Κυριακή 30 Μαρτίου 2025

Τα έργα του Ευγένιου Ό Νηλ με τις μεταφράσεις του Άρη Αλεξάνδρου στο Γκοβόστη

 


Ο Ευγένιος Γκλάντστοουν Ο'Νηλ (16 Οκτωβρίου 1888 - 27 Νοεμβρίου 1953) ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Τέσσερα από τα θεατρικά του έργα τιμήθηκαν με Βραβείο Πούλιτζερ, ενώ ο ίδιος τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1936. Ήταν ο πρώτος Αμερικανός δραματουργός που υιοθέτησε στο έργο του τις τεχνικές ρεαλισμού που είχαν χρησιμοποιήσει πριν από αυτόν ευρωπαίοι συγγραφείς όπως ο Άντον Τσέχωφ, ο Ερρίκος Ίψεν και ο Άουγκουστ Στρίντμπεργκ. Τα θεατρικά του ήταν από τα πρώτα που γράφτηκαν στην αμερικάνικη ιδιωματική διάλεκτο και πραγματεύονταν περιθωριοποιημένους χαρακτήρες που ενώ είναι βουτηγμένοι στη διαφθορά, πασχίζουν να διατηρήσουν όνειρα και φιλοδοξίες, φτάνοντας εντέλει σε απόγνωση. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από τραγωδία και απαισιοδοξία, ενώ η μοναδική κωμωδία που έγραψε ήταν το Ερημιά!

Οι Εκδόσεις Γκοβόστη επανεκδίδουν (σχεδόν 80 χρόνια μετά) ξανά τα σπουδαία αυτά θεατρικά έργα, με τις αξεπέραστες μεταφράσεις του Άρη Αλεξάνδρου

Ο Άρης Αλεξάνδρου γεννήθηκε στο Λένινγκραντ το 1922. Ήρθε με τους γονείς του στην Ελλάδα το 1928 και εγκαταστάθηκαν στην αρχή στη Θεσσαλονίκη και αργότερα στην Αθήνα. Τελείωσε το γυμνάσιο στο Βαρβάκειο το 1940 και έδωσε εξετάσεις στο Πολυτεχνείο. Στην Κατοχή συνίδρυσε (με τους Ανδρέα Φραγκιά, Γεράσιμο Σταύρου κ.ά.) μια αντιστασιακή ομάδα. Πέθανε στο Παρίσι στις 2 Ιουλίου του 1978 από καρδιακή προσβολή. Ήταν άνθρωπος πολυγραφότατος με έργο πολυσχιδές. Ως συγγραφέας διακρίθηκε για το Κιβώτιο και τα ksilopapoutsa. Ως ποιητής αγαπήθηκε για τις ποιητικές συλλογές: Ακόμη τούτη η άνοιξη, Άγονος γραμμή, Ευθύτης οδών. Ως μεταφραστής άφησε πλήθος υποδειγματικών μεταφράσεων, παρακαταθήκη σε όσους θέλουν να γνωρίσουν τους μεγάλους Ρώσους συγγραφείς, όπως ο Ντοστογιέβσκη, ο Γκόρκι, ο Τολστόι, κι όχι μόνο.

"Στις θάλασσες του βορρά"

Το θεατρικό έργο Στις Θάλασσες του Βορρά, το οποίο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1917, είναι ένα από τα πρώτα δραματικά έργα του Ο’ Νηλ. H υπόθεση εκτυλίσσεται πάνω στο φαλαινοθηρικό πλοίο Atlantic Queen λίγο πριν από τη 1:00 μ.μ. στα τέλη Ιουνίου του 1895. Το πλοίο είναι παγιδευμένο ανάμεσα σε παγόβουνα και η δράση λαμβάνει χώρα στην καμπίνα του καπετάνιου. Η σχέση των ανθρώπων με τη φύση είναι ένα κοινό μοτίβο που διατρέχει το μεγαλύτερο μέρος της αμερικανικής λογοτεχνίας, ειδικά όταν πρόκειται για το ταξίδι του ανθρώπου σε οριακές συνθήκες, όπως στην άγρια φύση ή στα παγωμένα νερά μιας θάλασσας. 

Συγγραφείς του 19ου αιώνα, όπως ο Χέρμαν Μέλβιλ και ο Τζακ Λόντον, απέρριψαν τη ρομαντική ιδέα της αρμονικής διαβίωσης του ανθρώπου στη φύση. Αντίθετα, παρουσίασαν τη φύση ως μια ισχυρή, αδιάφορη και ανεξέλεγκτη δύναμη. Στο έργο του Ο’ Νηλ, ο Καπετάνιος Κήνεϋ καταφέρνει να επιβιώσει, αλλά με τρομερό κόστος. Όσον αφορά τις προεκτάσεις του έργου στη σύγχρονη εποχή, μπορούμε να παρατηρήσουμε το ζήτημα της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία και των απαιτήσεων που η εκάστοτε εποχή εγείρει από εκείνη. Προκύπτει, λόγου χάρη, το ερώτημα: πώς θα αντιδρούσε μια σύγχρονη γυναίκα στη θέση της κυρίας Κήνεϋ; Τέλος, από το έργο διαφαίνεται ο θαυμασμός του Ο’ Νηλ προς το αρχαίο ελληνικό δράμα. Το πλήρωμα μοιάζει με χορό αρχαίας ελληνικής τραγωδίας και το έργο υιοθετεί τις συμβάσεις του αρχαιοελληνικού δράματος.


"Το χρυσάφι"

Πρόκειται για μια καθηλωτική εξερεύνηση της ανθρώπινης φύσης, της απληστίας και της επιβίωσης. Το έργο εκτυλίσσεται γύρω στο 1900, σε τέσσερις πράξεις, σε διαφορετικά σκηνικά, από ένα άγονο κοραλλιογενές νησί στο Αρχιπέλαγος της Μαλαισίας μέχρι τις ακτές της Καλιφόρνια. Ο καπετάνιος Μπάρτλετ, καπετάνιος φαλαινοθηρικού πλοίου, βρίσκεται μπλεγμένος σε έναν απέλπιδο αγώνα επιβίωσης μαζί με το πλήρωμά του. Καθώς αντιμετωπίζουν τα βίαια στοιχεία της φύσης και τους δικούς τους εσωτερικούς δαίμονες, το δέλεαρ του κρυμμένου θησαυρού αυξάνει την ένταση, αποκαλύπτοντας τις πιο σκοτεινές πτυχές των χαρακτήρων τους. 

Ο O'Neill αποτυπώνει αριστοτεχνικά το ψυχολογικό και σωματικό μαρτύριο των χαρακτήρων του, προσφέροντας μια συναρπαστική αφήγηση που κρατάει το κοινό σε αγωνία. Τα ζωντανά σκηνικά του έργου, οι έντονοι διάλογοι και οι πολύπλοκες δυναμικές των χαρακτήρων το καθιστούν ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα της κλασικής αμερικανικής δραματουργίας.


"Ο μεγάλος θεός Μπράουν"

Ο "Μεγάλος Θεός Μπράουν" είναι ένα δράμα σε τέσσερις πράξεις, συμπεριλαμβανομένου ενός προλόγου, γραμμένο από τον Ευγένιο Ο’Νηλ και πρωτοπαρουσιάστηκε το 1926. Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα των πρωτοποριακών πειραματισμών του Ο’Νηλ με το εξπρεσιονιστικό θέατρο, αξιοποιώντας πολλαπλά προσωπεία - μάσκες για να αποκαλύψει και ταυτόχρονα να αποκρύψει την ιδιωτική και δημόσια περσόνα των ηρώων, καθώς και τη μεταβαλλόμενη φύση του εσωτερικού τους κόσμου. 

Ο κεντρικός άξονας του έργου περιστρέφεται γύρω από δύο αντιμαχόμενους χαρακτήρες: τον Γουίλιαμ (Μπίλυ) Μπράουν, έναν μέτριο αρχιτέκτονα, και τον Ντάιον Άντονυ, έναν ταλαντούχο αλλά αχρείο καλλιτέχνη. Και οι δύο είναι ερωτευμένοι με τη Μάργκαρετ, η οποία επιλέγει τον Ντάιον, καθώς την ελκύει η σαγηνευτική, κυνική μάσκα που παρουσιάζει στον κόσμο. Ωστόσο, όταν εκείνος αφαιρεί τη μάσκα του για να αποκαλύψει την πνευματική και καλλιτεχνική πλευρά του, εκείνη τον αποστρέφεται. Απογοητευμένος επειδή δεν μπορεί να πραγματοποιήσει την καλλιτεχνική του υπόσχεση, ο Ντάιον βυθίζεται βαθύτερα στις αυτοκαταστροφικές του συνήθειες και σύντομα πεθαίνει. Ο Μπίλυ, ζηλεύοντας το ταλέντο του Ντάιον, κλέβει τη μάσκα του και υιοθετεί την προσωπικότητά του. Παντρεύεται τη Μάργκαρετ, η οποία πιστεύει ότι είναι ο Ντάιον. Τελικά, ο Μπίλυ κατηγορείται για τη "δολοφονία" του παλιού του εαυτού και πυροβολείται. Η Μάργκαρετ συνεχίζει να λατρεύει τη μάσκα του Ντάιον, αγνοώντας την πραγματική ταυτότητα του Μπίλυ. 

Αυτό το έργο του Ο'Νηλ επισημαίνει τη διττή φύση της ανθρώπινης ταυτότητας και τις μάσκες που φοράμε για να κρύψουμε ή να αποκαλύψουμε τον πραγματικό μας εαυτό.


Πέμπτη 20 Μαρτίου 2025

Παιδικά βιβλία από τις Εκδόσεις Πρώτη Ύλη

 

"Σκύλοι από τους αρχαίους χρόνους" 

του Πάνου Βαλαβάνη, σε εικονογράφηση Χαράς Μαραντίνου.

Μία πρωτότυπη, μοναδική στο είδος της μελέτη για τον πιο πιστό φίλο του ανθρώπου, τον σκύλο. Το νέο βιβλίο του αρχαιολόγου και ομότιμου καθηγητή Πανεπιστημίου, Πάνου Βαλαβάνη αποτελεί μία βαθιά έρευνα στους αρχαίους χρόνους μέσα από κείμενα και πηγές. Με το ζωντανό κείμενο και την πλούσια εικονογράφηση της εξαίρετης Χαράς Μαραντίδου, το βιβλίο προσπαθεί να απαντήσει ερωτήματα που ο καθένας μας θέτει: 

• Πότε πρωτοεμφανίζεται ο σκύλος στις ανθρώπινες κοινωνίες; 

• Γιατί θεωρείται ο παλαιότερος φίλος του ανθρώπου; 

• Πώς γίνεται κατοικίδιο και ποιες ράτσες υπήρχαν στην αρχαία Ελλάδα; 

• Πώς χρησιμοποιούνται τα σκυλιά στους μύθους και γιατί το αστέρι Σείριος ήταν σκύλος;

 Οι λέξεις κυν-ήγι και κυν-ηγός έχουν ως πρώτο συνθετικό τον σκύλο. 

• Τι μας λένε σχετικά οι περίπου 1300 παραστάσεις σκύλων στα αγγεία και τα 9 βασιλικά κυνηγόσκυλα στην τοιχογραφία της Βεργίνας; 

• Ήταν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόζωοι και τι ονόματα έδιναν στα σκυλιά τους; 

• Τα έπαιρναν μαζί τους στα συμπόσια, τα έβγαζαν βόλτα και πώς αντιδρούσαν με τα αδέσποτα στις αγορές και στα γυμνάσια; 

• Υπήρχαν πολεμικά σκυλιά και πώς είναι δυνατόν ένας σκύλος να θεωρηθεί Μαραθωνομάχος; 

• Τι ήταν τα ιερά σκυλιά και γιατί τα συναντάμε στα Ασκληπιεία; 

• Υπήρχε άραγε ιδιαίτερη σχέση των σκύλων με τα παιδιά και γιατί εμφανίζονται τόσο συχνά στα παιδικά επιτύμβια μνημεία; 

• Πώς αναγνωρίζονται οι σκύλοι στις ανασκαφές;


"Μυστήριο από την Πεντέλη στον Παρθενώνα"

της Μαρίας Μουγνάι σε εικονογράφηση Πέτρου Παπαδόπουλου

Τα εγκαίνια του Παρθενώνα πλησιάζουν, αλλά πολλά απρόοπτα συμβαίνουν. Οι λατόμοι στην Πεντέλη χάνουν τα εργαλεία τους. Η άμαξα με τα κομμάτια μάρμαρου εξαφανίζεται. Ο αρχιτέκτονας Καλλικράτης δεν μπορεί να μοιραστεί το μυστικό του με τον Ικτίνο. Ο Ορέστης, η Νεφέλη και ο Άριστος αναλαμβάνουν δράση. Θα καταφέρουν άραγε να λύσουν το μυστήριο; Μέσα από την περιπέτεια ο μικροί αναγνώστες ανακαλύπτουν στοιχεία για τον Παρθενώνα, τα αρχαία λατομεία στην Πεντέλη, και το ταξίδι των μαρμάρων προς την Ακρόπολη. Πώς κτίστηκε ο Παρθενώνας; Από ποια μέρη περνούσε η «οδός λιθαγωγίας»; Πώς ήταν τότε το Χαλάνδρι, οι Αμπελόκηποι και το κέντρο της Αθήνας; Ελάτε μαζί μας σε ένα συναρπαστικό ταξίδι από την Πεντέλη στον Παρθενώνα και ανακαλύψτε όλα τα κρυμμένα μυστικά, παρέα με τους τρεις φίλους μας!


"Μια βαλίτσα γραμματάκια τριγυρνά σε ποιηματάκια"

της Ειρήνης Πιπερίδου, σε εικονογράφηση Χρύσας Σπυρίδωνος

Το βιβλίο «Μια βαλίτσα γραµµατάκια τριγυρνά σε ποιηµατάκια» απευθύνεται σε παιδιά που έχουν τελειώσει την Α΄ Δηµοτικού. Πρόκειται για ένα σύγχρονο και πρωτότυπο εκπαιδευτικό βιβλίο, µε πλούσια έγχρωµη εικονογράφηση, 24 απλά ποιηµατάκια και µεγάλη ποικιλία ασκήσεων. Το βιβλίο φιλοδοξεί να βοηθήσει τους µαθητές να ανακεφαλαιώσουν όσα έµαθαν και τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να διαπιστώσουν πιθανές αδυναµίες και δυσκολίες στην εµπέδωση της ύλης. Το βιβλίο περιλαµβάνει και QR code που οδηγεί σε γραµµατικά φαινόµενα της Α΄ Δηµοτικού, απαντήσεις των ασκήσεων του βιβλίου, καρτέλες συλλαβών και λέξεων για ανάγνωση και κάρτες µε τα κεφαλαία (µεγάλα) και τα πεζά (µικρά) γράµµατα του ελληνικού αλφάβητου.

Κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Πρώτη Ύλη

Σάββατο 1 Μαρτίου 2025

Καλό ταξίδι στον κορυφαίο Μανώλη Λιδάκη

 

Μεγάλη απώλεια το φευγιό του κορυφαίου ερμηνευτή, Μανώλη Λιδάκη (28/02/1960 - 26/02/2025, Ηράκλειο) που σφράγισε με τη μεγάλη Φωνή του την ελληνική δισκογραφία και γενικότερα, τη μουσική σκηνή του τόπου για 45 χρόνια. Μια σπάνια φωνή που μας ταξίδεψε (και θα συνεχίσει βέβαια να μας ταξιδεύει) και μας έκανε να ονειρευόμαστε κάθε φορά που ερμήνευε τα διαμάντια που ηχογράφησε. Σήμερα το μεσημέρι θα γίνει η κηδεία του στην Κρήτη, όπου ζούσε τα τελευταία χρόνια.

Όσοι ξέρουν και νιώθουν το ελληνικό τραγούδι, καταλαβαίνουν πως έφυγε ίσως ο σπουδαιότερος λαϊκός ερμηνευτής. Τέσσερις φορές (Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή, Ξάνθη και η τελευταία πριν λίγα χρόνια σε ένα θέατρο στο Δήμο Ζωγράφου) τον άκουσα να τραγουδά ζωντανά και ήταν καλύτερος από τους δίσκους! 

Έλεγα, είναι δυνατόν;  Ναι! Για το Μανώλη Λιδάκη, ήταν απολύτως φυσιολογικό.

Συγκλονιστικός τραγουδιστής, με θαυμάσιο ρεπερτόριο, ζηλευτή δισκογραφία, άποψη για τη δουλειά του και τη ζωή. Όσοι τον γνώρισαν, μόνο καλά έχουν να πούνε. 

Όλοι εμείς, ως απλοί ακροατές, θα συνεχίσουμε να τον ακούμε στο σπίτι, στο αυτοκίνητο... όπως πάντα! Τέτοιοι καλλιτέχνες δεν πεθαίνουν ποτέ.






Τρίτη 25 Φεβρουαρίου 2025

Δικαιοσύνη (Παρασκευή 28/02/2025)

 


Ο Σύλλογος «Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών 28-2-2023» καλεί όλους και όλες σε συμμετοχή στις κινητοποιήσεις που θα πραγματοποιηθούν σε όλη την Ελλάδα στις 28 Φεβρουαρίου για τα δύο χρόνια από το έγκλημα των Τεμπών. Μετά από δύο χρόνια, το αυτονόητο αίτημα για πλήρη διερεύνηση όλων των πτυχών του εγκλήματος και την απόδοση ποινικών ευθυνών για όλους τους υπεύθυνους, όσο ψηλά κι αν βρίσκονται, πρέπει να ακουστεί ακόμα πιο ηχηρά απέναντι στις εντεινόμενες και ευφάνταστες προσπάθειες συγκάλυψης και την απαράδεκτη κάλυψη της υπουργικής ασυλίας. 

Για να μην επαναληφθεί ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ 

Για να υπάρχει ασφάλεια στις  σιδηροδρομικές μεταφορές. 
Αφορά τις ζωές όλων μας! Αφορά τις ζωές όλων μας! 
Στην Αθήνα, στο Σύνταγμα στις 11:00 
Στη Θεσσαλονίκη, στο Άγαλμα Ελευθερίου Βενιζέλου στις 11:00 

Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου 2025

Η δισκογραφική επιστροφή της Μαίρης Δαλάκου

 

Η B-otherSide records, με χαρά παρουσιάζει ένα άλμπουμ-ρετροσπεκτίβα στην τραγουδοποιό/μουσικοσυνθέτρια Μαίρη Δαλάκου. Η Μαίρη Δαλάκου έγραψε την δική της ξεχωριστή ιστορία στο ελληνικό τραγούδι, ως μούσα του Γιάννη Μαρκόπουλου, στις ηχογραφήσεις του άλμπουμ "Θησέας" (1963) καθώς και στα soundtrack από τις ταινίες "Διωγμός" και "Ψαρόγιαννος" ενώ υπό την διεύθυνσή του, θα εμφανιστεί ενώπιον της Ορχήστρας Ποικίλης Μουσικής του Ε.Ι.Ρ. το 1965 ερμηνεύοντας δικό της αλλά και μοντέρνο ρεπερτόριο. 

Ως μια από τις πρωτοπόρους τραγουδοποιούς του Νέου Κύματος συμμετείχε σε σχήματα στην Πλάκα  από τις πρώτες μέρες της ύπαρξής του, ενώ μαζί με τον Σπύρο Καμπάνη θα ιδρύσουν την μπουάτ Απανεμιά, γράφοντας την δική τους ιστορία στα στενά σοκάκια της Πλάκας. Την ίδια περίοδο θα ξεκινήσει να ηχογραφεί τα πρώτα της demo στο στούντιο Polysound, με την συμμετοχή μιας πλειάδας εκλεκτών μουσικών, όπως οι: Νίκος και Γιώργος Τζαβάρας, φωνές, κιθάρες Βαγγέλης Ντίκος, ακουστική κιθάρα Σταμάτης Πρωτόπαππας, φλάουτο Ανδρέας Φλυσκούνης, φλάουτο Μπουρμπούλια: Νίκος Τσιλογιάννης στα drums, Βασίλης Ντάλας στο μπάσο, Τζόνυ Λαμπίτσι στην ηλεκτρική κιθάρα. Αργύρης Κουλούρης, ηλεκτρική κιθάρα Γιώργος Λαβράνος, κρουστά Γεράσιμος Μηλιαρέσης, κλασσική κιθάρα δημιουργώντας το ρεπερτόριό της είτε πάνω σε πρωτότυπο υλικό είτε σε μοναδικές διασκευές παραδοσιακών τραγουδιών, τόσο ελληνικών όσο και αγγλικών. 

Πάντα ανήσυχη, θα συμμετάσχει στους Β' αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού της Κέρκυρας το 1982 καταθέτοντας 2 τραγούδια ενώ 3 χρόνια αργότερα, με ένα ροκ σχήμα αποτελούμενο από τους : Γρηγόρη Μελάκη, ντραμς Βάγια Ναούμη, ηλεκτρικό μπάσο David Grunstein, keyboard Mαίρη Δαλάκου, φωνή, πιάνο θα ηχογραφήσει στο στούντιο του Λουκά Θάνου τον δίσκο "Μετά την παράσταση". 

Το σύνολο από τα demos, outtakes, πρόβες και ζωντανές εμφανίσεις της Μαίρης Δαλάκου, μεταξύ 1965-1985 το οποίο έμεινε εκτός δισκογραφίας, έχει συμπεριληφθεί στην παρούσα έκδοση βινυλίου, η οποία περιέχει 17 τραγούδια στο βινύλιο και επιπλέον 12 τραγούδια στο συνοδευτικό cd. Την επιμέλεια, καθαρισμό και mastering των ηχογραφήσεων ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Καμπάνης (Mr.Woofer) ενώ το εξώφυλλο και το ένθετο επιμελήθηκε ο Θανάσης Ξανθάκος (Plan 59). 

H έκδοση κυκλοφορεί σε 200 αριθμημένα αντίτυπα βινυλίου+cd από την B-otherSide records και περιλαμβάνει 6σέλιδο έγχρωμο ένθετο με σπάνιο φωτογραφικό υλικό από το αρχείο της Μαίρης Δαλάκου και δίγλωσσο βιογραφικό - editorial γραμμένο από την ίδια. Οι πρώτες 100 κόπιες περιλαμβάνουν ως bonus cd,  το νέο άλμπουμ της Μαίρης Δαλάκου "Βυθός" σε ποίηση Φώντα Λάδη, υπογεγραμμένο δια χειρός από τους δημιουργούς του καθώς και μια αφίσα από αυθεντική φωτογράφηση του '70 της Μαίρης Δαλάκου, με χειρόγραφη υπογραφή της ίδιας. Το σύνολο των ηχογραφήσεων μπορείτε να το ακούσετε εδώ!


Η B-otherSide records παρουσιάζει το άλμπουμ "Βυθός" της Μαίρης Δαλάκου πάνω σε μελοποιημένη ποίηση του εμβληματικού ποιητή Φώντα Λάδη. Οι δύο δημιουργοί αποτελούσαν ιδρυτικά μέλη του Σ(υλλόγου) Φ(ίλων) Ε(λληνικής) Μ(ουσικής) το 1962, μαζί με σημαντικές προσωπικότητες του ελληνικού πενταγράμμου, όπως ο Μάνος Λοΐζος, Σταύρος Κουγιουμτζής, Μαρία Φαραντούρη, Χρήστος Λεοντής, Μάνος Ελευθερίου, Μάρω-Λήμνου Λοΐζου, Γιάννης Μαρκόπουλος, Κώστας Βρεττάκος, Διονύσης Σαββόπουλος, Γιώργος Ζωγράφος, Αγγέλα Ζώη, Νότης Μαυρουδής, Άκος Δασκαλόπουλος, Θέμις Σερμιέ, Έφη Παναγιώτου, Αλέκος Σταματέλης, Υακίνθη Κλάδη, Θάνος Μικρούτσικος, κ.α., ενώ μουσικά θα συναντηθούν αρχικά το 1980, όταν η Μαίρη Δαλάκου θα μελοποιήσει στίχους του Φώντα Λάδη για την μουσικο-εκπαιδευτική εκπομπή της ΕΡΤ "Η Κυρά-Γραμματική" την περίοδο 1980-1981. Την επόμενη χρονιά θα συμμετάσχουν με το τραγούδι "Ένα καρότσι" στους Β΄ Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού της Κέρκυρας ενώ θα συνεχίσουν να αλληλεπιδρούν μέσω της συνεργασίας τους σε ανέκδοτους έως τώρα κύκλους έργων. 

Το 2020 η Μαίρη Δαλάκου θα κυκλοφορήσει 6 μελοποιημένα ποιήματα του Φώντα Λάδη από την ποιητική του συλλογή "Δέκα Οκτάστιχα" και 4 ορχηστρικά θέματα, τα οποία με την βοήθεια του Δημήτρη Λέκκα (φλάουτο με ράμφος), Βασίλη Σαλτίκη (λούπες σαξοφώνου, ney), και του Κωνσταντίνου Καμπάνη (Mr.Woofer) (τσέλο, αναλογικά και φηφιακά συνθεσάιζερ) μας παραδίδει στο άλμπουμ "Βυθός". 

Το άλμπουμ κινείται σε electro-ambient μονοπάτια αναδεικνύοντας στο έπακρο τους στίχους του Φώντα Λάδη, μέσα από ένα δροσερό όσο και εσωστρεφές concept, προτάσσοντας μια φρέσκια ματιά πάνω στην μελοποιημένη ποίηση. Την παραγωγή, προγραμματισμό, sequencing, ηχογράφηση, μίξη και mastering των ηχογραφήσεων ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Καμπάνης (Mr.Woofer) στο στούντιο Blue Door Studio μεταξύ 2018-2019 ενώ επιμελήθηκε την φωτογραφία και το εξώφυλλο, το οποίο προσάρμοσε ο Θανάσης Ξανθάκος (Plan 59). 

H έκδοση κυκλοφορεί σε 100 τρίπτυχα cd, υπογεγραμμένα δια χειρός από τους δύο δημιουργούς και διατίθεται με τα 100 πρώτα αντίτυπα του βινυλίου της Μαίρης Δαλάκου "Τα ακυκλοφόρητα 1965-1985". 

Το άλμπουμ "Βυθός" μπορείτε να το ακούσετε εδώ!

Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2025

Το τραγούδι του δρόμου, η αυτοβιογραφία της Γιώτας Βέη

 


Στο «Τραγούδι του δρόμου», η Γιώτα Βέη, η σημαντική ερμηνεύτρια της δημοτικής μουσικής παράδοσης, καταγράφει τις αναμνήσεις της και τους σταθμούς της προσωπικής και μουσικής της πορείας. Με μια αφήγηση συναρπαστική, που κυλάει σαν γάργαρο νερό, η τραγουδίστρια που ο Γιάννης Ρίτσος αποκάλεσε «η Μαρία Κάλλας του δημοτικού τραγουδιού» μάς ταξιδεύει από τη γενέτειρά της, τα Λουτρά Πλατυστόμου, μέχρι την Αθήνα, την πόλη που στέγασε τα καλλιτεχνικά της όνειρα. 

Αναφέρεται στις καθοριστικές για τη ζωή της συναντήσεις με τη Μελίνα Μερκούρη, την Πόλυ Πάνου, τον Βασίλη Τσιτσάνη, την Ελένη Καραΐνδρου, τον Θόδωρο Αγγελόπουλο (και άλλες προσωπικότητες από το καλλιτεχνικό στερέωμα), στις εντυπώσεις της από τα αμέτρητα ταξίδια και τις συναυλίες που πραγματοποίησε, αλλά και στην ουσιαστικότερη εμπειρία για την ίδια — εκείνη της μητρότητας. 

«Όταν κάνουμε τον απολογισμό της ζωής μας και ξεκαθαρίζουμε τι κρατάμε και τι πετάμε, θέλουμε λίγα και καλά να μας συνοδεύουν». Αυτά τα λίγα και καλά συνθέτουν το τραγούδι της «προσωπικής οδού» της Γιώτας Βέη, αποτυπωμένα με τρόπο αυθεντικό και χωρίς καμιά διάθεση προσποίησης ή εξωραϊσμού.

Πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση με πλούσιο φωτογραφικό υλικό από το αρχείο της ερμηνεύτριας και γραμμένο με αγάπη. Η αφήγησή της ξεκινά από την ιστορία των γονιών της και τα παιδικά της χρόνια που θα σφραγιστούν από την Κατοχή και τον Εμφύλιο, όπως συνέβη με όλη εκείνη τη γενιά. Καθοριστικό ρόλο στη ζωή της έπαιξε η θεία της η Κούλα που την έφερε στην Αθήνα και τη μύησε στην τέχνη της κομμωτικής. Στα τέλη της δεκαετίας του ΄70 θα ξεκινήσει η πορεία της στο ραδιόφωνο, στις συναυλίες και λίγο αργότερα στη δισκογραφία. Εμφανίστηκε και στον κινηματογράφο και στο θέατρο. Συνεργάστηκε και με τις δύο μυθικές μορφές της Θρακιώτικης παράδοσης, το Χρόνη Αηδονίδη και τον Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη

Ένα σχετικό απόσπασμα (σελ. 205-6): "[...] Ο Χρόνης Αηδονίδης, με τον οποίο είχα μια υπέροχη συνεργασία τα πρώτα χρόνια της καριέρας μου και αποκόμισα πολλά από αυτόν, ανακαλύφθηκε κάπως αργά αλλά, βέβαια, αναγνωρίστηκε όπως του άξιζε. Ο Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης ήταν κορυφαίος στο ούτι και στο τραγούδι και τον εκτιμούσα ιδιαίτερα για την ευγένεια του χαρακτήρα του και την ανωτερότητά του, που τον τοποθετούσε πάνω από μικρότητες και μικροσυμφέροντα, κι ακόμα περισσότερο γιατί θαύμαζε τη φωνή μου και μου το έλεγε. Ειδική μνεία πρέπει να γίνει και στις κόρες του, που τον συνοδεύουν και έχουν καταγράψει όλη τη θρακική παράδοση"[...].

Πρόλογος: Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου - Καμηλάκη, ομότιμη ερευνήτρια, τέως διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. 

Υπεύθυνος έκδοσης: Σταύρη Ιωαννίδου - Επιμέλεια, διόρθωση: Αχιλλέας Χρηστίδης

Η Γιώτα Βέη γεννήθηκε το 1942 στο Πλατύστοµο Φθιώτιδας. Η γιαγιά της τη µύησε στον αστείρευτο πλούτο της δηµοτικής µουσικής παράδοσης. Στα δεκαεπτά της χρόνια µετακόµισε στην Αθήνα, όπου ζει µέχρι σήµερα. Το 1978 ξεκίνησε επίσηµα τη µουσική της καριέρα και έγινε γνωστή στο πανελλήνιο µέσα από τη συνεργασία της µε το Τρίτο Πρόγραµµα. Ακολούθησαν οι επιτυχηµένοι δίσκοι: Η Γιώτα Βέη στα δηµοτικά της (1982), Τραγουδώντας τη Ρούµελη και τη Θράκη (1985), Παραλογές (1991), Μουσικό ταξίδι στην Ελλάδα (1995), Ιωνία (1996), Mammas (1996), Γαία (1998), Τα Ηρωικά του 1821 (2004), Κύµατα του Αιγαίου (2004), Χορεύοντας στα κύµατα (2008), Ύµνοι της Μεγάλης Εβδοµάδας (2008), Σπήλαιο (2009) και Τσιτσάνη έργα (2010). Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί το αυτοβιογραφικό της έργο Το τραγούδι του δρόμου (2024).

Πέμπτη 20 Φεβρουαρίου 2025

Ορφέας Περίδης - Ο ακριβοθώρητος ταξιδευτής του τραγουδιού μας

 


Το Σάββατο 8 Φεβρουαρίου 2025 βρεθήκαμε για άλλη μια φορά στην φιλόξενη μουσική σκηνή "Σφίγγα", όπου ακούσαμε τον Ορφέα Περίδη (20/02/1957 - Αθήνα). Τον εκπληκτικό ερμηνευτή και κιθαρίστα, τον σπουδαίο τραγουδοποιό που σφράγισε με την παρουσία του το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Μπορεί να άργησε να εισέλθει στο χώρο της δισκογραφίας, αλλά όταν "ενεργοποιήθηκε", στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κατάφερε να μας μαγέψει με στίχους και μελωδίες βγαλμένες κατευθείαν από την καρδιά και την ψυχή του. 

Έγραψε τραγούδια για το Νίκο Παπάζογλου και το Μανώλη Λιδάκη, ερμήνευσε και τραγούδια άλλων δημιουργών, όπως το περίφημο "Βαλς" των Πέτρου Βαγιόπουλου - Μανώλη Ρασούλη, μέχρι και φωνητικά έκανε στην Ελένη Βιτάλη, στο τραγούδι "Δον Κιχώτη" του δίσκου "Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ", αλλά το 1993 τάραξε τα νερά με τον πρώτο προσωπικό του δίσκο, "Αχ ψυχή μου φαντασμένη". Ακολούθησαν κι άλλοι, λίγοι και καλοί: "Καλή σου μέρα αν ξυπνάς", "Για πού το 'βαλες καρδιά μου"... και μέχρι σήμερα επιμένει να μας απασχολεί μόνο όταν έχει κάτι ουσιαστικό να μας πει, χωρίς τυμπανοκρουσίες, ακατάσχετες συνεντευξιακές φλυαρίες και υπερβολικές προβολές!


Στο φετινό πρόγραμμα ο ευαίσθητος και τρυφερός τροβαδούρος έκανε μια επιλογή από την προσωπική του εργογραφία (Φωτοβολίδα, Φεύγω, Αχ να σε δω, Δεν σε κοιτάω στα μάτια, Ζηλεύει η νύχτα, Παραμύθι, Κάτι μου κρύβεις, Υλαγιαλή, Τα παλιά γκαρσόνια, Γιατί πολύ σ' αγάπησα, κ.ά.), έχοντας μια αξιόλογη ομάδα μουσικών: Θοδωρής Δαμουράκης - Κιθάρα, Κώστας Αρσένης - Μπάσο,  Χρήστος Σκόνδρας - Μπουζούκι & Ζουρνάς, Γιάννης Ριζόπουλος - Κρουστά, αλλά και μια αξιοπρόσεκτη νέα τραγουδίστρια, την Σουσάνα Τρυφιάτη, που στάθηκε επάξια δίπλα στον Περίδη, ερμηνεύοντας παλιά ωραία λαϊκά τραγούδια. Στο πρόγραμμα είχε την τιμητική του ο Άκης Πάνου, ο Γιώργος Ζαμπέτας -με τον οποίο τους ενώνει και μια συγγένεια- και άλλοι δημιουργοί.


Ο κόσμος που γέμισε ασφυκτικά τον χώρο, συμμετείχε καθ' όλη τη διάρκεια της βραδιάς στις ερμηνείες των τραγουδιών και διασκέδασε πραγματικά με τις επιτυχίες του Ορφέα Περίδη που, στα 68 του χρόνια, παραμένει ακμαίος, ευδιάθετος και πάντα δημιουργικός. 


Κείμενο - Φωτογραφίες: Θεοδόσης Βαφειάδης

"Νότες Λογοτεχνίας"

Πολιτιστικό ιστολόγιο (από το 2009) και ραδιοφωνική εκπομπή (από το 1999) με συνεντεύξεις, αφιερώματα, ρεπορτάζ, απόψεις, ιδέες και θέσεις γύρω από το Βιβλίο, τη Μουσική και το Ελληνικό Τραγούδι, το Θέατρο και τον Κινηματογράφο, τα Εικαστικά και τη Φωτογραφία, τη Θράκη...

Για αποστολές βιβλίων, περιοδικών, μουσικών έργων (LP-CD), καθώς επίσης και για προτάσεις, ιδέες, παρατηρήσεις, επικοινωνήστε μαζί μας: theodosisv@gmail.com

Το blog δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Δημοσιεύονται άρθρα πολιτιστικού και κοινωνικού περιεχομένου και οι κάθε είδους διαφημίσεις απαγορεύονται.

Επιτρέπεται η χρήση και η αναδημοσίευση των άρθρων και των φωτογραφιών, με σαφή αναφορά της πηγής σε ενεργό σύνδεσμο. Υπεύθυνος - Διαχειριστής: Θεοδόσης Βαφειάδης.