση περιλαμβάνει χρονολόγιο, τεκμήρια και εικονογραφικό υλικό.


Γράφουν: Χάρης Αθανασιάδης (Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), Γιώργος Μαργαρίτης (Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας, Α.Π.Θ.), Βαγγέλης Καραμανωλάκης (Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας και Πρόεδρος Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ), Ηλίας Νικολακόπουλος (Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ) και η συγγραφέας Άλκη Ζέη.

Ο Χάρης Αθανασιάδης αναφέρεται στην πρώιμη συνδικαλιστική του δράση από τη θέση του δασκάλου, ενώ ο Γιώργος Μαργαρίτης στην οργάνωση της γενικής απεργίας ενάντια στην πολιτική επιστράτευση στις 5 Μαρτίου 1943. Η Ιωάννα Παπαθανασίου μιλά για τη ζωή στην πόλη σε συνθήκες παρανομίας και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης για την κρυφή αλληλογραφία του Ν. Πλουμπίδη μέσα από τη φυλακή με τον Δημοσθένη Παπαχρίστου. 

Η Άλκη Ζέη σκιαγραφεί τη φυσιογνωμία του Ν. Πλουμπίδη "σαν ήρωα του Σταντάλ" μέσα από προσωπικά βιώματα και στιγμιότυπα. Τέλος, ο Ηλίας Νικολακόπουλος, που έχει και τη γενική επιμέλεια του βιβλίου, περιγράφει τη συμβολή του Πλουμπίδη στην επάνοδο της Αριστεράς στη νομιμότητα και την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, με τη δημιουργία της Δημοκρατικής Παράταξης και στη συνέχεια της ΕΔΑ. 

Παρασκευή, 21 Φεβρουαρίου 2020

Το 36ο τεύχος των σπουδαίων Ποιητικών



Ποιος είναι καλός ποιητής και ποιος κακός; Ιδού μια ανοιχτή συζήτηση εις τους αιώνες – κι είναι αυτοί, έτσι κι αλλιώς, οι αιώνες δηλαδή, που το αποφασίζουν… Μελέτη περίπτωσης στο ανά χείρας τεύχος, ο Καρυωτάκης. Η τέχνη του δεν ήταν καλής ποιότητας. Η δημιουργική του πνοή λιγοστή και η καλλιέργειά του ακόμη λιγότερη. Πουθενά στα ποιήματά του το αίσθημα του ευγενικού, του άρτιου, του ανεπιφύλακτα ωραίου. Αυτά λέει ο Γιώργος Θεοτοκάς και σ’ αυτά απαντά ο Γιώργος Χονδρογιάννης. Περιγράφοντας τον βαθύ πόνο του ποιητή, ενός «έξαλλου ανθρώπου» που σφράγισε τη γενιά του και τις επόμενες γενιές, ως την αφετηρία μιας αυθεντικής ποίησης: «Ας πούμε ότι ο βαθμός της αναγκαιότητας αυτής που συμπιέζει τον εσωτερικό μας κόσμο στη βαθύτερη ουσία του για το παρουσίασμά του είναι η πληρέστερη δικαιολογία του έργου τέχνης, όποτε αυτό παίρνει τη δύναμή του από τη δυναμικότητα της ψυχής μας και ντύνεται το ντύσιμο που του ταιριάζει καλύτερα, περιβαλλόμενο είτε με τις κομψές καλλίγραμμες αμφιέσεις των μαλλαρμικών φράσεων, είτε με τους ανεμιζόμενους μανδύες των ουγκικών περιόδων.»

Ή με άλλα λόγια, όπως το έθετε ο Μάριος Χάκκας στο «Τρίτο νεφρό», που αντιπαθούσε ωστόσο την ποίηση του Μαλλαρμέ και την έβρισκε mal armé: «Κάποτε είδα ανθρώπους που τρώγανε αποβραδίς μια χαρά έχοντας την καραβάνα στα γόνατα, χρόνια τρώγανε σε τούτη τη στάση χωρίς κανένα παράπονο, και το πρωί παίρνανε μεταγωγή για το τρελοκομείο, γιατί ξαφνικά νιώσαν να σπάει η πλάτη και να πετάγεται η καρδιά προς τα έξω. «Η πλάτη μου», όλο λέγαν, «η πλάτη μου», κι έπεφτε η καραβάνα απ’ τα γόνατα αφήνοντας δυο κόμπους λάδι ανεξίτηλο λεκέ στο τσιμέντο. Μαύρισε η ψυχή κι έκανε τούτο το ρήγμα κι έφερε τούτη την πτώση, παρά την επίμονη θέληση των ανθρώπων να κρατήσουν την καραβάνα στα γόνατα.

«Να μιλήσω για ήρωες, να μιλήσω για ήρωες: ο Μιχάλης.» Οπωσδήποτε όχι. Πάει καιρός που δε βρίσκομαι σ’ αυτήν τη γραμμή. Δε σημαίνει δηλαδή ότι όποιος κράτησε αυτή τη θεόρατη καραβάνα στα γόνατα φτάνει στο ποίημα. Αλλ’ οπωσδήποτε απ’ αυτούς κάποιος. Μ’ άλλα λόγια, αν έχεις ξοδέψει γι αυτήν την υπόθεση έστω και μια τρίχα απ’ τους όρχεις σου.

Γι αυτό: σε τάιζε η μαμά σου το αυγουλάκι σου και μάλιστα φρέσκο; Καθόσουνα στα πρώτα θρανία, ήσουνα σπαζοδιαβάστρα, καλό παιδί, έκανες ό,τι σου έλεγε ο δάσκαλος; Είχες την Κυριακή χαρτζιλίκι, πήρες γυναίκα με προίκα και όμορφη; (Μερικές από τις ερωτήσεις για τη σύνταξη βιογραφικού σημειώματος μπροστά στο ποιητοδικείο). Άντε, παιδάκι μου, μην ταλαιπωρείς τα γραφτά. Δε σε θέλει το ποίημα. Οι λέξεις σου είναι κούφιες. Ναι, ξέρω, πέρασες κι ένα κοκίτη και τώρα έχεις στρυφνό προϊστάμενο που σε επιπλήττει άμα κάνεις κανένα λαθάκι. Καλά. Καλά. Κάνε μια εντριβή με οινόπνευμα και το πρωί θα είσαι περδίκι. Κοίταξε, μην κρατάς τα αέρια μέσα σου, άσε να φεύγουν προβληματισμοί κι ανησυχίες.»

Ο Καρυωτάκης είναι κατά Χάκκα bon armé και alarmé…

Μα πόσο επίκαιρη είναι πάντα αυτή η συζήτηση… Την αποτυπώνει κι ο Θωμάς Γκόρπας, στο ποίημα «Η ποίηση»:

Το χειρότερο και το καλύτερο στη ζωή ποιητή
/Να χτίζεις για τους άλλους πύργους και παλάτια
/Παίρνοντας πέτρα απ’ το νταμάρι της καρδιάς σου
/Σκαμμένης απ’ τα χαμόγελα τα πάρε και τα δάκρυα
/Παίρνοντας χρώμα και γυαλί απ’ την μεγάλη σου αγάπη
/Που γίνεται βράδι πρωί κομμάτια….

Πατάρι

/Ανάμεσα από καφέ εσπρέσο και ντουμάνια
/Οι νέοι ποιητές σκαλίζουν στην καρδιά του κόσμου
/Για φρέσκους δρόμους για φρέσκα λιμάνια
/κάποτε τέλειωσε αυτή η ιστορία
/κ’ οι ποιητές λιγόστεψαν αμάν πόσο λιγόστεψαν
/τόσοι πουλάν στην αγορά όσο τα τελευταία τους ρετάλια
/τόσοι αγοράζουν γιατρικά πανάκριβα για μια ποίηση ξεγραμμένη
/πια
/οι ποιητές λιγόστεψαν αμάν πόσο λιγόστεψαν.

Πάντα ήτανε λίγοι οι ποιητές. Οι άλλοι κάτι φιόγκοι, που λέει κι ο Χάκκας, «που γράφουνε ανούσια ποιήματα, χάνονται μέσα στις λέξεις, γιατί δε δώσανε γι’ αυτή την υπόθεση σταγόνα αίμα». Πάει καιρός που βρισκόμαστε σ’ αυτήν τη γραμμή.

Ποιητικώς λοιπόν από τα Ποιητικά, καλή χρονιά. Συνεχίζουμε. Για περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες, εδώ & εδώ!

Για το Ημερολόγιο Ποίησης 2020 των Εκδόσεων Γκοβόστη, με αφιέρωμα στη Γενιά του '20, εδώ!

Πέμπτη, 20 Φεβρουαρίου 2020

Το Hotel Éternité του Γιάννη Καλαβριανού


Μόνο σε ένα πράγμα επιτρέπεται
να είναι κανείς τσιγκούνης.
Στον χρόνο.
Μην τον σπαταλάτε.
Δεν είναι άπειρος.


Τον Ιανουάριο του 2020 κυκλοφόρησε σε βιβλίο, από την "Κάπα Εκδοτική", το καινούργιο θεατρικό έργο του Γιάννη Καλαβριανού, "Hotel Éternité", το οποίο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2020 στη "Σκηνή Νίκος Κούρκουλος" του Εθνικού Θεάτρου στην Αθήνα, σε σκηνοθεσία του συγγραφέα. Το έργο διαδραματίζεται σε έναν τόπο όπου ο θάνατος δεν θα υπάρχει και αποτελεί ένα από σκηνής ευφυές σχόλιο για τον χρόνο, την ύπαρξη, τη ζωή. 

Το Hotel Éternité δεν μοιάζει με ένα συνηθισμένο ξενοδοχείο. Ίσως δεν θα έπρεπε καν να κατατάσσεται στα ξενοδοχεία. Είναι ένας τόπος, όπου καταλύουν άνθρωποι που κάτι τους συνέβη. Και που απέκτησαν μια… ξεχωριστή, αντίληψη του χρόνου. Άνθρωποι, λοιπόν, ευαίσθητοι. Που προσπαθούν μαζί με τη διεύθυνση και τους υπαλλήλους, να τιθασεύσουν τον χρόνο, που άλλοτε παφλάζει σαν ορμητικό ποτάμι και άλλοτε δεν κυλά με τίποτε. 

Στο Hotel Éternité το στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί από τη διεύθυνση μέχρι τον τελευταίο υπάλληλο είναι να καταφέρουν το χρόνο να γυρίσει κι «αλλιώς» και σαν άλλοι αλχημιστές να εξαφανίσουν το θάνατο. Οι εργαζόμενοι και η διευθύντρια του ξενοδοχείου δεν επιτρέπουν σε τίποτα να παλιώσει. Προσπαθούν να «παγώσουν» τον χρόνο πιστεύοντας πως αυτό θα βοηθήσει τους πελάτες που καταλύουν εκεί να διαχειριστούν καλύτερα τη ζωή τους που περνά. Ή που δεν περνά.

Σάββατο, 15 Φεβρουαρίου 2020

Θέματα Λογοτεχνίας - Τεύχος 61



Κυκλοφόρησε το τελευταίο (61ο) τεύχος των "Θεμάτων Λογοτεχνίας" για το 2019 (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος). Ένα πραγματικά σπουδαίο περιοδικό λογοτεχνίας, θεωρίας της λογοτεχνίας και κριτικής που γράφει την δική του ιστορία. Στο νέο αυτό τεύχος διαβάζουμε ποιήματα, διηγήματα, μελέτες και βιβιοκριτικές. Το πρώτο άρθρο όμως (Γεγονότα και Σχόλια) ανήκει στον εξαίρετο μουσικοσυνθέτη και κιθαριστή, Νότη Μαυρουδή. 

Καημένα Καμένα ζώα

Εάν τα 500.000.000 (500 εκατομμύρια!!!) ζώα που κάηκαν ζωντανά στις φωτιές της Αυστραλίας, είναι είδηση ακριβής, τότε θα έπρεπε να υπάρχει παγκόσμιος θρήνος κι οργή! Οφείλουμε, η κοινωνία των ανθρώπων, η ίδια που αλλοιώνει και καταστρέφει αυτόν τον μοναδικό σε ομορφιά πλανήτη, να ορίσει την περίοδο των πυρκαγιών στην Αυστραλία, ως παγκόσμια περίοδο μνήμης για την τρομερή θυσία των ζώων. 

Αφανισμό που προκάλεσε η ανθρώπινη αδιαφορία και απληστία. Αυτό το σύστημα που καταστρέφει χώρες, ανθρώπους, ζώα κι έχει προκαλέσει την κλιματική αλλαγή, από τον βόρειο πόλο έως τον νότιο, προκαλώντας την μια καταστροφή πίσω από την άλλη. Η καταστροφή της Αυστραλίας, έρχεται να συμπληρώσει εκείνη του Αμαζονίου, της Σιβηρίας, το λιώσιμο των πάγων, κ.λπ. 

Θεωρώ πως το τεράστιο αυτό θέμα θα έπρεπε να είχε ήδη περάσει στον ΟΗΕ και στο Συμβούλιο Ασφαλείας και μην παραξενεύεστε. Το γεγονός της γενοκτονίας ζώων, υδροφόρου ορίζοντα, φυτών, έχει άμεση σχέση με τη ζωή και φυσικά με την επιβίωση του ανθρώπινου είδους, αφού το ζωικό βασίλειο και ο άνθρωπος είναι συγκοινωνούντα δοχεία και μέρη της ίδιας αλυσίδας ζωής. Θα ήθελα να βάζατε εσάς, την οικογένειά σας, φίλους και γνωστούς στη θέση των κοάλα, των καγκουρό και άλλων 242 ειδών, τα οποία ζουν (ή μήπως ζούσαν;) στην Αυστραλία… 

Θλίψη και σκοτάδι κάλυψε την ψυχή μου μπροστά σε μια τέτοια και τόση καταστροφή η οποία αφάνισε δέντρα, φυτά και ψυχές. Ψυχές ανθρώπων, αλλά κυρίως ζώων κάθε είδους… Η φωτιά κατέστρεψε ολοσχερώς τα πάντα! Κάθε ύπαρξη, κάθε ίχνος ζωής και σταμάτησε κάθε πολλαπλασιασμό, αναγέννηση, αναζωογόνηση, αναβίωση, ιδιότητες που έγιναν στάχτη κι εξαφανίστηκαν στις τεράστιες εκτάσεις του σύγχρονου ολοκαυτώματος. Ο πόνος, η οργή, η απόγνωση και η αδυναμία αντίδρασης για αυτό το μαζικό έγκλημα είναι αυτό που πρυτανεύει. Ένας ολόκληρος κόσμος έγινε στάχτη μέσα στον πύρινο εφιάλτη και ένας ορίζοντας, μεγάλος σαν διπλό… Βέλγιο, θα πρέπει τώρα να περιμένει το πέρασμα του χρόνου— ποιος ξέρει πόσο— ώστε να αναδημιουργηθεί… Όμως, το κ ε ν ό, το τ ί π ο τ α του ζωικού βασιλείου στη Νέα Ουαλία, θα πρέπει να αναγεννηθεί πάνω στις στάχτες που απέμειναν στη θέση τής ομορφιάς που αφανίστηκε. 

Ό,τι σπόρος έχει απομείνει στην αγκαλιά της γης θα πρέπει να περιμένει την ευεργετική βροχή για να δώσει και πάλι καρπούς αναδημιουργίας. Ελπίζω πως η μάνα φύση θα ξαναβρεί την ισορροπία της και πως θα βρει τον τρόπο να επανακτήσει την ποικιλομορφία της ζωής που χάθηκε και ακόμα χάνεται… Προς το παρόν, αυτό που συνοδεύει τον όλεθρο είναι ο θρήνος και το μοιρολόι ανθρώπων και ζώων, για την καταστροφή και τον αφανισμό ζωών και πόρων. Και το μέλλον της ανθρωπότητας θα πληρώσει βαρύ τίμημα για αυτή την καταστροφή. Φανταστείτε λοιπόν τον εφιάλτη… 

Πολλές εκατοντάδες χιλιάδες ζώα τρέχουν απελπισμένα και αλλόφρονα προς πάσα κατεύθυνση, νιώθοντας το σπίτι τους, τα εδάφη τους, τον τόπο τους, τον οικείο χώρο τους, να καίγεται, να μετατρέπεται σε στάχτη και να βάφεται στο μακάβριο χρώμα τού μαύρου, του κάρβουνου, της αποτρόπαιης μαυρίλας τού θανάτου! Ο κόσμος τους απειλείται, αφανίζεται. Μετατρέπεται σε… αποκαΐδια και σε ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή… Το γνωρίζω αυτό το βλέμμα απελπισίας του ζώου, η εκφραστική και πονεμένη ματιά που σε αιχμαλωτίζει και σε αφοπλίζει. Το πύρινο τοπίο εκεί, με τον σκληρό και παρατεταμένο ήχο της καύσης των ξύλων και του πυρωμένου χώματος, η μυρωδιά τού κάρβουνου μαζί με τις οιμωγές απόγνωσης και τα ουρλιαχτά εκατομμυρίων ανέλπιδων ζώων, μια εικόνα της φαντασίας μου, αλλά και της πραγματικότητας συγχρόνως, η οποία δεν σου αφήνει περιθώρια παράκαμψης. 

Τις είδαμε τις εικόνες φρίκης με τα αμέτρητα καμένα κουφάρια και τα σκόρπια μέλη ποικίλων ζώων σε κοινή θέα, πεταμένα εδώ κι εκεί. Ένα τοπίο απόλυτης φρίκης, που καλεί την ανθρωπότητα να ευαισθητοποιηθεί απέναντι στους απροστάτευτους… συγγενείς μας, στα ξαδέλφια μας. Δεν ξέρω. Ίσως αυτό το ολοκαύτωμα να σημάνει κάτι στο βάθος της ψυχής των ανθρώπων. Από την άλλη μεριά, η απειλή μιας νέας σύρραξης από τα οικονομικά και γεωπολιτικά ζητήματα τα οποία σίγουρα θα προκαλέσουν κι άλλα αθώα θύματα, ανθρώπινα αυτή τη φορά, από ανόητους πολέμους, μας συνταράσσει, επίσης. 

Η γενοκτονία 500.000.000 ζώων που προκλήθηκε από τις καταστροφικές πυρκαγιές, μακάρι να ήταν ένα περαστικό όνειρο, από εκείνα του εφιαλτικού νυχτερινού ρεπερτορίου, τα οποία ενίοτε βλέπουμε μέσα από τις… οθόνες του υποσυνείδητου… Μακάρι, στον τελικό απολογισμό των καταστροφών που θα γίνει από τους κρατικούς υπαλλήλους, να ακούσουμε μικρότερα νούμερα φρίκης. Όχι πως θα διορθωθεί κάτι, η οδύνη θα παραμείνει οδύνη, απλά ελπίζω κι εύχομαι να χαθούν λιγότερα πλάσματα, ώστε να επιστρέψει η ζωή λίγο πιο εύκολα…


Για περισσότερα εδώ και εδώ! Για το Ημερολόγιο Ποίησης 2020 των Εκδόσεων Γκοβόστη, με αφιέρωμα στη Γενιά του '20, εδώ!

Παρασκευή, 14 Φεβρουαρίου 2020

Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας


Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη το πολύμοχθο, ενδιαφέρον και απολαυστικό βιβλίο της Λένας Διβάνη για τα "Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας". Πρόκειται για ένα εκπληκτικό συνταίριασμα ιστορίας και λογοτεχνίας, στο οποίο ιστορικές αναφορές και γεγονότα αποτυπώνονται με λογοτεχνική υφή, αντικειμενικότητα, εύστοχους σχολιασμούς και έντονα γλαφυρό ύφος. Στις διηγήσεις φωτίζονται αθέατες πτυχές της ιδιωτικής και συχνά θυελλώδους ζωής των πρωταγωνιστών της Ιστορίας, αποτελώντας το κέντρο του ενδιαφέροντος και τη βασική πραγμάτευση του βιβλίου, χωρίς όμως να εκλείπει το πρόσθετο, πλούσιο εισαγωγικό υλικό. Μέσα από λεπτομερείς ιστορικές πληροφορίες, ξετυλίγεται μπροστά στον έκπληκτο αναγνώστη ολόκληρο το ιστορικοκοινωνικό φόντο της Ελλάδας, από την επανάσταση του 1821 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960. 

Τον πρόλογο της συγγραφέως ακολουθούν οκτώ κεφάλαια με πετυχημένους ακόμη και τους δοσμένους τίτλους, θέτοντας στο επίκεντρο τις συχνά μοιραίες για την τύχη της Ελλάδας σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ του Γεωργίου Παπανδρέου και της Κυβέλης, του Παύλου και της Φρειδερίκης, του Νίκου Μπελογιάννη και της Έλλης Παππά, του Ελευθέριου Βενιζέλου και της Έλενας, τη σχέση του Ίωνος Δραγούμη με την Πηνελόπη Δέλτα και τη Μαρίκα Κοτοπούλη, του Όθωνα και της Αμαλίας, την αδελφική σχέση του Χαρίλαου και της Σοφίας Τρικούπη, κλείνοντας με την αδιέξοδη σχέση της Μαντώς Μαυρογένους με τον Δημήτριο Υψηλάντη. Χορταστικό και διδακτικό ανάγνωσμα στο σύνολό του.

"Πόσο επηρεάζει άραγε η προσωπική ζωή των πρωταγωνιστών της ιστορίας την πολιτική δράση τους αλλά και αντιστρόφως, πόσο επηρεάζει η δημόσια έκθεση τα του οίκου τους; Αυτό διερευνά το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας. Γιατί είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τις αποφάσεις ενός δημόσιου προσώπου χωρίς να γνωρίζουμε τις ανομολόγητες ανάγκες του, τα τραύματά του. Αν δεν ξέρεις τι σήμαινε για την Έλλη Παππά ο Μπελογιάννης, πώς να δικαιολογήσεις την απόφασή της να γεννήσει το παιδί του, αν και παντρεμένη με άλλον, φυλακισμένη και μελλοθάνατη; Πώς να ερμηνεύσεις τη διαλυτική στάση του Ανδρέα Παπανδρέου απέναντι στην Ένωση Κέντρου αν δεν ξέρεις την άβυσσο που τον χώριζε από τον πατέρα του; Και ο Παύλος γιατί άραγε άφησε τη Φρειδερίκη να γίνει από βασίλισσα βασιλιάς; 

Διάλεξα να μιλήσω για ζευγάρια γιατί στον έρωτα και στη συμβίωση είμαστε όλοι έκθετοι και γυμνοί, ολόκληροι. Φυσικά άκουγα συνεχώς στα αυτιά μου τον αντίλογο: Πώς να μαντέψω τη δυναμική ενός ζευγαριού, πώς να συνοψίσω το φως και το σκοτάδι του; Η αμφιβολία όμως δε με σταμάτησε, απλώς έθρεψε τη γοητεία της έρευνας. Βούτηξα με το κεφάλι στις ζωές τους και κυριολεκτικά τους αγάπησα προσπαθώντας να δω μέσα από τα μάτια τους. Δεν ήθελα απλώς να ψαχουλέψω τα συρτάρια τους, ήθελα να καταλάβω τους περιορισμούς που η κοινωνία τούς επέβαλλε τότε, να δώσω σάρκα και οστά στις χάρτινες φιγούρες των πρωτοσέλιδων. 

Διάλεξα τα πιο επιδραστικά ζευγάρια, τα πιο έντονα για να καλύψουν την ιστορία της Ελλάδας από το 1821 ως τη χούντα. Οι άντρες λόγω εποχής είναι πρωταγωνιστές αλλά και οι γυναίκες της ζωής τους είναι εξίσου σημαντικά, φλεγόμενα πρόσωπα. 

Ελπίζω να απολαύσετε όσο απήλαυσα εγώ αυτή την ακροβασία ανάμεσα στην ιστορία και στη λογοτεχνία". Λένα Διβάνη.



Η Λένα Διβάνη γεννήθηκε το 1955 στον Βόλο και είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας της Εξωτερικής Πολιτικής στη Νομική Σχολή Αθηνών. Εκτός από τις ιστορικές μελέτες της, έχει δημοσιεύσει μία συλλογή διηγημάτων ("Γιατί δεν μιλάς για μένα;" Νεφέλη, 1995, Βραβείο Μαρία Ράλλη για πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς) και τέσσερα μυθιστορήματα ("Οι γυναίκες της ζωής της", Καστανιώτης, 1997, που έχει μεταφερθεί στην τηλεόραση από την ΕΤ1, "Εργαζόμενο αγόρι", Καστανιώτης, 2000, "Ενικός αριθμός", Καστανιώτης, 2002, "Ψέματα. Η αλήθεια είναι...", Καστανιώτης, 2005). Το πρώτο της μυθιστόρημα έχει μεταφραστεί στα ισπανικά και κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο "Alfaguara Global" και στα ιταλικά από τον εκδοτικό οίκο "Crocetti". Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά και τα πολωνικά. Επίσης, έχει εκδώσει τέσσερα βιβλία για παιδιά και έναν τόμο με τα θεατρικά της έργα που παίχτηκαν στο "Τρένο στο Ρουφ" και στην "Πειραματική Σκηνή Τέχνης", στη Θεσσαλονίκη. Συνεργάστηκε με το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού σε θέματα ομογένειας. Θήτευσε ως αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου. Είναι ιδρυτικό μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και μέλος του ΔΣ της ΕΡΤ.

Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2020

Το βραβείο μεταφρασμένης λογοτεχνίας στη γαλλική έκδοση του ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ


Με μεγάλη χαρά και σύμφωνα με το δελτίο τύπου των Εκδόσεων Κέδρος, σας ανακοινώνουμε ότι η γαλλική έκδοση του ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ τιμήθηκε με το σημαντικό βραβείο μεταφρασμένης λογοτεχνίας Prix du Livre Etranger 2020 France Inter - Le Journal du Dimanche (εκδόσεις Albin Michel, 2020 - σε μετάφραση της Solange Festal-Livanis).

Με αφορμή τη ΔΙΕΘΝΗ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ, που γιορτάζεται στις 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, σας καλούμε να θυμηθείτε το βιβλίο, και όσοι δεν το έχετε διαβάσει, να το αναζητήσετε. Ακολουθούν αποσπάσματα από τις αποθεωτικές κριτικές του γαλλικού Τύπου:

Το πιο εντυπωσιακό, είναι η ενέργεια που ξεπηδά απ' τα κεφάλαια, το χιούμορ ως όπλο ενάντια στην οδύνη, η αξιοπρέπεια που ορθώνεται σαν γροθιά. Μια γλώσσα ξεκάθαρη, ζωντανή, αυθάδικη, που επιβάλλεται ανάμεσα στις τραχιές φωνές. Το ανείπωτο βρήκε τον γραφέα του. Ο Καμπανέλλης (1922-2011) υπήρξε διάσημος θεατρικός συγγραφέας στη χώρα του. Έγραψε ένα μόνο βιβλίο. Αυτό αρκεί για να δικαιολογήσει μια ολόκληρη ζωή. Το Μαουτχάουζεν –σχεδόν με αισχύνη το επισημαίνουμε– συνθλίβει όλα τα μυθιστορηματάκια του Ιανουαρίου. Νούμερο 37734, τιμή και σέβας. Le Figaro, 15.01.2020

Ως μαρτυρία τόσο της προσωπικής εμπειρίας του συγγραφέα όσο και των συγκρατουμένων του, αναμειγνύοντας τη δυστυχία με την τρέλα, το γκροτέσκο με το παράλογο, τον Έρωτα με τον Θάνατο, το Μαουτχάουζεν αφήνει στον αναγνώστη μια έντονη αίσθηση ανθρωπιάς, καθώς εκφράζει μια εμπειρία στα όρια του ανείπωτου, μεταμορφωμένη σε εξαίρετο άσμα αντίστασης και ζωής. www.franceinter.fr, 23.01.2019

Το σκηνικό της αναγέννησης, σ' αυτή την μακρόχρονη αναμονή, παραμένει σκηνικό φρίκης. Πώς να πειστεί κανείς πως το δάσος, ο ποταμός κι οι όχθες του, δεν είναι τόποι βασανιστηρίων και εκτελέσεων; Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης στέκεται μονίμως στο όριο ανάμεσα στην εφόρμηση προς τη ζωή, που μια ιστορία αγάπης με μια νεαρή Λιθουανή οδηγεί σε πυράκτωση, και το ίχνος της καταστροφής. Υπάρχει πνοή και οργή στην αφήγησή του γι' αυτή την απελευθέρωση, που αποτελεί επίσης μια αξέχαστη μνημόνευση των νεκρών του Μαουτχάουζεν. Le Monde, 22.01.2020

Εξήντα χρόνια αργότερα, το 2005, ο Καμπανέλλης δήλωνε: «Το Μαουτχάουζεν με καθόρισε ως άνθρωπο, είμαι ακόμα ένας άνθρωπος του στρατοπέδου». Πάντα και ολοένα πιο επίκαιρη, η μαρτυρία αυτή μας οδηγεί ξανά στο ερώτημα που έθεσε ο Τζορτζ Στάινερ σχετικά με τη φρίκη των στρατοπέδων, και στο οποίο ο ίδιος λέει πως δεν βρήκε απάντηση: Γιατί; La Croix, 22.01.2020

Άγνωστος στη Γαλλία, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης υπήρξε θρύλος στην Ελλάδα, όπου θεωρούνταν από τους σπουδαιότερους δραματουργούς της εποχής του. Γεννημένος στη Νάξο, και αφού πέρασε την εφηβεία του στην Αθήνα, θα μπορούσε να είχε ζήσει μια κανονική ζωή. Όμως αυτό δεν συνέβη: όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος κι οι Γερμανοί συνέθλιψαν την Ελλάδα, ο Καμπανέλλης βρέθηκε εκτοπισμένος στο στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν, στην Αυστρία. Παρέμεινε εκεί από τον Οκτώβριο του 1943 ως τον Μάιο του 1945. Η εμπειρία αυτή είναι το θέμα αυτού του βιβλίου, που μεταφράζεται για πρώτη φορά στη Γαλλία. Η αφήγηση του Καμπανέλλη διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα γνωστά κείμενα σχετικά με την εμπειρία των στρατοπέδων: λιγότερο φιλοσοφική από του Πρίμο Λέβι, λιγότερο πομπώδης από του Χόρχε Σεμπρούν. Ο Έλληνας καταγράφει απλά τις μέρες αυτές που περνούν, σχεδόν σαν μυθιστοριογράφος. Η πρωτοτυπία του βιβλίου οφείλεται επίσης στο γεγονός πως η μισή ιστορία εκτυλίσσεται μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου, μερικούς μήνες κατά τους οποίους οι πρώην κρατούμενοι έπρεπε να μάθουν ξανά να ζουν. Ρώσοι, Σέρβοι, Γάλλοι, Έλληνες, Γερμανοεβραίοι που ευελπιστούν να πάνε στην Παλαιστίνη, πανηγυρίζουν όπως μπορούν το τέλος του γολγοθά τους. Ειδύλλια πλέκονται, ποτήρια υψώνονται, άντρες και γυναίκες κάθε εθνικότητας αγκαλιάζονται. Είναι ένα κείμενο απλό και σεμνό, όμως παρά τις προσπάθειές του να μην κυλήσει στη φρίκη, ο Καμπανέλλης περιγράφει, σχεδόν εν παρόδω, σκηνές τις οποίες η φαντασία μας απλά δεν καταφέρνει να οπτικοποιήσει. Το 1995, έγραφε: «Χωρίς να μας διαπεράσουν τα όσα μας κληροδότησε το 1945 πέρασαν πενήντα χρόνια από ΤΟΤΕ». Le Figaro Magazine, 03.01.2020


Μια αναμονή διαπνεόμενη από συναισθήματα ενίοτε αντικρουόμενα, που ορίζουν τον ανεπιτήδευτο Άνθρωπο. Και που τρέφουν αυτή τη δυνατή σαν ριπή ανέμου αφήγηση, που εκδόθηκε στην Ελλάδα το 1963 κι επιτέλους μεταφράζεται στα γαλλικά. Télérama, 25-31.01.2020




Ο γεννήτορας του ελληνικού μεταπολεμικού θεάτρου, όπως έχει χαρακτηριστεί, γεννήθηκε στη Νάξο. Το 1934, η οικογένειά του μετακόμισε, λόγω οικονομικών προβλημάτων, στην Αθήνα και ο Καμπανέλλης αναγκάστηκε να εργάζεται την ημέρα και να σπουδάζει σε μια νυχτερινή Τεχνική Σχολή. Διψασμένος για γνώση, νοίκιαζε βιβλία από τα παλαιοβιβλιοπωλεία και μέχρι να τελειώσει το γυμνάσιο είχε γνωρίσει όλους τους ευρωπαίους κλασικούς. Το 1942 συνελήφθη από τους Γερμανούς και μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως Μαουτχάουζεν. Ήταν ένας από τους ελάχιστους επιζήσαντες, και επέστρεψε το 1945. Την εμπειρία του αυτή την κατέγραψε στο μοναδικό του πεζογράφημα, Μαουτχάουζεν (1963).

Όταν γυρίζει στην Αθήνα, εντυπωσιάζεται από μια παράσταση του Θεάτρου Τέχνης και αποφασίζει να ασχοληθεί με το θέατρο. Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο το 1950 με το έργο Χορός πάνω στα στάχυα (Θίασος Λεμού), αλλά γνωστός έγινε με τα επόμενα έργα του, που ανέβηκαν από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν και το Εθνικό Θέατρο. Το έργο σταθμός στη σταδιοδρομία του θεωρείται Η αυλή των θαυμάτων (1957). Στο επίκεντρο του έργου του βρίσκεται ο προβληματισμός για τα κοινωνικά δρώμενα και τον αντίκτυπο που έχουν στη ζωή των ανθρώπων και, κυρίως, η σχέση της ταραγμένης νεότερης ελληνικής ιστορίας με τη συγκρότηση της νεοελληνικής ψυχολογίας.

Για την προσφορά του στο ελληνικό θέατρο του απονεμήθηκαν οι τίτλοι: επίτιμος Διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, επίτιμος Διδάκτωρ της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, επίτιμος Διδάκτωρ της Θεατρολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εξελέγη παμψηφεί τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με την απονομή ανωτάτου παρασήμου. Ήταν μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων.

Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε πολλές χώρες (Αγγλία, Αυστρία, Σουηδία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Σοβιετική Ένωση, Γερμανία). Πολύ σημαντική είναι επίσης η δουλειά του ως σεναριογράφου, η οποία άσκησε τεράστια επίδραση στους σύγχρονους και τους μεταγενέστερούς του. Έγραψε τα σενάρια σε πολλές ταινίες σταθμούς του ελληνικού κινηματογράφου («Στέλλα» του Μ. Κακογιάννη, «Δράκος» του Ν. Κούνδουρου, «Η Αρπαγή της Περσεφόνης» του Γ. Γρηγορίου), ενώ σκηνοθέτησε ο ίδιος, σε δικό του σενάριο, την ταινία «Το κανόνι και το αηδόνι», το 1968. Αξιοσημείωτη είναι και η εξαιρετική του επίδοση στη στιχουργία, αφού το «Παραμύθι χωρίς όνομα» (μουσ. Μάνου Χατζιδάκι), το «Μαουτχάουζεν» (μουσ. Μίκη Θεοδωράκη), το «Μεγάλο μας Τσίρκο» (μουσ. Σταύρου Ξαρχάκου) και άλλα σημαντικά έργα της ελληνικής μουσικής φέρουν την υπογραφή του.
Τα έργα του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος.

"Νότες Λογοτεχνίας"

Πολιτιστικό ιστολόγιο (από το 2009) και ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο "Να μείνουν μόνο τα τραγούδια" (από το 1998), με συνεντεύξεις, απόψεις, ιδέες και θέσεις γύρω από τη Μουσική, το Ελληνικό Τραγούδι, το Θέατρο, το Βιβλίο, τον Κινηματογράφο, τα Εικαστικά, τη Φωτογραφία, το Ραδιόφωνο, τη Θράκη.

Επιτρέπεται η χρήση και η αναδημοσίευση των άρθρων και των φωτογραφιών, με σαφή αναφορά της πηγής σε ενεργό σύνδεσμο. Υπεύθυνος - Διαχειριστής: Θεοδόσιος Π. Βαφειάδης.