Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου 2018

Η νουβέλα Νουρεντίν Μπόμπα του Στρατή Τσίρκα



Η νέα έκδοση του έργου "Νουρεντίν Μπόμπα" του Στρατή Τσίρκα (1911-1980) που πρωτοεκδόθηκε το 1957, επανακυκλοφορεί από τις "Εκδόσεις Κέδρος", με επίμετρο του Γιάννη Παπαθεοδώρου και την εικονογράφηση του Τάκη Καλμούχου.
«Η νουβέλα γράφτηκε μέσα σε δέκα ημέρες, αμέσως μετά την εθνικοποίηση της Διώρυγας του Σουέζ, μέσα στην έξαρση και την αγωνιώδη αναμονή της αντεπίθεσης από τις δυνάμεις που προστάτευαν τα συμφέροντα των Ευρωπαίων μετόχων της Διώρυγας» θα πει ο συγγραφέας για το έργο που έγραψε το 1956, στη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ, σε ένα μικρό διάλειμμα από τις καβαφικές μελέτες του, «συμμετέχοντας με τον δικό του τρόπο στην αγωνία του αιγυπτιακού λαού», όπως σημειώνει ο φιλόλογος Γιάννης Παπαθεοδώρου.

«Πικρό ήταν το ψωμί που τρώγαμε στο Δεϋρούτ, πικρό γιατί μύριζε πικρό φελάχικο ιδρώτα».

Ένας Ρωμιός βιοπαλαιστής, ξενιτεμένος τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας στην εύφορη Αίγυπτο, βλέπει πώς της ρουφούν το αίμα πασάδες και ξένοι μπανκιέρηδες, όργανα και στηρίγματα κι οι δυο τους της αγγλικής κατοχής, και διηγείται με θαυμασμό τα κατορθώματα του θρυλικού Νουρεντίν Μπόμπα.
Πώς, για ένα φιλότιμο, από βαρκάρης έγινε φονιάς, ληστής, πειρατής, και πώς, κάτω από τη λογική των πραγμάτων, κατέληξε αντάρτης και λαϊκός ηγέτης. Πώς οι αποικιοκράτες βιάσανε τη γυναίκα του κι ανατίναξαν το χωριό του και πώς οι επαναστατημένοι φελάχοι καταργήσανε τις αρχές και περάσανε σε μια αυτοσχέδια λαϊκή αυτοδιοίκηση.
Αλλά και τ’ αντίποινα του καταχτητή στάθηκαν ανάλογα: φωτιά, κουρμπάτσι και κρεμάλες. Κι όμως, από την αρχή ως το τέλος αυτής της νουβέλας κυριαρχεί ένας επικός τόνος και μια δυνατή αίσθηση της φύσης.
Όλα ευωδιάζουν στο Δεϋρούτ: τα γιασεμιά, το τριφύλλι, οι γαζίες, τα νερά του ποταμού… Η συνείδηση της Ιστορίας, το πλάτος της ματιάς και το πλήθος των προσώπων που κινεί ο συγγραφέας θυμίζουν πως εδώ δοκιμάζει τις δυνάμεις του πριν ξανοιχτεί στις πολυσέλιδες Ακυβέρνητες Πολιτείες.
Και για την Αίγυπτο εξάλλου, αν η εξέγερση του 1910, όπου χάνονται και τα ίχνη του Νουρεντίν Μπόμπα, πνίγηκε στο αίμα, «ο σπόρος έπεσε σε χώματα θραψερά»…
Θα έρθει ο καιρός του Γκαμάλ Αμπτελνάσερ, που θ’ αναγκάσει τους Άγγλους να φύγουν από την πατρίδα τους…

O Γιάννης Xατζηανδρέας, που έμελλε να τιμήσει τα ελληνικά γράμματα με το όνομα Στρατής Tσίρκας, γεννήθηκε το 1911. Mοίρασε τη ζωή του - όση δεν του ’κλεψε ο σκληρός βιοπορισμός - στην τέχνη και στους κοινωνικούς αγώνες. Aπό τα πρώτα νεανικά του χρόνια, μόλις αποφοίτησε από την Aμπέτειο Σχολή (εμπορικό τμήμα), αναγκάστηκε να δουλέψει σε εκκοκκιστήριο βάμβακος ως λογιστής και κατόπιν διευθυντής του εργοστασίου στην Άνω Aίγυπτο, όπου πέρασε μια δεκαετία. Aπό τα πρώτα νεανικά του χρόνια επίσης, διάβαζε άπληστα και άρχισε να δημοσιεύει σε περιοδικά της Aιγύπτου και της Eλλάδας ποιητικές μεταφράσεις και μικρά κείμενά του. Στην Aλεξάνδρεια όπου κατεβαίνει για διακοπές, έρχεται σε επαφή με τον κόσμο των γραμμάτων (το 1930 γνώρισε και τον Kαβάφη), καθώς και με τους κύκλους των κομμουνιστών, χώρο στον οποίο και εντάσσεται. 

Tο 1937 παντρεύεται την Aντιγόνη Kερασσώτη. Tο γαμήλιο ταξίδι στην Eυρώπη της ναζιστικής επιβολής και του Iσπανικού Eμφυλίου, αλλά και του γαλλικού Λαϊκού Mετώπου, θα τον γεμίσει παραστάσεις αναγνωρίσιμες σ’ όλο το έργο του. Στο Παρίσι λαμβάνει μέρος στο B΄ Διεθνές Συνέδριο των Συγγραφέων για την Yπεράσπιση της Kουλτούρας, εναντίον του Φασισμού, όπου γράφει τον περίφημο Όρκο ζωής στον δολοφονημένο Λόρκα, που απαγγέλλει ο Aραγκόν και υπογράφουν όλοι οι σύνεδροι. Aπό το 1938 και ως την οριστική του εγκατάσταση στην Eλλάδα (1963), διευθύνει βυρσοδεψείο στην Aλεξάνδρεια. Tο 1937 εκδίδει τους Φελλάχους, ποιήματα εμπνευσμένα από την εμπειρία του στην Άνω Aίγυπτο· το 1938, Tο Λυρικό Tαξίδι, και το 1944 την πρώτη συλλογή διηγημάτων Aλλόκοτοι Άνθρωποι. O Προτελευταίος Aποχαιρετισμός και το Iσπανικό Oρατόριο (1946) θα είναι και ο αποχαιρετισμός του στην ποίηση. Θα ασχοληθεί εφεξής με την πεζογραφία και το δοκίμιο. Στη διάρκεια του πολέμου, διοχετεύει τη δράση του στην οργάνωση του Kομμουνιστικού Kόμματος (Aντιφασιστική Πρωτοπορία) και στον ευρύτερο χώρο του Eλληνικού Aπελευθερωτικού Συνδέσμου (EAΣ), όπως και στη σύνταξη του περιοδικού Έλλην, και σε παράνομα φύλλα. 

Tο κίνημα του Aπρίλη του 1944 - η εξέγερση του Στρατού και του Στόλου - και η δραματική καταστολή του, γεγονότα που τα έζησε απ’ τα μέσα, θα είναι μια τραυματική εμπειρία, η οποία θα στοιχειώνει το μεταγενέστερο έργο του, από τη συλλογή O Aπρίλης είναι πιο σκληρός (1947) ως τη λυτρωτική κατάθεσή της στον τρίτο τόμο της τριλογίας. Mετά τον πόλεμο, εκδίδει σειρές διηγημάτων, δημοσιεύει λογοτεχνικά κείμενα και άρθρα, εκτενή μελέτη για τον Δημοσθένη Bουτυρά στην Aλεξανδρινή Λογοτεχνία 1948 και στο ίδιο περιοδικό, το 1950, για τον Nίκο Nικολαΐδη τον Kύπριο, που θεωρούσε δάσκαλό του. Tο 1956, στη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ, γράφει «με μιαν ανάσα» τη νουβέλα Nουρεντίν Mπόμπα, θερμή συνηγορία για τους αγώνες του αιγυπτιακού λαού. Ύστερα από πολύμοχθη έρευνα, το 1958 εκδίδει το βιβλίο του O Kαβάφης και η Eποχή του (κρατικό βραβείο βιογραφίας), που τάραξε τα νερά και έδωσε νέα κατεύθυνση στις καβαφικές μελέτες. (Oι έρευνές του θα συμπληρωθούν αργότερα, το 1971, με τον Πολιτικό Kαβάφη.) Aλλά και με τη συνεισφορά του στο τιμητικό αφιέρωμα Για τον Σεφέρη (1961), «Mια άποψη για το Hμερολόγιο Kαταστρώματος, β'», άνοιξε ορίζοντες για μιαν άλλη προσέγγιση του σεφερικού έργου. 

Tο 1961 εκδίδει τη Λέσχη, πρώτο τόμο των Aκυβέρνητων Πολιτειών, που θα του κοστίσει τη διαγραφή του από την οργάνωση των Eλλήνων κομμουνιστών της Aιγύπτου για την τόλμη του να καταγγείλει νοοτροπίες και συμπεριφορές ηγετικών στελεχών του αριστερού κινήματος που ευτελίζουν ιδανικά και αγώνες. Tο 1962 κυκλοφορεί ο δεύτερος τόμος της τριλογίας του Aριάγνη. Mετά την εγκατάστασή του στην Eλλάδα, ασχολείται με τη συγγραφή του τρίτου τόμου, της Nυχτερίδας, που θα εκδοθεί το 1965. Δημοσιεύει κείμενα, κυρίως στην Eπιθεώρηση Tέχνης, ενώ ασχολείται παράλληλα με την κριτική βιβλίου και το κοινωνικό ρεπορτάζ στον Tαχυδρόμο. 

Στη διάρκεια της δικτατορίας, αναλαμβάνει καθοδηγητικό ρόλο στο Πατριωτικό Mέτωπο (ΠAM) και, μετά τη διάσπαση του KKE, εντάσσεται στο KKE Eσωτερικού. Eκπονεί μεταφράσεις σημαντικών έργων και, μετά την άρση της προληπτικής λογοκρισίας, πρωτοστατεί στην αντιδικτατορική έκδοση των 18 Kειμένων και των Nέων Kειμένων. Συνεργάζεται επίσης με το αντιδικτατορικό περιοδικό η Συνέχεια. Tο 1972, η γαλλική έκδοση των Aκυβέρνητων Πολιτειών αποσπά το βραβείο του καλύτερου ξένου βιβλίου. Tο 1976 εκδίδεται H Xαμένη Άνοιξη, το αθηναϊκό του μυθιστόρημα, που θα ήταν το πρώτο μέρος μιας άλλης τριλογίας. Tο βιβλίο όμως έμελλε να είναι το κύκνειο άσμα του Tσίρκα, που πέθανε στις 27 Iανουαρίου 1980. Bιβλία του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, ισπανικά, ιταλικά, ρουμάνικα, τούρκικα, αραβικά, κ.ά.

Δείτε εδώ το διαδικτυακό αφιέρωμα στον Στρατή Τσίρκα, από τις "Εκδόσεις Κέδρος".

Όνειρο ζωής... μόνο μαζί σου (βιβλίο-cd)


Μόλις κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με όμορφους στίχους, που ήταν «Όνειρο ζωής» για την Δέσποινα Αλεξάνδρου (1982-2017), όπως διαβάζουμε στο βιογραφικό σημείωμα της σύντομης ζωής της.

Πρόκειται για μια συλλογή 28 ποιημάτων σχετικά με τη ζωή, το θάνατο, τον έρωτα, την αγάπη, για τα αιώνια δηλαδή θέματα που απασχολούν την ανθρωπότητα, αιώνες τώρα. Ένα από αυτά, το «Μόνο μαζί σου» έχει μελοποιηθεί – ερμηνευτεί από τον Σταμάτη Χατζηευσταθίου, σε ενορχήστρωση – παραγωγή Δημήτρη Μπαρμπαγάλα. Το ακούμε στο cd single που συνοδεύει το βιβλίο, στο οποίο έχει αφήσει το στίγμα της, ως εικονογράφος, και η Νίκη Λεωνίδου, με το εξαίρετο εικαστικό κομμάτι της δουλειάς.

Η Δέσποινα σκάρωνε στιχάκια από τα εφηβικά της χρόνια και όλα αυτά που διαβάζουμε στο ανά χείρας βιβλίο έχουν κάτι από την αθωότητα και γλύκα εκείνης της ηλικίας. Απλοί στίχοι, με ομοιοκαταληξία, που γράφτηκαν σε στιγμές απέραντης μοναξιάς, με μια μικρή χαραμάδα όμως ελπίδας και ονείρου. Αυτή την αίσθηση έχω, διαβάζοντάς τα. Μπράβο στους συγγενείς και φίλους της που έκαναν το όνειρό της πραγματικότητα. Ένα δείγμα γραφής:

Στης ζωής μου την άδεια γωνιά
ήρθες και έβαλες στα λάθη φτερά.
Για έναν κόσμο καινούργιο μου λες,
δίχως συγνώμες και ενοχές.

Τι να κάνω για σένα ρωτώ
που έδωσες χρώμα σε ένα λεπτό,
που ήρθες και ζέστανες την παγωνιά
μ' ένα σου βλέμμα, με μια σου ματιά.

Μόνο μαζί σου μπορώ να γελώ
να βλέπω τον ήλιο και όχι γκρεμό,
να βρίσκω ελπίδα σε μια ματιά
να έχω δάκρυα μόνο χαράς.

Μόνο μαζί σου γυρίζω σελίδα
ψάχνω στο τούνελ την ηλιαχτίδα.
Γελώ στα λάθη σαν ποιητής
τραβάω σε όλα μια γραμμή.

Μέρος των εσόδων από την πώληση κάθε βιβλίου θα διατεθεί για τους σκοπούς του Σωματείου Φίλοι Κοινωνικής Παιδιατρικής & Ιατρικής ΑΝΟΙΧΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ. 

Για περισσότερα βιβλία των "Εκδόσεων Σαΐτη" εδώ.

Ο τελευταίος των Μοϊκανών στα κλασικά της Άγκυρας


Το ιστορικό μυθιστόρημα του Αμερικανού συγγραφέα Τζέιμς Φένιμορ Κούπερ (1789-1851), εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1826 και είναι ένα από τα κλασικά αριστούργημα της παγκόσμιας παιδικής – νεανικής λογοτεχνίας. Στην Ελλάδα έχει κυκλοφορήσει πολλές φορές, με πιο πρόσφατη έκδοση, αυτήν των «Εκδόσεων Άγκυρα». Στη σειρά «Τα κλασικά της Άγκυρας», σε απόδοση-διασκευή Γιώργου Τσουκαλά.

«Ο Τελευταίος των Μοϊκανών» είναι ένα μυθιστόρημα που πάνω από εκατό χρόνια διαβάστηκε κι αγαπήθηκε πολύ, γιατί περιγράφει μια μακρινή εποχή, πριν από την αμερικανική επανάσταση, τότε που οι Άγγλοι και οι Γάλλοι πολεμούσαν για την κατάκτηση, ή διατήρηση απέραντων εκτάσεων της Αμερικής. Ήταν η εποχή που κι οι δυο αντίπαλοι συμμαχούσαν με τους άγριους Ερυθρόδερμους κι οι πόλεμοι, οι μάχες, οι συμπλοκές, είχαν μια θηριώδη αγριότητα κι οι αιχμάλωτοι των πρωτόγονων Ερυθροδέρμων υπέφεραν τα πάνδεινα.

Αυτή την εποχή περιγράφει ο Κούπερ στο μυθιστόρημά του. Οι περιπέτειες των δυο νεαρών γυναικών, που πέφτουν στα χέρια των Ερυθροδέρμων, μαζί με τους συντρόφους τους, η γενναιότητα της «Μακριάς Καραμπίνας», του περίφημου Κυνηγού των Δασών, η ζωή μέσα στα παρθένα δάση της Αμερικής, οι παγίδες που στήνουν οι Ερυθρόδερμοι, οι μέθοδοι, που χρησιμοποιούν οι κυνηγοί για να παρακολουθούν ίχνη αδιόρατα σχεδόν, η ευγένεια κι η αυτοθυσία του «Τελευταίου των Μοϊκανών», συγκίνησαν και συγκινούν μυριάδες αναγνώστες του αθάνατου αυτού μυθιστορήματος.

Είναι ένα έργο που ξαναζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή, που διδάσκει πως η γενναιότητα, η ευγένεια, η πίστη θριαμβεύουν πάντα, κατανικώντας κάθε δυσκολία και κάθε κίνδυνο, όσο τρομερός κι αν είναι.

Για περισσότερα βιβλία της Άγκυρας, εδώ!

Τετάρτη, 19 Σεπτεμβρίου 2018

Το «Βιβλίο της Ανησυχίας» επανεκδόθηκε

 Γράφει η Αθηνά Ντίνου

Στο πλαίσιο της ιδιάζουσας υιοθέτησης ποιητικών ετερωνύμων, ο Φερνάντο Πεσσόα γράφει εξ΄ονόματος του Μπερνάρντο Σοάρες, βοηθού λογιστή στην πόλη της Λισαβόνας, ο οποίος όταν δεν εκτελεί τις λογιστικές πράξεις, γράφει το ημερολόγιό του. Ακόμη κι αν ο Πεσσόα αποποιείται την άμεση ταύτιση, αναγνωρίζοντας τον Σοάρες ως ημιετερώνυμό του, η επινόηση αυτή θα μπορούσε να ιδωθεί ως διακριτή αντανάκλαση του βίου του ίδιου του Πεσσόα, για τη λογοτεχνική σχηματοποίηση της οποίας ο στοχαστής αφιέρωσε παραπάνω από δύο δεκαετίες (1913-1935), χωρίς ποτέ να φτάσει στην ολοκληρωτική της αποτύπωση. Χρειάστηκε το πέρασμα πενήντα χρόνων για μια συνολική έκδοση, η οποία και σηματοδότησε την απαρχή αλλεπάλληλων εκδοχών.

Η πολύπλοκη κι εναγώνια θέαση της (κοινωνικής) ζωής αποτυπώνεται σε μιαν αποσπασματική και αυτοβιογραφική γραφή, κατά την οποία ξετυλίγονται φιλοσοφικοί στοχασμοί, παραινέσεις και διδαχές, απορητικές αντιθέσεις, ταλαντεύσεις ανάμεσα στο είναι και στο μη είναι, όνειρα και συναισθήματα, όλα ως αποστάγματα μοναξιάς. Η τελευταία, πότε πελεκίζει αδυσώπητα κάθε αισιόδοξη σκέψη και πότε εκλαμβάνεται ως το μέσο για την αποφυγή της δουλείας : «Ελευθερία είναι η δυνατότητα της απομόνωσης. Είσαι ελεύθερος αν μπορείς να απομακρύνεσαι από τους ανθρώπους, χωρίς να σε υποχρεώνει να τους αναζητάς η ανάγκη του χρήματος, ή η ανάγκη της αγέλης, ή ο έρωτας, ή η δόξα, ή η περιέργεια, που στη σιωπή και στη μοναξιά δε βρίσκουν τροφή. Αν σου είναι αδύνατον να ζεις μόνος, γεννήθηκες σκλάβος».

Παραμερίζοντας κάποιες πρόσθετες -και ίσως περιττές- αναφορές για τον αριστουργηματικό χαρακτήρα του έργου, παρατίθενται μερικές ακόμη ενδεικτικές φράσεις για να διαφανούν οι ποικίλες εστίες ενδιαφέροντος του κειμένου, αλλά και η πολλαπλή ενότητα του  συγγραφέα, ο οποίος περιγράφει με αυτόν τον τρόπο το λογοτεχνικό ιδεώδες του: «Η ευαισθησία του Μαλλαρμέ μέσ’ από το στιλ του Βιέιρα, να ονειρεύομαι σαν τον Βερλαίν μέσα στο κορμί του Ορατίου, να είμαι Όμηρος στο φεγγαρόφωτο».

Διάσπαρτες ενδόμυχες εξομολογήσεις διατρέχουν ολόκληρο το έργο, συμπλέοντας είτε με πληθώρα κοινωνικών σχολίων: «Ένα μοναδικό πράγμα με καταπλήσσει πιο πολύ κι από την ηλιθιότητα με την οποία η πλειονότητα των ανθρώπων ζει τη ζωή της: η ευφυία που υπάρχει σ΄αυτή την ηλιθιότητα», είτε με αποφθεγματικές ρήσεις: «Ο δημιουργός του καθρέφτη δηλητηρίασε την ανθρώπινη ψυχή…», είτε με την πρόκριση σε κάθε βήμα της αξίας της ανάγνωσης: «Ό,τι ισχύει για τα ταξίδια ισχύει και για τα αναγνώσματα, και ό,τι για τα αναγνώσματα και για όλα τ΄άλλα…», είτε κυρίως  με τη δεσπόζουσα αίσθηση που απορρέει από το κείμενο: εκείνον τον αργόσυρτο και οδυνηρό αναστοχασμό, εκείνον που διαβλέπει επίμονα: «Όλοι μας έχουμε μια περιφρονητέα πλευρά. Ο καθένας μας κουβαλάει ένα έγκλημα που έχει ήδη διαπράξει ή το έγκλημα που η ψυχή του ζητά να διαπράξει».

Και η αίσθηση του οδυνηρού βρίσκει την απόλυτη ισχύ της σ΄ αυτή τη διαπίστωση τη γεμάτη ματαίωση: «Ο θάνατος υποβόσκει στη βιωμένη μας κίνηση. Πεθαμένοι γεννιόμαστε, πεθαμένοι ζούμε, πεθαμένοι ήδη μπαίνουμε στον θάνατο. Αποτελούμενοι από κύτταρα που ζουν την αποσύνθεσή τους είμαστε φτιαγμένοι από θάνατο». Ωστόσο, ακόμη και στο έρεβος διαφαίνεται μιαν αίσθηση ελπίδας που καθιστά κάποτε απροσπέλαστα τα βουνά της πικρίας: «Όλα μου είναι ανυπόφορα εκτός από τη ζωή. Το γραφείο, το σπίτι, οι δρόμοι… μου είναι υπεραρκετά και με καταθλίβουν, μόνο το σύνολό τους με παρηγορεί. Ναι, κάτι απ΄ όλα αυτά μου είναι αρκετό για να με παρηγορήσει. Μια ηλιαχτίδα που μπαίνει αιωνίως στο πεθαμένο γραφείο…».

Το "Βιβλίο της Ανησυχίας" του Φερνάντο Πεσσόα, επανακυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Gutenberg σε δύο τόμους, με εκτενή εισαγωγή, μετάφραση και σχόλια της Μαρίας Παπαδήμα.

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2018

Θερβάντες - Ο πρώτος συγγραφέας του σύγχρονου κόσμου


Δύο χρόνια μετά την αρχική του κυκλοφορία στη Νέα Υόρκη (2016), εκδόθηκε και στην Ελλάδα από τις "Εκδόσεις Πατάκη" (Διευθυντής σειράς: Χάρης Βλαβιανός), το σπουδαίο πόνημα "Μιγέλ ντε Θερβάντες - Ο πρώτος συγγραφέας του σύγχρονου κόσμου" του William Egginton, ο οποίος κατέχει την έδρα ανθρωπιστικών επιστημών Andrew W. Mellon και είναι καθηγητής γερμανικών και ρομαντικών γλωσσών στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη. Το ανά χείρας βιβλίο εξερευνά τον βίο και τον κόσμο του Θερβάντες (1547-1616), για να καταδείξει πώς κατόρθωσε να δημιουργήσει το καινοτόμο έργο του. Περιγράφει τη γέννηση των λογοτεχνικών έργων του -ιδίως του αθάνατου Δον Κιχότη- κι από τον βίο και τις επιρροές του, αλλά και πώς αυτά καθόρισαν από τότε την πορεία της λογοτεχνίας και της ιστορίας του πνεύματος. 

Ο συγγραφέας δεν προσπαθεί να αφηγηθεί εκ νέου τον βίο ενός σπουδαίου ανθρώπου, δεν πρόκειται για μια βιογραφία του Θερβάντες υπό την παραδοσιακή έννοια. Χρησιμοποιεί -όπως επισημαίνει και ο ίδιος στον πρόλογό του- την ιστορία της ζωής του όπως τη γνωρίζουμε αιώνες τώρα, για να προσπαθήσει να διαπιστώσει ποια υπήρξε η συνεισφορά του στην πολιτισμική και πνευματική ιστορία και πώς κατάφερε ό,τι κατάφερε ο συγκεκριμένος άνθρωπος. 

Τέλος, αξιοσημείωτο σημείο της έκδοσης αποτελούν οι πολλές και κατατοπιστικές σημειώσεις και η πλούσια βιβλιογραφία που χρησιμοποίησε ο Eggiston για να φέρει εις πέρας το φιλόδοξο εγχείρημά του.

Οπισθόφυλλο και Κριτικές:

Στις αρχές του δέκατου έβδοµου αιώνα ένας σακάτης, γκριζοµάλλης, σχεδόν φαφούτης βετεράνος των πολέµων της Ισπανίας ενάντια στην Οθωµανική Αυτοκρατορία εξέδωσε ένα βιβλίο. Πρόκειται για την ιστορία ενός φτωχού ευγενή που του έχει σαλέψει από τα πάµπολλα ιπποτικά µυθιστορήµατα που έχει διαβάσει, ο οποίος, ζώντας µέσα στην αυταπάτη ότι είναι περιπλανώµενος ιππότης, µπλέκεται σε κωµικές περιπέτειες. Το βιβλίο αυτό, ο Δον Κιχότης, πούλησε έκτοτε περισσότερα αντίτυπα από οποιοδήποτε άλλο βιβλίο εκτός από την Αγία Γραφή κι έκανε τον συγγραφέα του, τον Μιγέλ ντε Θερβάντες, τον πιο πολυδιαβασµένο συγγραφέα στην ιστορία. Όµως ο Θερβάντες δεν έγραψε απλώς ένα «µπεστσέλερ». Επινόησε έναν τρόπο λογοτεχνικής γραφής. Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας παρουσιάζει πώς ο Θερβάντες έφτασε να δηµιουργήσει τη µυθοπλασία όπως τη γνωρίζουµε σήµερα και πώς το δηµιούργηµά του άλλαξε τον κόσµο. 

«Ο Egginton στήνει µια µεγάλη γιορτή για ένα αγαπηµένο µυθιστόρηµα και τον ρηξικέλευθο συγγραφέα του ... µια εξαιρετικά εµπεριστατωµένη ιστορία της ζωής, της πολιτικής και της κουλτούρας της Ισπανίας του δέκατου έκτου αιώνα, ένα βιβλίο που απορροφά τον αναγνώστη από την πρώτη µέχρι την τελευταία σελίδα». Kirkus Reviews 

«Όπως µας δείχνει το βιβλίο του Egginton, ο Θερβάντες δεν ήταν απλώς κάποιος που έγραψε σύγχρονη µυθοπλασία πριν από την εποχή µας· είναι αυτός που έθεσε τους όρους της, τη διαµόρφωσε, την κατέστησε εφικτή. Ο Egginton µάς προσκαλεί σε ένα ταξίδι στην περιπετειώδη και πολύπαθη ζωή του συγγραφέα του Δον Κιχότη, δείχνοντας πώς οι δυσχέρειες, οι αποτυχίες και οι απογοητεύσεις του κατέληξαν να αποκρυσταλλωθούν στο θαύµα ενός βιβλίου που τις ανακεφαλαιώνει και συγχρόνως λυτρώνει τον δηµιουργό του από τα δεσµά τους». Andres Neuman 

«Η µελέτη του Egginton αποτελεί µια συγκλονιστική παρουσίαση του Δον Κιχότη, που µαζί µε τα Δοκίµια του Montaigne είναι το µοναδικό έργο της εποχής του Σαίξπηρ µε εφάµιλλη διαχρονική απήχηση µε το έργο του τελευταίου […] Το βιβλίο του Egginton συνιστά έναν φόρο τιµής αντάξιο του αθάνατου επιτεύγµατος που δηµιούργησε ο Θερβάντες µε εφαλτήριο τα βάσανα µιας ολόκληρης ζωής και τη σοφία που κατάκτησε παλεύοντας µε τα σκληρά χτυπήµατα της µοίρας». Harold Bloom 

«Πράγµατι ο Θερβάντες εφεύρε τη σύγχρονη µυθοπλασία; Ο Egginton υποστηρίζει µε πειστικά επιχειρήµατα ότι ο Δον Κιχότης µεταµόρφωσε τον τρόπο µε τον οποίο διαβάζουµε, γράφουµε και σκεφτόµαστε, προκαλώντας ανά τους αιώνες τον θαυµασµό ανθρώπων τόσο διαφορετικών µεταξύ τους όσο ο Ντεκάρτ, ο Χιουµ, ο Μαρξ, ο Μπόρχες και ο Γκράχαµ Γκριν. Ο Egginton παρουσιάζει τον Θερβάντες ως έναν άνθρωπο του οποίου η θυελλώδης, γεµάτη εµπόδια ζωή αποτέλεσε κατά κάποιον τρόπο τον ακρογωνιαίο λίθο του παγκόσµιου βεληνεκούς και διαχρονικού δηµιουργήµατός του, του αχώριστου διδύµου Δον Κιχότη και Σάντσο Πάντσα, που µε τη φιλία τους ανατρέπουν τις συµβάσεις της σκληρότητας των πικαρικών µυθιστορηµάτων του δέκατου έκτου αιώνα, για να πανηγυρίσουν τη δύναµη της προσωπικής αλήθειας. Το βιβλίο του Egginton είναι, όπως ο Δον Κιχότης, η εµπνευσµένη αφήγηση µιας µεγάλης περιπέτειας». Ingrid D. Rowland

Το βιβλίο «Μιγέλ ντε Θερβάντες: Ο πρώτος συγγραφέας του σύγχρονου κόσμου» του Egginton William κυκλοφορεί από τις «Εκδόσεις Πατάκη» σε μετάφραση Πέτρου Γεωργίου.
Χάλκινα αγάλματα του Δον Κιχώτη και του Σάντσο Πάντσα, 
στην πλατεία Plaza de España στη Μαδρίτη.

Μαινάδες του Κηφισού - Ιστορία από νερό κι αλάτι


Οι μαινάδες του Κηφισού είναι το νέο μυθιστόρημα της Ελένης Στασινού (Εκδόσεις Γκοβόστη, 2018, σελ. 375, Επίμετρο: Φίλιππος Γαλιάσος), το οποίο και σας προτείνουμε να προμηθευτείτε και να διαβάσετε, μιας και πρόκειται για ένα από τα πιο καλογραμμένα, πρωτότυπα και ενδιαφέροντα μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν το τελευταίο διάστημα, με πυκνό λόγο και ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Αυτό δε σημαίνει απαραιτήτως πως θα δοθούν όλες οι απαντήσεις στα κάτωθι κρίσιμα ερωτήματα που θέτει η συγγραφέας...

Πόσο ένοχες θα είναι καταστρέφοντας ένα παράνομο φορτίο αλατιού; Από πού έλκει τη δύναμή του το Αλάτι, ώστε να τιμωρείται όποιος ασχημονεί εις βάρος του, όποιος δεν μετρά και δεν υπολογίζει την αρχέγονη δύναμή του, όποιος δεν σέβεται τη θέση του στην αλυσίδα της ζωής μας και της ζωής πέραν της ζωής; Υπάρχουν δυνάμεις -όπως η αγάπη και η φιλία- που να δύνανται να αναχαιτίσουν την απονομή αυτής της ανώτατης δικαιοσύνης; Ή η αρχαία του μνήμη διαχέεται στις γενιές καθορίζοντας συμπεριφορές και πεπρωμένα; 

Υπάρχει θάνατος που μπορεί να χαρακτηρισθεί «κομψοτέχνημα»; Να είναι αλήθεια πως ο έρωτας μπορεί να ζωντανέψει ένα νεκρό σώμα; Ότι οι άνθρωποι δύνανται να περπατήσουν στο νερό; Τα παραμύθια του αλατιού που λέγονται στις Αλυκές τις νύχτες της ξεκούρασης, τι ρόλο μπορεί να παίξουν στις ζωές των πρωταγωνιστών; Μπορεί το αλάτι με κάποιον ανεξήγητο τρόπο να προκαθορίσει τη μοίρα των ηρώων μας, μπορεί να βοηθήσει σε αυτοκάθαρση η κάθαρση μέσω τιμωρίας; Αγγίζει την εποχή μας η πεποίθηση της κοσμοθεωρίας των αρχαίων Ελλήνων, που καθοριζόταν από το σχήμα ὓβρις - ἂτη – νέμεσις - τίσις; 

Είναι τελικά το δαιμονοποιημένο στοιχείο της ατυχίας ή μήπως έχει την υπερφυσική δύναμη που πίστευαν οι Αλχημιστές, οι μάγοι, και οι σοφοί; Σε μια χώρα που η ανθρώπινη γλώσσα ελάχιστα περιέγραψε, τη χώρα του αλατιού, όλα είναι δυνατά. Και καθώς η ιστορία των νυχτερινών παραμυθιών με το «τρόπαιο» που θα δοθεί στον άριστο αφηγητή θα επαναλαμβάνεται, θα αναρωτηθούμε πόσο τέλειος είναι αυτός ο κόσμος που πάντα θα ολοκληρώνει σε κύκλους αρχετυπικούς το καθετί που δείχνει τυχαίο.

Η Ελένη Στασινού γεννήθηκε στην Πάτρα το 1948, από εργατική οικογένεια, γεγονός που θεωρεί απολύτως τιμητικό. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στo Πάντειο Πανεπιστήμιο και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων. Έργα της είναι οι ποιητικές συλλογές «Οι οδύνες της μετάλλαξης» και «Πιο πέρα», τα μυθιστορήματα «Η κουμπάρα η Μαργαρίτα», «Απόδραση προς το φως», «Ο Στέφανος του ελαιώνα», «H Aγία πόρνη της καρδιάς του» (best seller 2001), «H αυτοκρατορία των δήθεν», «Οντισιόν», «Νύχτες υποταγής», ενώ συμμετέχει στο συλλογικό «Το λιμάνι της ζωής μου». Το 2011 «Η Γυναίκα Των Δελφών» επιλέγεται από το INSULA EUROPEA (με άλλες επτά συγγραφείς από την Ευρώπη,) ως αντιπροσωπευτικό έργο Ελληνίδας συγγραφέως, στις εκδηλώσεις Voci femminili inedite dall’Europa. Δικά της έργα είναι επίσης «Ο Χορός των Κρυστάλλων», ιστορικό μυθιστόρημα, και «Οι Πιρογιέρηδες του έρωτα», παραμύθι για μεγάλους που εκδόθηκαν το 2015.

Για περισσότερα βιβλία των Εκδόσεων Γκοβόστη, εδώ!

Τα παιδιά του κρόνου του Αλέξανδρου Κοτζιά


Τέσσερις νουβέλες που διαδραματίζονται την 21η Μαΐου 1958, εννιά έτη από το πέρας του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου και μόλις δέκα μέρες από τις εκλογές που ανέδειξαν για πρώτη φορά ένα αριστερό κόμμα σε αξιωματική αντιπολίτευση στη Βουλή των Ελλήνων. Μετά τις εκλογές αυτές, ενισχύονται οι μηχανισμοί «απόκρουσης» της «κομμουνιστικής απειλής» και ταυτόχρονα οι μηχανισμοί εκείνοι που θα οδηγήσουν το 1967 στην κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος. 

Από τη συγγραφική επιλογή του συγκεκριμένου χρόνου, που τοποθετείται στη μέση ακριβώς της περιόδου την οποία ο Αλέξανδρος Κοτζιάς χαρακτήρισε νεοελληνικό «τριακονταετή πόλεμο» (1943-1973), είναι φανερό πως οι νουβέλες που συγκεντρώνονται για πρώτη φορά στον τόμο αυτό δεν συναρτώνται απλώς με την ιστορική συγκυρία. Τα Παιδιά του Κρόνου είναι ουσιαστικά τα παιδιά της Ιστορίας («η ίδια η Ιστορία, από τη μια στιγμή στην άλλη, εκμηδένισε τις διαστάσεις μας»). 

Σε όλες τις νουβέλες του Αλέξανδρου Κοτζιά, η ιστορική τομή του 1958 συνυπάρχει με την τομή στην ανθρώπινη ζωή των ηρώων. Δέσμιοι των παρανοήσεών τους, μέσα από έκρυθμες και οριακές καταστάσεις επαναβιώνουν το παρελθόν τους και αναμετρώνται την 21η Μαΐου 1958 με τις κρίσιμες εμπειρίες της ζωής τους.

«Σε λαβυρίνθους μάς πάει το έργο του Κοτζιά. Του άρεσε να σκάβει εκεί που το οξυγόνο ήταν αραιό. Ακούραστα έσκαβε. Κάπως έτσι, σε συνθήκες ελάχιστου ή καθόλου οξυγόνου, νιώθω ότι βρισκόμαστε ξανά στις μέρες μας», γράφει η Κατερίνα Ευαγγελάκου.

Το βιβλίο «Τα παιδιά του κρόνου» του σπουδαίου κριτικού λογοτεχνίας και συγγραφέα Αλέξανδρου Κοτζιά (1926-1992), κυκλοφορεί από τις «Εκδόσεις Πατάκη». Επιμέλεια: Μαρία Ρώτα.

"Νότες Λογοτεχνίας"

Πολιτιστικό ιστολόγιο (από το 2009) και ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο "Να μείνουν μόνο τα τραγούδια" (από το 1998), με συνεντεύξεις, απόψεις, ιδέες και θέσεις γύρω από τη Μουσική, το Ελληνικό Τραγούδι, το Θέατρο, το Βιβλίο, τον Κινηματογράφο, τα Εικαστικά, τη Φωτογραφία, το Ραδιόφωνο, τη Θράκη. Μπορείτε να στέλνετε υλικό για παρουσιάσεις (LP, CD, βιβλία -παλιά & καινούργια-, περιοδικά, προσκλήσεις εκδηλώσεων) και να στηρίξετε ποικιλοτρόπως την προσπάθειά μας, επικοινωνώντας μαζί μας: theodosisv@gmail.com

Επιτρέπεται η χρήση και η αναδημοσίευση των άρθρων και των φωτογραφιών, με σαφή αναφορά της πηγής σε ενεργό σύνδεσμο. Υπεύθυνος - Διαχειριστής: Θεοδόσιος Π. Βαφειάδης. Στις βιβλιοκριτικές συνεργάζεται η αριστούχος απόφοιτη Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Αθηνά Ντίνου.