Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2020

Επανεκδόθηκε το συγκλονιστικό «ΓΚΙΑΚ»


 

Γκιακ: 1. Αίμα, 2. Δεσμός συγγένειας που προκύπτει από κοινή καταγωγή, συγγένεια εξ αίματος, συγγενής εξ αίματος, 3. Φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης, εκδίκηση, αντεκδίκηση, 4. Φυλή. (αρβανίτικη λέξη)


Εκδόθηκε ξανά η συνταρακτική και πολυβραβευμένη συλλογή διηγημάτων «Γκιακ» του Δημοσθένη Παπαμάρκου (εκδόσεις Πατάκη, Ιούνιος 2020). Το βιβλίο απαρτίζεται από οκτώ πολύ καλογραμμένες ιστορίες-προφορικές λαϊκές αφηγήσεις σε αρβανίτικο ιδίωμα και μια εξαιρετική παραλογή που προσιδιάζει στο δημοτικό τραγούδι. Όλες οι διηγήσεις σχετίζονται με το στρατιωτικό μέτωπο στη Μικρά Ασία και τον οδυνηρό αντίκτυπο που επιφυλάσσει στη ζωή όσων βρέθηκαν σ' αυτό. Οι σοκαριστικές ιστορίες αγγίζουν τις πιο σκοτεινές πλευρές του ανθρώπου, φτάνοντας έως την άκρατη βιαιότητα που κρύβει πάντα μια πολεμική σύρραξη.

Στρατιώτες που εκδικούνται για τον θάνατο της αδελφής τους και εκμυστηρεύονται ύστερα τις πράξεις τους: «Αυτή είν’ η αλήθεια όμως. Ούτε περηφανεύομαι ούτε ντρέπομαι. Εγώ έκανα αυτό που έκρινα για τη δικιά μ’ οικογένεια. Εσύ κρίνεις για τη δικιά σ’», στρατιώτες που προδίδουν την αγαπημένη τους νομίζοντας πως την έχασαν: «Με τιμώρησε ο Θεός, Γούσια, μου είπε, γιατί ο άντρας δεν κάνει να δίνει δυο φορές λόγο για το ίδιο πράμα», στρατιώτες που ανελέητα σφάγιασαν γυναίκες και παιδιά: «έρχετ’ ο πατέρα μ’ από κοντά κι ουδέ να μ’ ακουμπήσει, μόνο στέκει στο ένα μέτρο και μου λέει, Αργύρη, πόσο αίμα αθώων έχεις χύσει, παιδάκι μ’;». Γιατί μέσα στη δίνη ενός αδυσώπητου πολέμου «καθαρός δεν είν’ κανένας, μοναχά ο άπραγος»

Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο: «Γκιακ» θα πει αίμα, δεσμός συγγένειας, φόνος για λόγους εκδίκησης, φυλή. Οι ήρωες στα διηγήματα του Παπαμάρκου, στρατιώτες που πολέμησαν στα άγρια πεδία των μαχών στη Μικρά Ασία, επιστρέφουν οριστικά αλλαγμένοι στον τόπο τους στη Λοκρίδα. Καθορισμένοι από ό,τι οφείλουν να κάνουν για την τιμή της κοινότητας, σύμφωνα με τον βαρύ νόμο του αίματος στο αυστηρό εθιμικό δίκαιο της κλειστής κοινωνίας τους, γίνονται θύτες και είναι ταυτοχρόνως θύματα. Αποσιωπημένα εγκλήματα και τραύματα, καταστροφή και αφανισμός, βιασμοί και δολοφονίες, στοιχειά και δαίμονες, ηθικές δοκιμασίες – ιστορίες ανομολόγητων πράξεων, στην προφορική γλώσσα του ρουμελιώτικου ιδιώματος, που εντέλει οδηγούν, έστω βίαια, τους ήρωες σε σύγκρουση με την κοινότητά τους και στην αναθεώρηση της ταυτότητάς τους. 

Η συλλογή απέσπασε το Βραβείο του Ιδρύματος  Πέτρου Χάρη - Ακαδημία Αθηνών  και το Βραβείο Διηγήματος - Νουβέλας  του λογοτεχνικού περιοδικού "Ο Αναγνώστης".

Η συλλογή απέσπασε το Βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη - Ακαδημία Αθηνών και το Βραβείο Διηγήματος - Νουβέλας του λογοτεχνικού περιοδικού "Ο Αναγνώστης".

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα: 

Ο Δημοσθένης Παπαμάρκος γεννήθηκε στη Μαλεσίνα Λοκρίδας το 1983. Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα "Η αδελφότητα του πυριτίου", Αρμός 1998 (Βραβείο Νεανικός Ικαρομένιππος), "Ο τέταρτος ιππότης", Κέδρος 2001 και τις συλλογές διηγημάτων "ΜεταΠοίηση", Κέδρος 2012 και "Γκιακ", Αντίποδες, 2014 (Βραβείο Ιδρύματος Πέτρου Χάρη Ακαδημίας Αθηνών και Βραβείο Διηγήματος/Νουβέλας περιοδικού www.oanagnostis.gr, 2015). Είναι υποψήφιος διδάκτορας Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Τον Μάρτιο του 2015 ήταν προσκεκλημένος συγγραφέας στην εκπομπή της ΝΕΡΙΤ, "Βιβλία στο κουτί", με αφορμή την επιτυχία του βιβλίου του "Γκιακ". Διηγήματα και ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά (ανθολογία "Austerity Measures", Penguin, 2016), στα γαλλικά και στα ρωσικά.

Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου 2020

Ο βασιλιάς των αριθμών

 


Το μαθηματικό παραμύθι "Ο βασιλιάς των αριθμών" της Γεωργίας Μουντζούρη (εικονογράφηση: Μαρκ Γουάινσταϊν) αφορμάται από τις γνώσεις και τις καθημερινές εμπειρίες των παιδιών για τους μικρούς, μεγάλους και πολύ μεγάλους αριθμούς. Τα παιδιά μιας τάξης πραγματοποιούν μαζί με τη δασκάλα τους έναν πρωτότυπο διαγωνισμό προκειμένου να ανακηρύξουν βασιλιά τον αγαπημένο τους αριθμό. Παραθέτουν τις απόψεις τους και αιτιολογούν τις απαντήσεις τους. Απαντήσεις αναμενόμενες αλλά και ανατρεπτικές, σαν αυτές που μόνο εκείνα δίνουν.

Τι γνωρίζουν τα παιδιά για τους αριθμούς; Είναι οι αριθμοί παντού στον κόσμο ίδιοι; Τι είναι το 0, το 1.000.000 και το 1.000.000.000; Ποιος αριθμός θα αναδειχθεί νικητής; Στόχος του παραμυθιού είναι τόσο η καλλιέργεια και η διεύρυνση της μαθηματικής γνώσης όσο και η ευαισθητοποίηση των παιδιών σε ζητήματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Αποτελεί ένα πολύτιμο βοήθημα, που χωρίς διδακτισμό προτρέπει τα παιδιά να αναστοχαστούν για το διαφορετικό που υπάρχει παντού γύρω μας, ακόμα και στα μαθηματικά.

Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, αλλά και σε όσους τα πλαισιώνουν, γονείς και εκπαιδευτικούς. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αφορμή για την ανάπτυξη και εμπέδωση των αριθμητικών εννοιών και δεξιοτήτων που περιλαμβάνονται στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών. Συνοδεύεται από μαθηματικές δραστηριότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν ατομικά και ομαδικά.

Δυο λόγια για τη σειρά

Η σειρά Μαθηματικά παραμύθια απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς τους. Αποτελεί μια εναλλακτική πρόταση στην αποσπασματική προσέγγιση μαθηματικών εννοιών χωρίς κάποιο πλαίσιο αναφοράς. Οι μαθηματικές έννοιες που παρουσιάζονται στη σειρά αυτή αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της πλοκής του παραμυθιού. Τα μαθηματικά παραμύθια καλλιεργούν τη διασκεδαστική και ταυτόχρονα δημιουργική ενασχόληση των παιδιών με τις μαθηματικές έννοιες και δεξιότητες. Mε τα παραμύθια της σειράς αυτής επιδιώκεται να αγαπήσουν τα παιδιά τα μαθηματικά πριν ακόμη τα διδαχθούν.

Κάθε παραμύθι πραγματεύεται μία μαθηματική έννοια και χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την εξερεύνηση της μαθηματικής γνώσης με τρόπο εύληπτο και δημιουργικό. Οι εκπαιδευτικοί, που ενσωματώνουν στη διδασκαλία τους παιδικά βιβλία με μαθηματικό περιεχόμενο, έχουν ένα εκπληκτικό απόθεμα από πηγές, που τους βοηθούν με τον πλέον δημιουργικό τρόπο στην εκπλήρωση των στόχων του αναλυτικού προγράμματος που σχετίζονται με τα μαθηματικά. Στο τέλος κάθε βιβλίου περιλαμβάνονται μαθηματικές δραστηριότητες, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν από τα παιδιά ατομικά ή ομαδικά. Ο στόχος είναι διττός: η καλλιέργεια και η διεύρυνση της μαθηματικής γνώσης που απορρέει από κάθε παραμύθι, αλλά και η ευαισθητοποίηση σχετικά με τη διαφορετικότητα χρησιμοποιώντας ως όχημα τα μαθηματικά.

Η Γεωργία Μουντζούρη γεννήθηκε στην Καλαμάτα, έζησε τα παιδικά της χρόνια στην Αυστραλία και σήμερα ζει στην Αθήνα. Σπούδασε νηπιαγωγός στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έχει μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης στις Επιστήμες της Αγωγής. Είναι υποψήφια διδάκτορας του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Από το 2000 εργάζεται σε δημόσιο νηπιαγωγείο. Τα ενδιαφέροντά της αφορούν τη διδακτική των μαθηματικών και τη διαπολιτισμική διάσταση της εκπαίδευσης. Είναι μέλος επιστημονικών ενώσεων για τα μαθηματικά. Συμμετέχει με εισηγήσεις σε πανελλήνια και διεθνή συνέδρια με αντικείμενο τη διδακτική των μαθηματικών στις μικρές ηλικίες. Έχει οργανώσει και συντονίσει βιωματικά εργαστήρια, σε ημερίδες και σεμινάρια για εκπαιδευτικούς της προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, στα πεδία της διδακτικής των μαθηματικών και των μουσειακών προγραμμάτων. Συνεργάστηκε επί σειρά ετών με δημόσια και ιδιωτικά σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και κέντρα δημιουργικής απασχόλησης ως εμψυχώτρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Αρθρογραφεί σε επιστημονικά και εκπαιδευτικά περιοδικά, σε παιδικά ένθετα εφημερίδων και έχει συμμετάσχει στη συγγραφή των βιβλίων Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο νηπιαγωγείο (Δίπτυχο, 2003) και Ολυμπιακοί Αγώνες, Αθήνα 2004. Δραστηριότητες για την προσχολική ηλικία (ΥΠΕΠΘ-ΑΘΗΝΑ 2004). Ο βασιλιάς των αριθμών είναι το πρώτο της προσωπικό βιβλίο. Αν θέλετε να επικοινωνήσετε μαζί της, μπορείτε να της γράψετε στα: mountgeo@ath.forthnet.gr ή facebook: georgia.mountzouri

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος

Τετάρτη, 9 Σεπτεμβρίου 2020

Δεν ανατρέπεται το παρελθόν

 

Ένας μεθυσμένος άντρας, ο Χέντσαρντ, κατά τη διάρκεια μιας εμποροπανήγυρης πουλά τη γυναίκα και το παιδί του σε έναν ναυτικό για ένα ευτελές ποσό και ύστερα επιβάλλει στον εαυτό του πολυετή αποχή από το αλκοόλ. 

Από το πρώτο κεφάλαιο δίνεται ο τραγικός τόνος και διαγράφεται το οδυνηρό παρελθόν και το βαρύ φορτίο που κουβαλά ο κεντρικός ήρωας, ο οποίος από θεριστής στο επάγγελμα καταφέρνει να αναρριχηθεί κοινωνικά και να γίνει δήμαρχος και εκκλησιαστικός επίτροπος. Όταν το 1884 ο Τόμας Χάρντι ξεκίνησε να γράφει τον Δήμαρχο του Κάστερμπριτζ (εκδόθηκε το 1886 σε συνέχειες), είχε παρακινηθεί από συχνά περιστατικά αποτρόπαιης αγοραπωλησίας που δημοσιεύονταν τότε στον αγγλικό ημερήσιο τύπο. Δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί ότι το λογοτεχνικό του έργο θα παρέμενε αξιομνημόνευτο 136 χρόνια μετά, κυρίως ως αφετηρία συλλογισμών για τα όρια της ανθρώπινης συμπεριφοράς και την υπέρβαση του μέτρου, για τις ολέθριες και δυσερμήνευτες επιλογές που μπορεί να δράσουν καταδιωκτικά.

Μέσα σε 45 κεφάλαια που εξιστορούν ολόκληρη τη ζωή και τον θάνατο του Χέντσαρντ, καθρεφτίζονται ενδιαφέρουσες όψεις της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας της εποχής, όπως και διαφορετικές εκδοχές της γυναικείας φύσης, με φόντο ένα αγροτικό σκηνικό της Αγγλίας του 19ου αιώνα. Ο συγγραφέας σκιαγραφεί με ενάργεια τις διαδοχικές αποκαλύψεις που καταφτάνουν συνεχώς και διαρρηγνύουν την εντύπωση μιας επιτυχημένης ζωής, τις αντιξοότητες, τις ανατροπές και τις ματαιώσεις που δοκιμάζουν την αντοχή του δημάρχου, προσφέροντας μια καθηλωτική αναγνωστική εμπειρία ενός κόσμου αυθύπαρκτου και πειστικού.

Όπως αναφέρει στο προλογικό της σημείωμα η μεταφράστρια Τόνια Κοβαλένκο, η βάναυση πράξη της αγοραπωλησίας είναι «ανάλογη με την προδοσία της Κορντίλια στον Βασιλιά Λιρ και τον φόνο του Λαΐου στον Οιδίποδα Τύραννο. Οι αρνητικές δυνάμεις που αφυπνίζονται με αυτή την ύβρι, δεν θα ικανοποιηθούν παρά μονάχα με τον απόλυτο ξεπεσμό του παραβάτη – απαιτείται η πλήρης κατάρρευσή του ώστε να αποκατασταθεί η φυσική τάξη των πραγμάτων». Όπως ένας ήρωας αρχαίας τραγωδίας, ο Χέντσαρντ κατατρύχεται από τις πράξεις του παρελθόντος, όντας ο μόνος υπαίτιος των συμφορών της μοίρας του· για εκείνον είναι δύσκολο να ανατρέψει το ένοχο παρελθόν και να αποκαταστήσει τα σφάλματα και τα αποτρόπαια μυστικά που διαρκώς επιστρέφουν.

Οι μοιραίες ανθρώπινες επιλογές, ο δύστροπος χαρακτήρας με την ευμετάβλητη και «ηφαιστειώδη φύση», οι στιγμές κραιπάλης χωρίς κανένα αίσθημα μεταμέλειας ή αιτιολόγησης, είναι απότοκα μιας παρορμητικής, εγωκεντρικής και περήφανης προσωπικότητας, ολέθρια εκτεθειμένης στα ελαττώματά της. Το κύλισμα του χρόνου φέρνει μια προδιαγεγραμμένη τραγική κατάληξη, χωρίς να αποδεικνύεται καταδικαστική η εντύπωση που διαμορφώνει κανείς για τον Χέντσαρντ: Η μοναχικότητα, η δυσκολία διαχείρισης της ανάγκης της επαφής με τους άλλους και η περιπάθεια της ζωής που διαποτίζουν το κείμενο, συνυπάρχουν με αρκετές στιγμές μεγαλοσύνης και κάποτε με ένα πρωτοφανές αίσθημα καθήκοντος.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg.

Τρίτη, 8 Σεπτεμβρίου 2020

Περιπλάνηση σ’ έναν αιώνα αξεπέραστης λογοτεχνικής δημιουργίας

 

«Ας αναζητήσουμε στα ρωσικά μυθιστορήματα την ατομική μεγαλοφυΐα και όχι την ψυχή της Ρωσίας. Ας κοιτάξουμε τον αριστουργηματικό πίνακα και όχι την κορνίζα του» Δημήτρης Ραυτόπουλος

Ο Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ (1899-1977) έγραψε περί τις εκατό διαλέξεις με θέμα τη ρωσική λογοτεχνία, σημειώσεις οι οποίες αποδείχθηκαν χρήσιμες για την εικοσαετή του ακαδημαϊκή καριέρα. Κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας έδινε έμφαση στην αναγνωστική κοινή εμπειρία με τους φοιτητές του και θεωρούσε την παράθεση λογοτεχνικών αποσπασμάτων ως αναπόσπαστο στοιχείο της διδασκαλίας και της ανάδειξης των αξιοπρόσεκτων σημείων. Ο Ναμπόκοφ γοητεύτηκε από τους συγγραφείς που έζησαν από τα μέσα περίπου του 19ου αιώνα έως την πρώτη δεκαετία του 20ού, οι οποίοι, για εκείνον, αντιπροσώπευαν το απόγειο της ρωσικής λογοτεχνικής παραγωγής.

Εννέα μαθήματα κι ένας επίλογος συγκροτούν τον παρόντα τόμο «Μαθήματα για τη ρωσική λογοτεχνία» (εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Ανδρέα Παππά), αποτελώντας ένα υπέροχο αναγνωστικό ταξίδι που περιλαμβάνει περίπου έναν αιώνα ρωσικής λογοτεχνίας. Οι κορυφαίοι συγγραφείς (και τα έργα) που αναφέρονται στις σημειώσεις του Ναμπόκοφ είναι οι εξής: Νικολάι Γκόγκολ  (Νεκρές ψυχές, Το παλτό), Ιβάν Τουργκένιεφ (Πατέρες και γιοι), Φιόντορ Ντοστογιέφσκι (Έγκλημα και τιμωρία, Το υπόγειο, Ο ηλίθιος, Οι δαιμονισμένοι, Οι αδελφοί Καραμάζοφ), Λέων Τολστόι (Άννα Καρένινα, Ο θάνατος του Ιβάν Ιλίτς), Άντον Τσέχοφ (Η κυρία με το σκυλάκι, Στη χαράδρα, σχόλια στον Γλάρο), Μάξιμ Γκόρκι (Στη σχεδία).

«Κάποτε υπολόγισα ότι η γνωστή και αναγνωρισμένη παγκοσμίως ρωσική λογοτεχνική παραγωγή, ποίηση και πεζογραφία, από τις αρχές του 19ου αιώνα και έπειτα, δεν ξεπερνά τις 23.000 τυπωμένες σελίδες κανονικού μεγέθους. Από την άλλη, η γαλλική ή η αγγλική, λόγου χάριν, λογοτεχνία έχει πίσω της ήδη μια ιστορία αρκετών αιώνων και ουκ ολίγων αριστουργημάτων. Καταλήγω, λοιπόν, στο πρώτο από τα συμπεράσματά μου: Με εξαίρεση ένα μεσαιωνικό μείζον έργο, η ρωσική λογοτεχνία μπορεί πολύ εύκολα να χωρέσει στα στενά όρια ενός περίπου αιώνα – ή έστω λίγο περισσότερο, αν συνυπολογίσουμε και κάποια πιο πρόσφατα έργα μιας κάποιας αξίας. Εν ολίγοις, ένας αιώνας, ο 19ος, υπήρξε αρκετός προκειμένου σε μια χώρα δίχως αυτοφυή λογοτεχνική παράδοση να “παραχθεί” λογοτεχνία υψηλής ποιότητας, με παγκόσμια ακτινοβολία, ικανή να συγκριθεί –σε όλα τα πεδία, με εξαίρεση τον όγκο της– με εκείνη της Γαλλίας ή της Αγγλίας, οι ρίζες των οποίων βρίσκονται πολλούς αιώνες πίσω. Αυτή η αξιοθαύμαστη άνθηση θα ήταν αδύνατη αν η Ρωσία δεν είχε σημειώσει ανάλογη πρόοδο, και μάλιστα ταχύρρυθμη, και σε άλλα πεδία της πνευματικής ζωής – τόσο ώστε να μην υπολείπεται ως προς την πρόοδο αυτή των μεγάλων χωρών της Δύσης. Έχω επίγνωση ότι αυτή η αλματώδης πολιτισμική και πνευματική πρόοδος που σημειώθηκε στη Ρωσία του 19ου αιώνα είναι ελάχιστα γνωστή στη Δύση», αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας. 

Λίγα λόγια για τον Ναμπόκοφ: Ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1899, από αριστοκρατική οικογένεια. Όταν οι Μπολσεβίκοι πήραν την εξουσία στη Ρωσία, η οικογένειά του εγκατέλειψε τη χώρα. Σπούδασε γαλλική και ρωσική λογοτεχνία στο κολέγιο Τρίνιτι του Κέιμπριτζ και το 1922 εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο, όπου ο πατέρας του εξέδιδε τη ρωσόφωνη εφημερίδα "Rul". Η άνοδος του ναζισμού στη Γερμανία οδήγησε το Βλαντιμίρ, τη γυναίκα του Βέρα και το γιο τους Ντμίτρι στο Παρίσι, το 1938, και η νίκη του Χίτλερ τους οδήγησε οριστικά στην Αμερική, το 1940, όπου έζησε και δίδαξε λογοτεχνία στο κολέγιο Γουέλεσλι, στο Στάνφορντ, στο Κορνέλ και στο Χάρβαρντ. Από το 1959 αφοσιώθηκε αποκλειστικά στη συγγραφή. 

Ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς του εικοστού αιώνα, έγραψε στα ρωσικά και στα αγγλικά. Το 1973 τιμήθηκε με το Αμερικανικό Μετάλλιο Λογοτεχνίας. Ανάμεσα στα έργα του που έγραψε στα ρωσικά (και απέδωσε, αργότερα, ο ίδιος στα αγγλικά), ξεχωρίζουν τα: "Γέλιο στο σκοτάδι", "Mashenka/Μαίρη", "Η άμυνα του Λούζιν", "Απόγνωση", "Πρόσκληση σ’ έναν αποκεφαλισμό", "Το μάτι", "Το δώρο" και "Ο γητευτής" (ένας πρόδρομος της "Λολίτας"), και ανάμεσα σ αυτά που έγραψε στα αγγλικά, "Η αληθινή ζωή του Σεμπάστιαν Νάιτ", "Χλομή φωτιά", "Άντα", "Επικίνδυνη στροφή", "Ο αξιοπρεπής κύριος Πνιν", "Διαφανή αντικείμενα", "Μίλησε μνήμη", "Λώρα" (ημιτελές μυθιστόρημα, που έδωσε εντολή να καταστραφεί), και φυσικά το αριστούργημά του, "Λολίτα", που μεταφέρθηκε αρκετές φορές στον κινηματογράφο. Πέθανε το 1977 στην Ελβετία, από επιδείνωση της υγείας του ύστερα από ένα πέσιμο στις πλαγιές του Νταβός, όπου ασκούσε το χόμπι του της συλλογής πεταλούδων.

-------------------------------------------------------------------------------------

Το βιβλίο «Μαθήματα για τη ρωσική λογοτεχνία» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Ανδρέα Παππά. Την εισαγωγή και την επιμέλεια ανέλαβε ο Fredson Bowers.

Δευτέρα, 7 Σεπτεμβρίου 2020

Το μεγάλο σπίτι. Ένα εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο για τον Ελληνικό Στρατό!

 

Προσφάτως κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Γράφημα της Θεσσαλονίκης, ένα εικονογραφημένο "στρατιωτικό" βιβλίο για τους μικρούς μας φίλους. Συγγραφέας είναι η Χρυσάνθη Νιάκα και εικονογράφος ο Φώτης Παπαστεφάνου. 

Η συγγραφέας γεννήθηκε στο Κρόκιο Μαγνησίας και σπούδασε νοσηλευτική στη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής. Στη συνέχεια εργάστηκε στα Στρατιωτικά Νοσοκομεία Αθηνών και Λάρισας. Είναι κάτοχος πτυχίου στη Διοίκηση Επιχειρήσεων του ΑΤΕΙ Θεσσαλίας και μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών της Ιατρικής Σχολής Θεσσαλίας στην "Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας". Είναι προφανώς της δια βίου μάθησης και γι' αυτό συνεχίζει τις σπουδές της στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας... και επί σειρά ετών είναι Διευθύντρια του Βρεφονηπιακού Σταθμού Λάρισας της 1ης Στρατιάς. 

Ο εικονογράφος γεννήθηκε το 1983 στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΑΠΘ και Δημιουργική Γραφή στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Ασχολείται με τη δημιουργία κόμικς και την εικονογράφηση βιβλίων από το 2006. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. 

Στο πρώτο της βιβλίο, η Χρυσάνθη Νιάκα μάς ταξιδεύει, με τα μάτια ενός μικρού αγοριού, σε κάποια ακριτική πόλη με ποτάμι. Οι γονείς του παιδιού είναι στρατιωτικοί και ο μικρός περνάει αρκετές ώρες με τον παππού και τη γιαγιά. Είναι τυχερός που τους έχει κοντά του, μιας και οι περισσότεροι στρατιωτικοί με τις συχνές μεταθέσεις τους, υπηρετούν πολλές φορές μακρυά από τις πατρογονικές εστίες και τον τόπο γέννησης και καταγωγής τους και δεν έχουν κοντά τους γονείς τους. 

Η συγγραφέας στέκεται ιδιαιτέρως στο ανυπέρβλητο κοινωνικό έργο που προσφέρουν οι Ένοπλες Δυνάμεις. Δεν είναι λίγες φορές που ο στρατός, πέρα από την κύρια και βασική αποστολή του και τις καθημερινές δραστηριότητες, έχει συνεισφέρει τα μέγιστα με τη συμμετοχή στρατιωτικών και στρατιωτών σε κατάσβεση πυρκαγιών και άλλες φυσικές καταστροφές, σε διακομιδές ασθενών από νησιά της άγονης γραμμής, με τις επισκέψεις στρατιωτικών γιατρών σε ακριτικά σημεία της χώρας που έχουν ελλείψεις ορισμένων ειδικοτήτων, κ.λπ., κάποια γνωστά από τις ειδήσεις και κάποια όχι και τόσο γνωστά. 

Η εικονογράφηση είναι απολύτως ταιριαστή με το κείμενο. Φαντάροι, τσολιάδες, παρελάσεις, ορκωμοσίες, σημαίες, ελικόπτερα, κανόνια, αντιαρματικά... όλα για το "Μεγάλο Σπίτι" που δεν είναι ένα στρατιωτικό οίκημα, αλλά συμβολίζει τη μεγάλη οικογένεια του ελληνικού στρατού. Καλή ανάγνωση!


Οπισθόφυλλο:

“Η συμμαθήτριά μου η Κατερίνα χαιρέτησε με αγκαλιές την κυρία Ερμιόνη. Και κάτι είπανε ότι ο μπαμπάς της λείπει μέρες από το σπίτι. Κάτι για μια υπηρεσία για την άσκηση, κάτι για μια άσκηση της υπηρεσίας; Είπε όμως ότι η αγκαλιά του μπαμπά της είναι πιο γλυκιά όταν γυρίζει από την υπηρεσία”

Στο υπέροχο αυτό βιβλίο με την εκπληκτική εικονογράφηση οι μικροί αναγνώστες θα κατανοήσουν το πολύπλευρο έργο και την τεράστια προσφορά των Ενόπλων Δυνάμεων στη χώρα μας και θα έχουν την ευκαιρία να πουν ένα μεγάλο “ευχαριστώ” στους άνδρες και τις γυναίκες που υπηρετούν την πατρίδα!

Για περισσότερα βιβλία των Εκδόσεων Γράφημα του Ιωάννη Τσαχουρίδη εδώ & εδώ!

Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου 2020

Οι ποιητικές συλλογές του Θωμά Βουγιουκλή στη Σύγχρονη Εποχή

Ο πανεπιστημιακός και ποιητής Θωμάς Βουγιουκλής ήταν -συνταξιοδοτήθηκε προσφάτως- Καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής, με έδρα την Αλεξανδρούπολη. Εργάζεται ερευνητικά στα καθαρά μαθηματικά και ειδικότερα στην άλγεβρα των υπερδομών όπου έχει θεμελιώσει ένα κλάδο που πήρε το όνομα του, τις Ην-δομές. Σχετικό είναι το βιβλίο του "Hyperstructures and Their Representations", Hadronic Press, USA, 1994.

Έχει δημοσιεύσει πληθώρα ερευνητικών εργασιών σε διεθνή περιοδικά, έχει συμμετάσχει σε πολλά συνέδρια στην Ελλάδα και προπαντός στο εξωτερικό, ενώ έχει διατελέσει επισκέπτης καθηγητής στο ΜΙΤ, USA, στο Udine, Ιταλία και στο Bangor της Ουαλίας. Αρθρογραφεί κυρίως για θέματα παιδείας. Ζει στην Ξάνθη.

Μέχρι σήμερα έχει εκδώσει τα παρακάτω βιβλία, σχετικά με την επιστήμη του, αλλά και ποιητικές συλλογές: Ανάσες, παρεξηγήσεις (1980), Απόπειρες… γραφής ποιημάτων (1985), Τραγούδια (1990), Κωδικοί ή Homo Informaticus (1990), Με τα αίματα του Αίμου (1997), 101 ΟΙ ΙΟΙ (2006), Απόπειρα ποίησης από πείρα ποίησης ένοχος (2007), Γραμμική Άλγεβρα (2009), Γεωμετρία και αναλυτική γεωμετρία (2009), Αφή (2011), Το ψάρι βρωμάει από το …κεφάλαιο (2015), Αρθροπαιδεία: Άρθρα περί παιδείας (2018), ΛΙΤΟγραφίες, ΛΙΤΟποιήματα; (2019), Πολιτισμώ αφού (2020), ενώ συμμετείχε και σε συλλογικά έργα. 

Παρακάτω ορισμένα δείγματα γραφής από τις δύο ποιητικές συλλογές που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις της Σύγχρονης Εποχής



αφού δεν υπάρχουν θεοί 
καταχωνιασμένοι 
στα κελιά μας 
αφού δεν υπάρχουν αυτοί
οι επόπτες
των δεινών του κόσμου
γιατί να τους πλάσουμ' εμείς
να 'χουν μερτικό
στα όνειρά μας;

αυτοί που θέλουν λόγια 
μαζεύτηκαν
κάτω από μια στέγη
και κουβέντιασαν τα πάντα
χωρίς ν' ακούσουν τίποτε.
συμπέρασμα:
εκτόνωση

για να μη χάνουμε χρόνο
ανακαλύψαμε τα κομπιούτερ.
Τώρα χάνουμε το χρόνο
σ' αυτά 

Όρκος

Ελλάδα μου,
μαινάδα μου
Όλυμπε
και Καιάδα μου.

Συμβουλή

Κάντε το λόγο
άλογο φτερωτό
στην κατάκτηση
της γνώσης

Χτίστε, λοιπόν, τα όνειρα
και κατοικίστε τα.

Η Άμμος

Η άμμος της "πληροφόρησης"
σκέπασε την άνυδρη σκέψη μας
τους ιδιοτελείς εφησυχασμούς
τους μεταλλαγμένους ιμπεριαλισμούς
τα άμφια της ματαιοδοξίας μας
τις αφαλατωμένες γεύσεις μας
τους φρενο-ευλαβείς μας έρωτες
τους μακρόσυρτους γογγυσμούς μας.

"Θρυαλλίδα" (στίχοι-μουσική: Θωμάς Βουγιουκλής, ερμηνεία: Ελένη και Σουζάνα Βουγιουκλή)

Σάββατο, 5 Σεπτεμβρίου 2020

Παιδική χωρική αφηγηματικότητα (πόλη-παιχνίδι-εκπαίδευση)

 


Η σύγχρονη παιδαγωγική προτείνοντας μία ισόρροπη αλλά και πολυδύναμη, πολυσήμαντη και ποικιλότροπα διαλογική, βιωματική και πραξιακή σχέση με το σύνολο περιβάλλον του παιδιού, καλεί την αρχιτεκτονική να δώσει νέες απαντήσεις για τους χώρους συναντήσεων, ανταλλαγών, συνδιαλλαγών και δραστηριοτήτων των παιδιών. Αυτή η προσέγγιση προσφέρει νέες δυνατότητες στο επιτακτικό κάλεσμα των καιρών μας για επανεξέταση και αναστοχαστική μελέτη των συνθηκών εκπαίδευσης και αγωγής του παιδιού που συμβάλλουν στη συγκρότηση ενεργών πολιτών με κριτική σκέψη, ομαδική δράση, κοινωνική ευαισθησία και έμφαση στο συλλογικό συμφέρον.

Η πόλη ως ένα δυναμικό και πλούσιο πεδίο με το διαστρωματωμένο αποτύπωμα της ιστορίας, τις πολλαπλές και διαρκώς μετασχηματιζόμενες κοινωνικές και περιβαλλοντικές εγγραφές, τις προβολές των οικονομικών επιλογών και εξελίξεων αλλά και των διαφορετικών πολιτισμικών ταυτοτήτων, αποτελεί οργανικό ‘υλικό’ των διαδικασιών εκπαίδευσης και αγωγής των παιδιών. Η αποξένωση του παιδιού από το καθημερινό ζωντανό αστικό τοπίο, η απομόνωσή του μέσα στα σκληρά όρια του σχολικού κτιρίου, δημιουργεί ένα επικίνδυνο έλλειμμα στη συναισθηματική-κοινωνική-και-νοητική ανάπτυξή του συμμετέχοντας στο φαινόμενο της αλλοτρίωσής του από την παιδική ηλικία. Η κοινωνικο-χωρική δόμηση του ανθρώπου, σύμφωνα με σύγχρονα κοινωνιολογικά, ψυχολογικά, ψυχαναλυτικά, ανθρωπολογικά αλλά και νευροφυσιολογικά επιστημονικά ρεύματα, προσανατολίζει την εκπαίδευση σε ανοικτές, ευέλικτες, ρευστές και διαπλεκόμενες με το αστικό (και ευρύτερο) περιβάλλον δικτυώσεις. Αλλά και πέρα από αυτήν τη συμπλοκή σχολείου-πόλης στο πλαίσιο των θεσμοθετημένων διαδικασιών μάθησης, η πόλη συνιστά πεδίο εκδίπλωσης και άλλων πτυχών της ζωής του παιδιού και ιδιαίτερα εκείνων που συνδέονται με τη δραστηριότητα του παιχνιδιού.

Αρχιτέκτονες και εικαστικοί, παιδαγωγοί, κοινωνιολόγοι, ανθρωπολόγοι και ψυχολόγοι, μέσα από την έρευνά τους αναδεικνύουν σημαντικές πτυχές της σχέσης μάθησης-χώρου-και-αστικής καθημερινότητας καθώς και το ρόλο της χωρικής εμπειρίας στη δόμηση των γνωστικών και κοινωνικο-συναισθηματικών λειτουργιών του παιδιού. Μεταβαλλόμενα χωρικά τοπία, πλούσια σε ερεθίσματα, ευέλικτα, με έντονο επικοινωνιακό χαρακτήρα, υλικά περιβάλλοντα που ενθαρρύνουν τον διάλογο, την κοινωνική επαφή-συνδιαλλαγή και τη συμμετοχή, συνθέτουν το περιεχόμενο αυτού του συλλογικού τόμου συμβάλλοντας στη συζήτηση για τα θέματα των καίριων αλλαγών στο παιδαγωγικο-χωρικό τοπίο της εκπαίδευσης και αγωγής του παιδιού.

Το βιβλίο των Κυριακή Τσουκαλά & Δημήτρη Γερμανού γράφτηκε με τη συνεργασία των: Αλεξάνδρας Γκλούμπου, Γαρυφαλλιάς Κατσαβουνίδου, Παρασκευής Παντελιάδου, Πάριας Τόμπρου και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Επίκεντρο.

"Νότες Λογοτεχνίας"

Πολιτιστικό ιστολόγιο (από το 2009) και ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο "Να μείνουν μόνο τα τραγούδια" (από το 1998), με συνεντεύξεις, απόψεις, ιδέες και θέσεις γύρω από τη Μουσική, το Ελληνικό Τραγούδι, το Θέατρο, το Βιβλίο, τον Κινηματογράφο, τα Εικαστικά, τη Φωτογραφία, το Ραδιόφωνο, τη Θράκη.

Επιτρέπεται η χρήση και η αναδημοσίευση των άρθρων και των φωτογραφιών, με σαφή αναφορά της πηγής σε ενεργό σύνδεσμο. Υπεύθυνος - Διαχειριστής: Θεοδόσιος Π. Βαφειάδης.