Κυριακή, 29 Μαΐου 2011

Στέκεις απαίσια βουβός σαν πεθαμένος...




Οι "Αγανακτισμένοι" πολίτες (και) της Αλεξανδρούπολης δίνουν ραντεβού κάθε μέρα, από την Τετάρτη 25/05/2011, στην Πλατεία Φάρου. Την Πέμπτη και την Παρασκευή δεν καταφέραμε να πάμε, αλλά σήμερα ήμασταν εκεί. Παρακάτω, μερικές φωτογραφίες (19:15-21:45) για να πάρετε μια γεύση, όσοι για διάφορους λόγους, δεν καταφέρατε (λόγω δουλειάς ή άλλων υποχρεώσεων) ή απλά δεν θέλατε να έρθετε. Αυτό το δεύτερο με προβληματίζει και με στεναχωρεί έντονα...

Άκουσα προχτές σε τοπικό τηλεοπτικό σταθμό τον αγαπημένο τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια να μιλάει για όλα αυτά που μας απασχολούν καθημερινά τον τελευταίο καιρό. Είπε τα πράγματα, για άλλη μια φορά, με το όνομά τους. Χωρίς φόβο, αλλά με πάθος μίλησε για τις ευθύνες των πολιτικών, των δημοσιογράφων, αλλά και του λαού, του απλού πολίτη.

Δείτε το : http://www.youtube.com/watch?v=7sYCQRNaTT8&feature=channel_video_title



Σήμερα στην πλατεία του φάρου της Αλεξανδρούπολης έπαιξαν νεανικά μουσικά συγκροτήματα, μιλήσανε αρκετοί πολίτες, κατέθεσαν τις αγωνίες τους, τους προβληματισμούς τους, την δυσαρέσκειά τους, την αγανάκτισή τους.
Βέβαια, αυτό μόνο δεν αρκεί. Κάποιοι, ευτυχώς, κατέθεσαν και τις προτάσεις τους, τις ιδέες τους και αυτό είναι σημαντικό. Μακάρι να βγει κάτι καλό από όλη αυτή την κίνηση, απ' όλη αυτή την ιστορία. Και μόνο που βγαίνουν κάποιοι άνθρωποι στους δρόμους και τις πλατείες, χωρίς κομματικές ταυτότητες και σημαίες, είναι σημαντικό. Αργήσαμε λίγο, αλλά δεν πειράζει... ποτέ δεν είναι αργά.



























Ο τίτλος της ανάρτησης δεν είναι τυχαίος. Είναι από ένα ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού. Μελοποιημένο μάλιστα από τον Θρακιώτη Καλλιτέχνη Θανάση Γκαϊφύλλια. Αφιερωμένο σε όσους απουσιάζουν από τα παραπάνω...


http://www.youtube.com/watch?v=2CEf73_SZ5Q

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2011

Οδός Πανός - Αφιέρωμα στον Παύλο Σιδηρόπουλο και στο Δημήτρη Λαλέτα


Κυκλοφόρησε πριν λίγες μέρες το νέο τεύχος (152-153, Απρίλιος-Σεπτέμβριος 2011, 10.00 ευρώ) του περιοδικού "Οδός Πανός" του Γιώργου Χρονά. Αυτό το τεύχος είναι πραγματικά ξεχωριστό και ιδιαίτερο, γιατί είναι αφιερωμένο στον Αλεξανδρουπολίτη ζωγράφο Δημήτρη Λαλέτα (1964-2011) και στον ροκ τροβαδούρο Παύλο Σιδηρόπουλο (1948-1990). 

Στο τέλος της ανάρτησης θα διαβάσετε  ένα υπέροχο και αληθινό κείμενο που έγραψε για τον Π. Σ.  ο τραγουδοποιός Θανάσης Γκαϊφύλλιας που υπάρχει στο συγκεκριμένο αφιέρωμα...

Αφιέρωμα στο συνεργάτης μας Δημήτρη Λαλέτα

Γιώργος Χρονάς: Ο Δημήτρης Λαλέτας στον Σείριο
Ιωάννα Ασμάνη: Ο Λαλέτας πέθανε
Αντζελίνα – Μαρία Ρόδη: Για το ταξίδι την νύχτα της 31ης Μαρτίου 2011
Γιάννης Σουλιώτης: Δος μοι τούτον τον ξένον
Αθανάσιος Δ. Οικονόμου: Δημήτρης Λαλέτας (1964-2011)
Τασούλα Κιοσέ: Το όνειρο
Αθανάσιος Βαβλίδας: Στον αλησμόνητο ζωγράφο της καρδιάς μας Δημήτρη Λαλέτα
Ιωάννα Κλεφτόγιαννη: Έφυγε ο Δημήτρης Λαλέτας
Ο Νίκος Βατόπουλος για τον Δημήτρη Λαλέτα



Αφιέρωμα στον Παύλο Σιδηρόπουλο – 21 χρόνια από τον θάνατό του
(Επιμέλεια αφιερώματος Σπύρος Αραβανής – Αντώνης Μποσκοΐτης)

Χειρόγραφα Παύλου Σιδηρόπουλου
Μελίνα Σιδηροπούλου: Συνέντευξη στον Αντώνη Μποσκοΐτη
Δημήτρης Πουλικάκος – Θέκλα Τσελεπή: Συνέντευξη στον Αντώνη Μποσκοΐτη
Θανάσης Γκαϊφύλλιας: Μια μεταφυσική συνάντηση
Δημήτρης Θεοδωρόπουλος: Το «Ψάθινο Καρότο», 1975-78
Ανδρέας Ταρνανάς: Συνομιλία: Σιδηρόπουλος – Γώγου – Άσιμος
Ανδρέας Θωμόπουλος: Ο κινηματογραφικός Παύλος Σιδηρόπουλος
Πάνος Ηλιόπουλος: Η γνωριμία μου με τον Παύλο
Οδυσσέας Ιωάννου: Αθώος πια…
Γιώργος Κορδέλλας: Άντε και καλή τύχη μάγκες
Δημήτρης Δημητράκας: Η τελευταία ραδιοφωνική συνέντευξη του Παύλου               
                                        Σιδηρόπουλου
Σωτήρης Παστάκας: «Σημασία δεν έχει τι κάνεις, αρκεί να το κάνεις με στυλ»
Σπύρος Αραβανής: «Ο Παύλος που ροκάριζε με κουλτουρέ διαθέσεις» - Μια
                                 αναδρομή στη στιχουργική του
Αλμπέρτος Λεβής: Για τον Παύλο…
Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης: Ένας από τους σημαντικότερους τραγουδοποιούς στο
                                                ελληνικό τραγούδι
Άθως Δημουλάς: Το όνομά του στις τσάντες των μαθητών
Γιάννης Μπαχ Σπυρόπουλος: Ανέκδοτο τραγούδι για τον Παύλο Σιδηρόπουλο
Μαρία Χρονιάρη: Αντεργκράουντ χωρίς στρας
Νίκος Γιαννάτος: Φιλιά Παύλο!
Είπαν για τον Παύλο
Πάνος Μουζουράκης: Σε πρώτο ενικό
Σταύρος Σταυρόπουλος: Μόνο έλα λίγο πιο κοντά
Νίκος Λέκκας: Η ώρα του Stuff
Γιώργος Χρονάς: Ξεφυλλίζοντας το τεύχος, 152-153





Στις άλλες σελίδες συνεργασίες: 
Βασίλης Κοντόπουλος: Εδώ Βερολίνο
Πέτρος Γκολίτσης:   Και τα κρεβάτια των ετοιμοθανάτων, κ.ά.
Θεόδωρος Γρηγοριάδης: Ο Ζαν Ζενέ και οι Παλαιστίνιοι
Άγγελος Κανδύλης: Κωνσταντινούπολη 1995 μ.Χ.
Κωνσταντίνος Ιωαννίδης: Ο Απολλώνιος ο Τυανεύς στην Αντιόχεια, κ.ά.
Πάνος Καπώνης: Δημήτρης Ποταμίτης (1954-2003)
Κώστας Ασημακόπουλος: Το χαλάκι
Βασίλης Κοντόπουλος: 61η Berlinale
Ντίνος Χριστιανόπουλος: Δημήτρη Γέρου – Σκιές της αγάπης
Από τις εφημερίδες.                
Οδός Ιωάννας Ασμάνη
Σερενές: Ημέρες 2010
Έφη Ζουμπούλη: Εκατόν Είκοσι Ένα Χαϊκού
Βιβλία             
Θέατρο             
Αθανάσιος Βαβλίδας: Μουσικές ανταπο-κρίσεις
Τι είναι Τέχνη; 2                      
Δευτέρα
Φώτης Θαλασσινός: Μικρές ιστορίες με γλυκούς ανθρώπους


-->
ΠΑΥΛΟΣ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΑ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Το χειμώνα του 1989 ο Παύλος  εμφανιζόταν στο «ΑΝ» με τους Απροσάρμοστους. Μια ομάδα αντιεξουσιαστών φοιτητών της νομικής του Δημοκριτείου, τον κάλεσε για μια συναυλία στην Κομοτηνή. Ξημερώματα Κυριακής, μόλις έκλεισε το μαγαζί, μάζεψαν τα όργανα και πήγαν κατευθείαν στο αεροδρόμιο και ίσα που πρόλαβαν την πρώτη πτήση για Αλεξανδρούπολη. Από εκεί πήραν το λεωφορείο της Ολυμπιακής για Κομοτηνή. Τρία χιλιόμετρα έξω από την πόλη  κατέβηκαν μπροστά στο ξενοδοχείο «Chris and Eve» και…

Ήταν Κυριακή. Σε μια αίθουσα του ξενοδοχείου Chris and Eve γινόταν μία έκθεση ηλεκτρονικών υπολογιστών και είπαμε με τη Λία να πάμε, για να δουν τα παιδιά τα νέα θαύματα.

…οι ταλαιπωρημένοι ταξιδιώτες έφτασαν επιτέλους στη ρεσεψιόν και ζήτησαν τα δωμάτιά τους. Πάγωσαν όταν άκουσαν την κοπέλα να τους λέει πως δεν υπήρχε κράτηση στο όνομά τους. Προσπάθησαν να της εξηγήσουν, αλλά τι νόημα είχε αφού κανείς δε φρόντισε να κάνει κράτηση. Το χειρότερο ήταν πως δεν ήξεραν κανέναν από τους διοργανωτές. Στέκονταν όρθιοι με τις κιθάρες στα χέρια, έτοιμοι να καταρρεύσουν. Τότε ο Παύλος μέσα στον πανικό του, θυμήθηκε εμένα.
Ζήτησε έναν κατάλογο, βρήκε τον αριθμό και με πήρε τηλέφωνο…

Φτάσαμε στο ξενοδοχείο και τρέξαμε προς την είσοδο για να γλυτώσουμε τη βροχή και το βοριά και πάνω στη βιασύνη μου άνοιξα κάπως απρόσεχτα την πόρτα και χτύπησα στην πλάτη έναν άνθρωπο, που γύρισε να δει…και του έπεσε το ακουστικό από το χέρι. Ήταν ο Παύλος, που ενώ περίμενε με αγωνία να σηκώσω το τηλέφωνο, με είδε ξαφνικά μπροστά του. Μου είναι δύσκολο να περιγράψω την έκφρασή του. Ήταν κάτι ανάμεσα σε… «γίνονται και τη μέρα θαύματα;» ή  «ρε λες τελικά να υπάρχει Θεός;».
Αγκαλιές, φιλιά, συστάσεις, τα δωμάτια δόθηκαν αμέσως και δώσαμε ραντεβού για το βράδυ. Αργά το απομεσήμερο της Κυριακής, δύο παιδιά από την ομάδα των διοργανωτών θυμήθηκαν πως… κάτι έπρεπε να κάνουν με ένα ξενοδοχείο, κάτι δωμάτια έπρεπε να κλείσουν, κάποιοι θα ερχόταν… τέλος πάντων, πήγαν.
Την ώρα που σκοτείνιαζε πήγα κι εγώ στη μεγάλη αυλή της παλιάς νομικής, εκεί που θα δινόταν η συναυλία. Κοντά σ’ ένα τοίχο είχαν στρώσει τη ντραμς και τους ενισχυτές, πάνω στα χαλίκια της αυλής. Εκατό περίπου μέλη της άγριας φυλής του Δου Που Θου, είχαν σχηματίσει ένα ημικύκλιο και προσπαθούσαν να ξορκίσουν το ψοφόκρυο, καπνίζοντας την… πίπα της ειρήνης.
Ο πάντα καλοπροαίρετος και φιλότιμος Παύλος, αντιμετώπιζε τις αντιξοότητες της ζωής με τη βοήθεια μιας μπουκάλας απ’ το νερό της φωτιάς. Έπιασα τον εαυτό μου να δυσανασχετεί και το απέδωσα στο γεγονός πως άρχισα να μεγαλώνω επικίνδυνα.
Μετά όμως σκέφτηκα πως η αγάπη και η φροντίδα για τους φίλους, δεν έχει να κάνει με την ηλικία. Αυτούς που αγάπησα και αγαπώ, ποτέ δε θα τους γράψω στ’ αρχίδια μου.

Θανάσης Γκαϊφύλλιας
Κομοτηνή

Πηγή-Πληροφορίες: http://www.odospanos-cigaret.gr/

Τετάρτη, 25 Μαΐου 2011

Τετάρτη 25/05/2011: Ημέρα Αγανακτισμένων Πολιτών...





Στην Αλεξανδρούπολη (πλατεία  φάρου) συγκεντρώθηκαν (γύρω στις 20:00 που ήμουν εκεί) 50 περίπου «αγανακτισμένοι πολίτες». Σε μια πόλη (μαζί με τα χωριά, με τις γύρω περιοχές) άνω των 70.000 κατοίκων συγκεντρώθηκαν μόνο 40-60 άνθρωποι! Για αρχή καλά είναι…

Αρκετοί πολίτες (μεγαλύτερης ηλικίας κυρίως) δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και δεν το γνώριζαν. Κατανοητό. Και αυτή η Όλγα Τρέμη δεν είπε κουβέντα η άτιμη!
Αλλά μου έκανε εντύπωση αυτό το φατσοβιβλίο που στην ομάδα-εκδήλωση «Αγανακτισμένοι στο Φάρο Αλεξανδρούπολης» περίπου 800 άνθρωποι είπανε «Ναι, θα παρευρεθούμε». Πού ήταν όλοι αυτοί; Ως πότε θα δείχνουμε τη διαμαρτυρία μας σε όλα όσα συμβαίνουν από τους καναπέδες βλέποντας Λαζόπουλο και Ράδιο Αρβύλα; Ως πότε θα δείχνουμε την αντίδρασή μας σε όσα συμβαίνουν μέσα από το twitter και από τις αναρτήσεις ομάδων – εκδηλώσεων και αναρχικών/επαναστατικών τραγουδιών στο ωραίο μας προφίλ στο facebook; Ως πότε; Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι για να συναντηθούμε στους δρόμους. Ας το κάνουμε επιτέλους, είναι τόσο απλό…

Το θετικό είναι πως αυτή η κίνηση των απλών αγανακτισμένων πολιτών δεν «καπελώθηκε» από κανένα κόμμα ή από κάποια οργάνωση. Αρχίζει ο κόσμος να συνειδητοποιεί πως μπορεί καλύτερα και χωρίς όλους αυτούς τους πολιτικάντηδες. Την επόμενη φορά περισσότεροι και πιο οργανωμένοι!








Στην υπόλοιπη Ελλάδα:
Πολυπληθείς αυθόρμητες συγκεντρώσεις πολιτών πραγματοποιήθηκαν το απόγευμα της Τετάρτης 25/05/2011 σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας. 

Δεκάδες χιλιάδες έλληνες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους ειρηνικά μετά από διαδικτυακό κάλεσμα, στα πρότυπα των ισπανών Idnignados που εδώ και μέρες έχουν κατακλύσει την κεντρική πλατεία της Μαδρίτης, Puerta del sol.

Στην εντυπωσιακή συγκέντρωση των «αγανακτισμένων» πολιτών, χωρίς την παρουσία αστυνομικών δυνάμεων, ακούστηκαν σποραδικά συνθήματα κατά τη κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής, ενώ αναρτήθηκαν και πανό υπέρ της διενέργειας δημοψηφίσματος.

Μέχρι στιγμής, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 30.000 άτομα στο Σύνταγμα, περίπου 8.000 στη Θεσσαλονίκη και 2.000 στην Πάτρα.

Ειρηνική συγκέντρωση διαμαρτυρίας μπροστά στο Λευκό Πύργο πραγματοποίησαν οι «Αγανακτισμένοι στο Λευκό Πύργο», που συντόνισαν την κινητοποίηση τους, κατά το παράδειγμα των Ισπανών «Ιndignados», μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (facebook, twitter, κ.ά.). Οι διαδηλωτές είχαν προειδοποιήσει ότι η κινητοποίηση θα είναι ειρηνική, χωρίς πανό και πλακάτ που να υποδηλώνουν κάποια οργανωμένη συλλογική ταυτότητα και οποιοδήποτε διακριτικό και προειδοποίησαν ότι δε θα δεχτούν «κομματικές συμμετοχές και παρεμβάσεις».

Κυριακή, 15 Μαΐου 2011

Συνέντευξη Αλέξιας Βασιλείου στο Θεοδόση Βαφειάδη



Η Αλέξια (Βασιλείου) γεννήθηκε στην Κύπρο στις 5 Φεβρουαρίου του 1964. Εκεί, στην Αμμόχωστο, έζησε τα παιδικά της χρόνια, μέχρι τον Ιούλιο του 1974 που ακολούθησε το δρόμο της προσφυγιάς μαζί με την οικογένειά της, αμέσως μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. 

Η αγάπη της για τη μουσική δε θα μπορούσε να την οδηγήσει σε άλλο δρόμο. Την πρωτοσυναντάμε στη σκηνή στο διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision το 1981, ως μέρος του γκρουπ Island. 

Την επόμενη χρονιά, η Αλέξια περνά τον Ατλαντικό για να πραγματοποιήσει μουσικές σπουδές performance και πιάνου στη Βοστώνη. Μετά το τέλος των σπουδών της μετακομίζει στη Νέα Υόρκη και μαζί με τα γκρουπ στα οποία συμμετέχει και σημαντικούς μουσικούς τραγουδά jazz της αμερικανικής μεγαλούπολης. 

Το 1987 εκπροσωπεί την Κύπρο στη Eurovision με το τραγούδι «Άσπρο Μαύρο». Αυτή η συμμετοχή δίνει το έναυσμα για το ξεκίνημα μίας σημαντικής καριέρας στην Κύπρο και την Ελλάδα. 
Ο πρώτος της δίσκος με τίτλο το όνομά της («Αλέξια») πουλά χιλιάδες αντίτυπα, γίνεται γρήγορα πλατινένιος, πολλά από τα τραγούδια του (με πρώτο το τραγούδι «Τα κορίτσια ξενυχτάνε») παίζουν ανελλιπώς στα ραδιόφωνα της εποχής και η ίδια καθιερώνεται ως μία από τις πιο σημαντικές ποπ τραγουδίστριες.

Τη δεκαετία του 1990, η Αλέξια δοκιμάζει μία στροφή στην καριέρα της. Συνεργάζεται με το Μάκη Δελαπόρτα το 1993, τραγουδώντας σ’ ένα διπλό δίσκο, κλασικά ελληνικά τραγούδια από το 1920 μέχρι και τα 60’s, που έχει εμπορική επιτυχία. 
 
Την επόμενη χρονιά κυκλοφορεί ο δίσκος της «Κεκλεισμένων των θυρών» σε μουσική του Γιώργου Χατζηνάσιου, μία μουσική που είχε γράψει για το θεατρικό έργο «Frank ‘n Stein», στο οποίο η ερμηνεύτρια είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Το 1996 κυκλοφορεί ο δίσκος της «In a jazz mood», ενώ την επόμενη χρονιά κυκλοφορεί ο δίσκος «Αμμόχωστος», μία ωδή στη μαρτυρική πόλη της Κύπρου, σε μουσική του Κύπριου συνθέτη Μάριου Μελετίου και κείμενα της τέως υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου Κλαίρης Αγγελίδου. Ο δίσκος παρουσιάστηκε την ίδια χρονιά σε μία μουσική παράσταση στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Ποταμίτη. 

Το 1998 η Αλέξια συνεργάζεται με το Μίκη Θεοδωράκη. Αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας είναι ο δίσκος «Μίκης Θεοδωράκης - Αλέξια», με 26 συνολικά τραγούδια του συνθέτη, διαφορετικά ενορχηστρωμένα με ερμηνεύτρια την Αλέξια, μεταξύ αυτών και δύο ντουέτα με το συνθέτη και την Ιταλίδα τραγουδίστρια Μίλβα.
 
Η αυγή του νέου αιώνα βρίσκει την Αλέξια να επιστρέφει εκεί από όπου ξεκίνησε, χωρίς ποτέ ωστόσο, αν κοιτάξει κανείς με προσοχή την καριέρα της, να απαρνηθεί την αγάπη της για τη jazz. Ήταν πάντα κατά πως φαίνεται «in a jazz mood».
Για δέκα και πλέον χρόνια, από το 2000 ασχολείται με την παραγωγή των επόμενων δίσκων της, γυρίζοντας ταυτόχρονα τον κόσμο. Το άλμπουμ «Re-bE», μία δημιουργία καθαρά προσωπική, ένα τριπλό cd στο οποίο η ίδια υπογράφει τη μουσική, τους στίχους, τα κείμενα, την παραγωγή, είναι το πρώτο που συναντά τη δισκογραφία.
Η κυκλοφορία του βρίσκει την Αλέξια να ζει στο Λος Άντζελες των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο δίσκος έχει πολλά στοιχεία που δε συναντά κανείς συχνά. Είναι μία ιδιαίτερη και πολύ προσωπική παραγωγή. Είναι κάτι σαν ένα μουσικό ημερολόγιο που γραφόταν για πολλά χρόνια, σε πολλά μέρη και είχε να πει για πολλά. Και πάντα ένα προσωπικό ημερολόγιο έχει ενδιαφέρον και κρύβει αλήθειες.

Συναντήσαμε την Αλέξια για λογαριασμό του Ορφέα, προσπαθώντας να ανακαλύψουμε αυτές τις αλήθειες. Ο τίτλος του δίσκου της, το «Ξανα-είμαι» είναι μία ανάγκη και μία πρόκληση για τον καθένα. Δεν ήταν μία συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο, καθώς προς το παρόν μας χωρίζει ο Ατλαντικός. Ωστόσο, αυτό δε μας εμπόδισε καθόλου να κάνουμε μία αναδρομή, από το σήμερα προς τα πίσω και αντίστροφα, με τις ερωτήσεις μας οδηγό για να θυμηθεί η ίδια τους πιο σημαντικούς σταθμούς του μουσικού της ταξιδιού και τις διαδρομές ανάμεσά τους.
Την ευχαριστούμε και την καλωσορίζουμε.

Δώρα Παπαδοπούλου - Θεοδόσης Βαφειάδης...
Φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο της Αλέξιας...



Αλέξια τί αναμνήσεις έχεις από τα παιδικά σου χρόνια στην Αμμόχωστο της Κύπρου;


Αλέξια: Έχω τις ωραιότερες αναμνήσεις… μια αίσθηση ασφάλειας γλυκειάς, μιας αυτογνωσίας πρόωρης θα έλεγε κανείς, αφού ήμουν πολύ μικρή. Ήταν ένα μέρος, μια πόλη γεμάτη από κάθε μορφή τέχνης, κάθε γειτονιά και ζωγράφοι, ποιητές, κλασσική μουσική, κλασσικός χορός, ομορφιά, άνθρωποι με χιούμορ και με μια υγιή αυτοπεποίθηση, κομψοί και καλλιεργημένοι! Μεγαλώσαμε εκτεθειμένοι σε μια κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα, καθώς μεγαλώσαμε με φίλους από όλα τα μέρη του κόσμου, που ερχόντουσαν για να απολαύσουν την υπέροχη, υπέροχη αμμουδιά της Αμμοχώστου μας, πού ‘χε άγρια κρίνα κάθε χρόνο. Είχε πράγματι άγρια κρίνα!
Μέρος του εαυτού μου είναι ακόμα εκεί. Περιμένει μαζί με πολλούς άλλους, εκεί απ’ έξω από το σπίτι του καθενός μας να έρθει η ώρα που όλοι περιμένουμε: της «Επιστροφής».
Κάποιος αγαπημένος παιδικός μου φίλος, σήμερα μου είπε: Ας ξεκινήσουμε από μέσα μας να βρούμε την ελεύθερη Αμμόχωστο και τότε θα πάμε και σωματικά πίσω! Μπορώ να πω με σιγουριά ότι κάθε μέρα βρίσκομαι εκεί νοερά. Με ηρεμεί και με καθησυχάζει. Η σκέψη της και μόνο, με κάνει να αισθάνομαι ότι είμαι σπίτι μου, όπου και να βρίσκομαι. Ότι το σπίτι στο οποίο ζω, έχει ιπτάμενες ρίζες, όπως λέει και το τραγούδι του Re-bE: «Raices Volantes». Μάλλον οι δικές μου ρίζες είναι ιπτάμενες και είναι μέσα μου, αφού εγώ είμαι πραγματικά το σπίτι μου, αφού ταξιδεύω συνεχώς!!!...


Τί φωνές, τί τραγούδια ακούγατε εκείνα τα χρόνια; Ποια είδη μουσικής σου άρεσαν;


Αλέξια: Εκείνα τα χρόνια, ακούγαμε Σταμάτη Κόκοτα, Γρηγόρη Μπιθικώτση, Γιάννη  Καλατζή, Μαρινέλλα, Βίκυ Μοσχολιού, Αλίκη Βουγιουκλάκη. Θυμάμαι τότε αγαπούσα πολύ ένα τραγούδι της: «Μια περιπέτεια στην Νότιο Καρολίνα»! Ακούγαμε επίσης και πολλά ξένα! Ειδικά οι γονείς μας, οι οποίοι πήγαιναν για χορό στο περιβόητο τότε Perroquet και στο Boccaccio για τους καφέδες τους. Όπως π.χ.: Engelbert Humperdinck Doris Day, Jim Reeves, Elvis Presley κ.ά.


Παρακολουθείς σήμερα το ελληνικό τραγούδι; Άκουσες πρόσφατα κάτι που σου άρεσε πολύ;


Αλέξια: Δεν το παρακολουθώ, επειδή λείπω τώρα σχεδόν δύο χρόνια. Μου αρέσει πάρα πολύ η φωνή του Δημήτρη Υφαντή, του Δημήτρη Μπάση, του Γεράσιμου Ανδρεάτου, ο Σταμάτης Κραουνάκης, ο Μάριος Φραγκούλης, ο Γιώργος Περρής και πάρα πολλοί άλλοι αξιόλογοι, επίσης αγαπώ πολύ την φωνή της στενής μου φίλης Julie Massino καθώς και της άλλης καλής μου φίλης Ελένης Λυδίας Σταμέλλου, κόρης της επίσης εξαιρετικής Αλίκης Καγιαλόγλου και μπορώ να μιλάω για συναδέλφους μου επί μέρες, για το ποιούς άλλους αγαπώ μουσικά, αλλά φαντάζομαι ότι πρέπει για τώρα να σταματήσω.



Τώρα που μπορείς να τα δεις όλα από μια απόσταση, τί σου άφησε η συνεργασία με το μεγάλο Μίκη Θεοδωράκη;


Αλέξια: Το τι μου προσέφερε η συνεργασία μου με το Μίκη Θεοδωράκη, δε χρειάστηκα ποτέ απόσταση ώστε να την εκτιμήσω. Από τότε, εκτιμούσα την κάθε στιγμή πού ήμουν μαζί του, που μας μιλούσε, που τραγουδούσαμε όλοι μαζί, μαζί του, που τρώγαμε μετά τις πάρα πολλές συναυλίες όλοι μαζί, που γνώρισα μια άλλη Ελλάδα μέσα από την μουσική του Μίκη και που την αγάπησα με ένα καινούργιο τρόπο! Κάθε φορά που τραγουδούσα ένα τραγούδι του, έκλεινα τα μάτια και σα να θεραπευόμουν μέσα μου. Η μελωδία και η αρμονία, τα λόγια, ήταν απαλά και με δυνάμωναν κάθε φορά που τα τραγουδούσα ή που τα άκουγα τραγουδισμένα από άλλους.
                

Υπάρχει η αίσθηση, εδώ στην Ελλάδα, πως μετά τη συνεργασία σου με το Μίκη Θεοδωράκη χάθηκες για λίγο από το μουσικό προσκήνιο. Τί έκανες τα τελευταία χρόνια;

Αλέξια
: Τα τελευταία χρόνια ταξίδευα, έγραφα μουσική ασταμάτητα, έκανα δημιουργική γραφή στο Παγκράτι με την κα Χριστιάνα Λαμπρινίδη και Women’s studies. Είχα την ανάγκη να επαναπροσδιορίσω τι ήθελε να τραγουδήσει η ψυχή μου, ώστε να ακολουθήσει και η φωνή. Πώς ήθελα να υπάρχω μουσικά και σε ποιό μέρος. Ήταν μια άκρως ενδιαφέρουσα και θεραπευτική περιπλάνηση - εξερεύνηση! Το απόλαυσα όλο με χαρά!




Όλα αυτά που έχεις κάνει μέχρι σήμερα στο Λος Άντζελες θα μπορούσες να τα πραγματοποιήσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο; Γιατί έπρεπε να ξενιτευτείς δηλαδή;!


Αλέξια: Όλα αυτά που στον ενάμιση χρόνο έκανα εδώ, δεν μπορούσα να τα κάνω στην Ελλάδα. Όσο για την έννοια του ξενιτεμού, δεν νοιώθω ότι ξενιτεύτηκα, αντιθέτως, νοιώθω ότι ήρθα σε οικείο και αγαπημένο περιβάλλον, όπου με αγκάλιασαν και με δέχθηκαν ακριβώς γι’ αυτό που είμαι, την αυθεντική μου φύση!
Τι ανακούφιση και τι τέλεια αίσθηση, να μπορείς να είσαι αυτό που είσαι ακριβώς και να χαίρεσαι μαζί με άλλους που είναι το ίδιο με σένα!

Από τον καιρό που ήρθα εδώ στο Λος Άντζελες, έγραψα τη μουσική και τραγούδησα, στο θεατρικό του Μάριου Στυλιανάκη “Water”, το οποίο ανέβηκε σε θέατρο στο Hollywood τον περασμένο Σεπτέμβρη και Οκτώβρη με τεράστια επιτυχία επί έξι συνεχείς εβδομάδες!!! Μουσική έγραψε επίσης για το “Water” και ο στενός μου φίλος και συνεργάτης Βασίλης Στεργίου από την Θεσσαλονίκη (συνεργάτης και στο Re-bE).
Έπαιξα σε δύο ταινίες Noir μικρού μήκους, του εξαιρετικά ταλαντούχου στενού μου φίλου Κωνσταντίνου Ησαία ο οποίος ζει και εργάζεται εδώ στο Λος Άντζελες. Το θέμα της δεύτερης ταινίας του «Sacred Whispers», έχει σαν θέμα την διαφορετικότητα και το ρατσισμό. Ο αδελφός του Κωνσταντίνου, Αλέξανδρος Ησαίας, είναι καταπληκτικός φωτογράφος και επίσης εξαιρετικά ταλαντούχος διευθυντής φωτογραφίας της δεύτερης ταινίας. Ζει προς το παρόν και εργάζεται στην Αθήνα. Όλες οι μουσικές και των δύο  ταινιών είναι από το Re-bE, από το δίσκο “Backyards”, με φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς που έχω ηχογραφήσει και τους οποίους επεξεργάστηκε  ο Βασίλης Στεργίου, ο οποίος κυκλοφορεί μέσα στους επόμενους μήνες, αλλά και από το “Birds have to Fly” σε μουσική του Peter Massink, σε στίχους δικούς μου και με την φωνή μου!
Το “Birds have to fly”, είναι έτοιμο να κυκλοφορήσει με τον επί χρόνια συνεργάτη μου Ολλανδό σαξοφωνίστα, συνθέτη και ενορχηστρωτή Peter Massink, αλλά και μια σειρά άλλων παραγωγών.
Στις έξι του Μάρτη, τραγούδησα σε ένα από τα πιο διάσημα clubs - μουσικές σκηνές στο Χόλλυγουντ,  Bardot - Los Angeles, σε μία ιδιαίτερη συναυλία για το  Young Storytellers Association, «Bohemian Dream Party», το οποίο υποστηρίζουν στάρς όπως ο Dustin Hofman, Jennifer Aniston και πάρα πολλοί άλλοι, την δε βραδιά που τραγούδησα, παρουσίασαν οι: Josh Radnor (How I met your mother), o Jason Ritter (The Event), Zachary Levi (Chuck) & Ben McKenzie (Southland). Το
ρεπερτόριο μου περιέλαβε Re-bE, David Bowie, Leonard Cohen, Beatles, Marianne Faithful, Grace Jones και Jazz.
(*) (**)


Πότε και πώς άρχισες να γράφεις η ίδια μουσικές και στίχους; Πού δίνεις μεγαλύτερη βαρύτητα; Στο λόγο ή στη μελωδία;


Αλέξια: Ξεκίνησα να γράφω μουσική πριν πολλά χρόνια κι έκανα μαθήματα δημιουργικής γραφής, όπως ανέφερα και προηγουμένως. Δίνω την ίδια βαρύτητα και στα δύο.




Σου έχουν φερθεί καλά τα Μ. Μ. Ε.; Έχεις κάποιο παράπονο άσχημης συμπεριφοράς ή αδικίας; Τί σ’ έχει ενοχλήσει στις σχέσεις σου με τους δημοσιογράφους;

Αλέξια
: Ε, δεν μπορώ να πω ότι ήμουν και το αγαπημένο παιδί τους… αλλά η αγάπη του κόσμου, η εμπιστοσύνη του και η επικοινωνία που έχω με όλους εδώ και είκοσι και πλέον χρόνια, είναι ότι ωραιότερο, οπότε πως θα μπορούσα να επικεντρωθώ σε κάτι «λιγότερο» και επουσιώδες συγκριτικά με την ουσία η οποία είναι η αγάπη που ανταλλάσσω επί καθημερινής βάσεως! Αυτό είναι που θυμόμαστε όλοι, την ανταλλαγή αγάπης.




Πώς βλέπεις την πορεία που έχει διανύσει μέχρι τώρα το «RebE», η νέα σου δισκογραφική κατάθεση; Βρήκες, καλλιτεχνικά, τον εαυτό σου;


Αλέξια: Ανακάλυψα ακόμα ένα μέρος του εαυτού μου και είναι ένα τόσο τέλειο αίσθημα, συνεχίζουν όλα να καλυτερεύουν.



Η δουλειά αυτή υπερβαίνει κατά πολύ τα standards μία απλής δισκογραφικής έκδοσης. Συνολικά, μία έκδοση πολύ αρτιστική. Τρία cd με ούτε λίγο ούτε πολύ πενήντα τραγούδια!, ιδιαίτερο artwork και ένα πολυσέλιδο ένθετο με απίστευτο υλικό. Μοιάζει απίστευτο θαύμα για τον τρόπο που λειτουργεί η εγχώρια, αλλά –τολμώ να πω- και η διεθνής δισκογραφία. Είναι;


Αλέξια: Ναι! Απ’ ότι μου λένε φίλοι αλλά και γνωστοί Αμερικανοί: Ναι, είναι!


Το πανέμορφο ένθετο βιβλίο είναι ξεκάθαρα βιωματικό, κάτι σαν ένα ημερολόγιο ζωής, με στίχους, φωτογραφίες, αποκόμματα, προσωπικές σημειώσεις, κείμενα, λογοτεχνικά αποσπάσματα, εισιτήρια, χαρτιά από σοκολάτα, σκίτσα δικά σου, ζωγραφιές. Γιατί θέλησες να μοιραστείς με το κοινό όλα αυτά τα τόσο προσωπικά; Γιατί διάλεξες να συνοδέψουν τη μουσική και τα τραγούδια σου;

Αλέξια
: Σας ευχαριστώ! Χαίρομαι αφάνταστα που το λέτε αυτό. Διάλεξα να γίνει αυτό, διότι είναι η πρώτη φορά που άφησα να φανώ εγώ, όπως ακριβώς είμαι, χωρίς να κρύβω κανένα από τα στοιχεία του χαρακτήρα μου, τα οποία θέλω να μοιράζομαι με όλο τον κόσμο για να έχουν αξία αλλά και για να μπορώ να τα απολαμβάνω, διότι είναι πράγματι απολαυστικό να μοιράζεται κανείς!




Έχεις καθιερωθεί στη συνείδηση του ελληνικού κοινού, από τα πρώτα σου βήματα στη δισκογραφία, ως ποπ τραγουδίστρια. Ο νέος σου δίσκος κινείται σε τελείως διαφορετικά μονοπάτια. Πόσο δύσκολο τελικά είναι για έναν καλλιτέχνη να μπορεί να περνά στο κοινό τις διαφορετικές επιλογές του, χωρίς να ταυτίζεται μόνο με κάποια η κάποιες από αυτές; Στο κοινό του εξωτερικού, υπάρχει η ίδια αντίληψη και νοοτροπία;

Αλέξια
: Όταν κάποιος καλλιτέχνης μπορεί να υποστηρίξει κάτι, τότε ο κόσμος δεν υπάρχει περίπτωση να μην το δεχθεί! Το ακροατήριο οδηγείται από τον καλλιτέχνη γι’ αυτό εμείς οι καλλιτέχνες έχουμε την υποχρέωση να προσφέρουμε στον κόσμο: ότι θεωρούμε καλύτερο!



«Μακάρι να με γνώριζα τότε… – Πόσα θα γλίτωνα εάν από τότε με γνώριζα… - Ψάχνοντας για το θεό σε όλα τα λάθος μέρη… - Το παρόν συχνά μου διέφευγε. Μέγα λάθος…». Είναι μια απόλυτα προσωπική και αυτοβιογραφική δουλειά. Η αυτογνωσία σε όλο το μεγαλείο της! Θέλει πολύ θάρρος για να γράφεις τόσο βιωματικούς στίχους, έτσι δεν είναι;


Αλέξια: Θέλει θάρρος για να πούμε στον εαυτό μας την αλήθεια και μετά όταν πια αναγνωρίσουμε την αλήθεια, τότε απομένει να κάνουμε την Αλλαγή ή τις αλλαγές!!!...  Εκεί είναι που χρειάζεται δύναμη, αλλά όταν ξεκινήσουμε, τότε τίποτε δεν μας σταματάει! Προχωρούμε πρόσω ολοταχώς προς την ένωση με εμάς: και πιστέψτε με, δεν υπάρχει πιο ευλογημένη συνύπαρξη…
Αυτό είναι για μένα η πραγματική ένωση, ο πραγματικός γάμος: εμείς με εμάς.

«Σπαταλούμε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας επιθυμώντας όλα τα λάθος πράγματα σα να είμαστε ορκισμένοι εχθροί του εαυτού μας…». Υπήρξες ποτέ εχθρός του εαυτού σου;

Αλέξια
: Βέβαια, αλλά τελικά υπήρξα πιο πολύ σύμμαχος απ’  ότι πίστευα!...


Η Αλέξια τί επιθυμεί, τί θέλει από τη ζωή της, από εδώ και πέρα;

Αλέξια
: Νοιώθω τόσο ευγνώμων κάθε στιγμή, κάθε καινούργια μέρα, που δεν μπορώ να σκεφτώ τι άλλο θέλω. Σίγουρα όμως έχω επιθυμίες, οι οποίες, επειδή ζω την κάθε ημέρα μου ακριβώς όπως επιθυμώ, επειδή παίρνω χαρές συνέχεια, δεν με πονούν, δεν με πιέζουν, αλλά χαίρονται μαζί μου και παίζουν, παίζουμε μαζί και βάζουμε στοιχήματα πόσο γρήγορα θα υλοποιηθούν και άλλα όνειρα και άλλες επιθυμίες και τι άλλα άραγε τέλεια έχει η ζωή να μας προσφέρει!... Κάθε μέρα, βλέπω τα πάντα σαν να τα βλέπω για πρώτη φορά, με τον θαυμασμό ενός μικρού παιδιού και όσο μεγαλώνω θέλω να γίνομαι ακόμα πιο αθώα, έχοντας πάντα την πείρα που εγώ κέρδισα, δίπλα μου.


Γράφεις σ’ ένα από τα τραγούδια σου, στο «Γράμμα στο αγέννητο»: «Σε τι κόσμο θα ερχόσουν, εννιά μήνες για να με βρεις πρόστιμο να ζεις». Έχουμε καταστρέψει για πάντα το μέλλον των παιδιών μας;

Αλέξια
: Στο τραγούδι αυτό, μιλάω στο αγέννητο μέσα μου, αλλά θα μπορούσε κανείς να πει ότι απευθύνεται και σε ένα έμβρυο το οποίο πρόκειται ή δεν πρόκειται να έρθει.




Ο κόσμος μας έχει αλλάξει άρδην. Άλλες χώρες χρεοκοπούν, άλλες εξεγείρονται, καθεστώτα πέφτουν, οι λαοί αμφισβητούν, οι πολίτες αντιδρούν. Κι εσύ μιλάς στο δίσκο σου για τους πρόσφυγες και τους αγνοούμενους. Λες: «Δεν ξεχάσαμε». Γιατί, τόσες δεκαετίες μετά, η μισή Κύπρος παραμένει ακόμη σκλαβωμένη;

Αλέξια
: Δεν ξέρω. Απλά θεωρώ ότι έχω το χρέος να θυμούμαι και να θυμίζω και στις άλλες γενιές αυτά που έγιναν. Πρέπει να θυμόμαστε, όχι για να γινόμαστε εκδικητικοί, αλλά για να μαθαίνουμε, να προετοιμαζόμαστε, να καλυτερεύουμε.


«Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο για να σώσουμε την ημέρα. Πρέπει να σώσουμε τη μέρα για ν’ αλλάξουμε τον τρόπο» γράφεις σ’ ένα άλλο τραγούδι σου. Δύσκολο νομίζω… εσύ το έχεις καταφέρει;

Αλέξια
: Αυτό το τραγούδι αναφέρεται στην μεταμόρφωση της σκέψης μας, κάθε μέρα, ώσπου κάποια μέρα: απλά να έχει ήδη γίνει! Ναι, το έχω καταφέρει σε ικανοποιητικό βαθμό!!!...




Πότε θα έρθεις στην Ελλάδα και την Κύπρο να τα τραγουδήσεις όλα αυτά ζωντανά;


Αλέξια: Προετοιμάζομαι για ζωντανές παραστάσεις και Ελλάδα και Κύπρο, σύντομα! Προς το παρόν, θα συνεχίσω με εμφανίσεις σε jazz clubs στο Manhattan, στην Νέα Υόρκη, αλλά και στη Βοστώνη, μαζί με τον καταπληκτικό Έλληνα κιθαρίστα Σπύρο Εξάρα, ο οποίος ζει και ηχογραφεί μουσική με εξαιρετικούς διάσημους ξένους μουσικούς στη Νέα Υόρκη και μαζί με τον επίσης στενό μου συνεργάτη εξαιρετικό πιανίστα Γιάννη Γουδέλη, ο οποίος ζει και εργάζεται εδώ στο Λος Άντζελες.

Στις 5 Μαΐου θα τραγουδήσω στο Παρίσι, στα πλαίσια παραστάσεων της UNESCO σε συνεργασία με την Κυπριακή πρεσβεία! Σε ένα αριστουργηματικό θέατρο της UNESCO.

Μετά θα έρθω στην Αθήνα όπου θα γίνει διάσκεψη τύπου για το «Re-bE», στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Αγαπώ και εκτιμώ το Μιχάλη και είχα την χαρά να δω το ίδρυμα μόλις τελείωσε και είπα ότι μόνον εκεί θα ήθελα να τραγουδήσω ή να κάνω διάφορα δρώμενα και την διάσκεψη τύπου για το «Re-bE». 
Του το είπα αμέσως μόλις είδα τον χώρο… Από τους ωραιότερους χώρους τους πιο σύγχρονα εξοπλισμένους στον κόσμο! Μετά πρόκειται να τραγουδήσω στο Βερολίνο, στο Βανκούβερ και μετά στο Λος Άντζελες. Πριν από δύο βράδια, τραγούδησα στο WAS cafe, στο Hollywood, μαζί με τον ηθοποιό Jeff Goldblum, ο οποίος έπαιξε σε πάρα πολλές ταινίες, όπως: Jurassic Park, The Fly, The Big Chill, Independence Day. Παίζει πιάνο Jazz με πολύ καλούς μουσικούς!

Επίσης ο Κωνσταντίνος ετοιμάζει το πρώτο βιντεοκλίπ του Re-bE,  για το «Must Save the Day», με αποσπάσματα από την ταινία του στην οποία συμμετείχα σαν ηθοποιός αλλά και σαν συνθέτις - στιχουργός: «Sacred Whispers».


Θα επέστρεφες σήμερα για να ζήσεις στην Ελλάδα ή στην Κύπρο;


Αλέξια: Στην Ελλάδα δεν νομίζω. Στην Κύπρο το θεωρώ πιο πιθανό, αφού εκεί ζει η οικογένεια μου. Αλλά πιστεύω ότι αυτό που θα κάνω θα είναι να ταξιδεύω παντού και να τραγουδώ, και θα ζω μέσα σε μένα αντί μέσα σε σπίτι ή σε ένα δρόμο κάποιας πόλης, κάποιας χώρας ή κάποιου νησιού.
Με ενθουσιάζει η ιδέα! Υπάρχει τόσος πολύς κόσμος να δούμε, να γνωρίσουμε!


Επειδή το μέλλον έχει μεγαλύτερη σημασία από το παρελθόν, πες μου με ποιους δημιουργούς και καλλιτέχνες θα ήθελες να συνεργαστείς τα επόμενα χρόνια; Έλληνες και ξένους!

Αλέξια
: Μέσα στο μυαλό μου έχω ήδη συνεργαστεί με τους εξής: Jeff Atmajian, John Howard Newton, Steven Sondheim, Rachel Portman, Alex Heffe, John Williams, Tom Waits, Chick Corea (ξανά), Gary Burton, Σταύρο Ξαρχάκο, Σταμάτη Κραουνάκη, Σταμάτη Σπανουδάκη, Βαγγέλη Παπαθανασίου και γενικά με συνθέτες για ταινίες εδώ που βρίσκομαι. Είναι τόσοι πολλοί αυτοί που θαυμάζω… μα τόσοι πολλοί!!!


Πώς θα κάνουμε το «Re-be» («Ξανα-είμαι»), το ρητό της κάθε μέρας μας Αλέξια;


Αλέξια: Όταν αρχίσουμε να τιμούμε, να ακούμε, να υπακούμε: όλες τις βαθειές μας επιθυμίες. Φτάνει να σκεφτούμε ότι όλες οι βαθειές μας επιθυμίες είναι σαν ένα τεράστιο, δυνατό και ασφαλές κύμα, πάνω στο οποίο καθόμαστε και αυτό μας πάει ακριβώς εκεί που πάντα θέλαμε… Εκεί όπου σίγουρα ανήκουμε.


Επισκεφτείτε

www.alexiamusic.com | www.rebe.com



Τετάρτη, 11 Μαΐου 2011

«Το καμίνι που δροσίζει» του Γιώργου Φραντζολά


Μια ξεχωριστή εκδήλωση ήταν αυτή της παρουσίασης του βιβλίου «Το καμίνι που δροσίζει», του Γιώργου Φραντζολά που παρουσιάστηκε την Παρασκευή το απόγευμα στην αίθουσα του Επαγγελματικού και Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Ροδόπης, από την εφημερίδα «Παρατηρητής της Θράκης» και το «Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης», με τη συμμετοχή των συλλόγων «Γυναίκα και Δημιουργία» και το Τμήμα Βιβλίου της ΧΕΝ. Ξεχωριστή από την άποψη ότι αφενός ήταν αφιερωμένη σε δύο μεγάλους νεοέλληνες συγγραφείς, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη και αφετέρου είχε ένα δικό της στίγμα, μεταφέροντας τους ακροατές στα μαγικά σύμπαντα της γραφής, της μουσικής και των χρωμάτων.

Στην εκδήλωση ήταν παρόντες ο πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Βασιλειάδης, εκπρόσωπος του ταξιάρχου, η υπεύθυνη των Πολιτιστικών του δήμου Κομοτηνής κ. Νατάσσα Λιβεριάδου, οι πανεπιστημιακοί του Τμήματος Φιλολογίας Γρηγόρης Παπαγιάννης, Μαρία Τζιάτζη – Παπαγιάννη και Νίκος Μαυρέλος, ο ιστορικός των Γενικών Αρχείων του Κράτους στην Κομοτηνή, Βασίλης Ριτζαλέος, ο επίτιμος πρόεδρος του Συλλόγου Εθελοντών Αιμοδοτών, Δημήτρης Δημητρακόπουλος, ο πρόεδρος του Μορφωτικού Συλλόγου Σαρακατσάνων Θράκης, Γιώργος Νάκος, η Άρτεμις Συλιβού και ο σύζυγός της Σταύρος Τσάγκος, η ψυχολόγος Λιζέτα Λιούρτα και η μητέρα της, η ιδιοκτήτρια του «Δημοκριτείου» βιβλιοπωλείου Ιωάννα Δεμιράκη και ο σύζυγός της Δημήτρης Δολιανίτης, ο γιατρός Χασάν Αχμέτ και από το ΠΑΚΕΘΡΑ η Μαργαρίτα Καραδέδου και ο σύζυγός της, η Σοφία Αδαμαντίδου και ο Χριστόδουλος Αδαμαντίδης, η «ψυχή» του ΠΑΚΕΘΡΑ Βασίλης Αϊβαλιώτης. και πολλά μέλη και από τους δύο συλλόγους.




Την εκδήλωση προλόγισε η εκδότρια του «Παρατηρητή της Θράκης» κ. Τζένη Κατσαρή Βαφειάδη που ευχαρίστησε όλους τους συντελεστές της εκδήλωσης, το ΠΑΚΕΘΡΑ και τους συλλόγους, τη ΧΕΝ και τον «Γυναίκα και Δημιουργία», αναφερόμενη ιδιαιτέρως στη συμβολή της Προέδρου του Νατάσσας Λιβεριάδου, που, αν και επιφορτισμένη με το έργο της διεκπεραίωσης των «Ελευθερίων», φρόντισε με όλη της την ψυχή και για την επιτυχία της εκδήλωσης με τον Γ. Φραντζολά.

Μίλησε ακόμη για τους δρόμους που της άνοιξε η επιμέλεια του βιβλίου κατά την διάρκεια της έκδοσής του, συνδέοντάς την γόνιμα με τη μεγάλη λογοτεχνία του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και του Νίκου – Γαβριήλ Πεντζίκη, ξανθιώτες μαθητές του οποίου, όπως ο συγγραφέας Γιώργος Φραντζολάς και ο ζωγράφος- γιατρός Γιάννης Μενεσίδης, είχε την τύχη να γνωρίσει μέσω των αγαπημένων φίλων – επικεφαλής του ΠΑΚΕΘΡΑ, Βασίλη Αϊβαλιώτη και Σοφίας Αδαμαντίδου. Μέσω του ΠΑΚΕΘΡΑ, όπως ανέφερε, και με αφορμή το βιβλίο του Γ. Φραντζολά τής δόθηκε η ευκαιρία να συνειδητοποιήσει την πνευματική οξυδέρκεια του συμπολίτη μουσικού Θανάση Γκαϊφύλλια, που πρώτος και από τη δεκαετία του 1990 είχε αγκαλιάσει το τάλαντο και την ευαισθησία του στιχουργού και μουσικού Γ. Φραντζολά, ανεξαρτήτως αν τον Γιώργο Φραντζολά «τινές εξ ημών των Κομοτηναίων, όπως και τη «Νύχτα από σεντέφι» του όπου ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας τραγουδάει δυο τραγούδια, τον γνωρίζουμε το…2011…», ευχαριστώντας θερμά τον Θανάση Γκαϊφύλλια, τη Λία Τζιαμπάζη και τον Κώστα Γκαϊφύλλια για την τιμή να είναι παρόντες στην εκδήλωση, «παρουσιάζοντάς μας το μουσικό «καμίνι» της δημιουργίας του». 





Nατάσα Χατζηνικολάου, Φιλόλογος «Γινάτι δε θα πει οργή, αλλά μια δημιουργική ροπή για να αντισταθούμε με δημιουργικό τρόπο στην καταστροφικότητα της εποχής μας»

«Σας καλωσορίζω στην εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Γιώργου Φραντζολά «Το καμίνι που δροσίζει». Σας δίνω μερικά λεπτά για να σκεφτείτε τι μπορεί να σημαίνει ο ευρηματικός αυτός τίτλος του βιβλίου που απόψε παρουσιάζουμε.

Ο συγγραφέας Γιώργος Φραντζολάς

Στο μεταξύ να πω ότι ο Γιώργος Φραντζολάς είναι φιλόλογος που υπηρετεί σε λύκειο της Ξάνθης, δεινός χειριστής της ελληνικής γλώσσας και ομιλητής, όπως θα καταλάβετε και από το βιβλίο του, που αποτελείται από δοκίμια και διαλέξεις του.
Ο Γιώργος Φραντζολάς όμως είναι και μουσικός κι έχει ασχοληθεί με τη σύνθεση και τη στιχουργία. Εξέδωσε δύο προσωπικούς δίσκους και συνεργάστηκε με την Μαρία Φωτίου, την Καίτη Κουλλιά, τον Δημήτρη Ζερβουδάκη.
Ο πρώτος του δίσκος «Νύχτα από σεντέφι» είναι μια παραγωγή του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Κέντρου Θράκης, που κυκλοφόρησε το 1995 σε μουσική και ποίηση του Γιώργου Φραντζολά. Τα 12 τραγούδια του δίσκου τα ερμηνεύουν τρεις υπέροχες φωνές, οι Μαρία Φωτίου, Θανάσης Γκαϊφύλλιας και Λία Τζιαμπάζη.

Αυτές λοιπόν οι δύο ιδιότητές του δεν μπορούσαν παρά να απαντήσουν η μία την άλλη κάποια στιγμή και να αλληλοδιαλεχθούν για τη λογοτεχνία και τη μουσική, τις λέξεις και το ρυθμό τους. Έτσι γεννήθηκε η παρούσα έκδοση που αφορά στη μουσική της γλώσσας και στους μυστικούς ρυθμούς αναφορικά με δύο από τους σημαντικότερους λογοτέχνες μας, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Νίκο - Γαβριήλ Πεντζίκη.
Την έκδοση ανέλαβε και πάλι το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης με τη σημαντικότατη συμβολή του προέδρου του κ. Στέλιου Σκιά, Επίκουρου Καθηγητή στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του ΔΠΘ, που είναι σήμερα μαζί μας. Η έκδοση αυτή του ΠΑΚΕΘΡΑ συμπίπτει με τα φετινά εκατόχρονα από τον θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και έρχεται κι αυτό να τιμήσει τη μνήμη του μεγάλου μας λογοτέχνη.
Το βιβλίο επί το πλείστον αφορά στον Παπαδιαμάντη και στη μουσική της γλώσσας του, στη μουσικότητα, στον ρυθμό.

«Το «Καμίνι» είναι βιβλίο για τη ζωή»

Δεν είναι όμως το βιβλίο ένα απολύτως εξειδικευμένο πόνημα για τη γλώσσα και τη μουσική. Είναι ένα βιβλίο με λογοτεχνικές αναφορές και αναλύσεις για τη ζωή. Όπως ο ίδιος ο συγγραφέας είχε πει σε συνέντευξή του, τον ενδιέφερε να μελετήσει «τη μαρτυρία της τέχνης για τη ζωή μας, καθώς όλο και περισσότερο με ενδιαφέρει η σχέση της λογοτεχνίας με τη ζωή. Το «καμίνι» ως τίτλος βιβλίου σημαίνει την καρδιά των δημιουργών που φλέγεται και τους πυρπολεί, αλλά με το έργο τους δροσίζουν με ελπίδα τις καρδιές μας». Φτάσαμε λοιπόν στην ερμηνεία του τίτλου… Και συνεχίζει ο ίδιος, εν-χρονίζοντας τη σκέψη του στο σήμερα: «Μπροστά στην κρίση που ζούμε με πιάνει ένα γινάτι. Γινάτι, όπως εξηγεί ο Παπαδιαμάντης, δε θα πει οργή, αλλά μια δημιουργική ροπή για να αντισταθούμε με δημιουργικό τρόπο στην καταστροφικότητα που κάθεται στο θρόνο της εποχής μας παρέα μαζί με το μηδενισμό και κάνουνε χάζι των ανθρώπων τα βάσανα. Όχι όπως οι καλλιτέχνες, που γίνεται η ψυχή τους κομμάτια μαζί με τους ήρωές τους. Όχι όπως οι αληθινοί άνθρωποι που πληρώνουν ή καλύτερα βιώνουν δυο φορές την καταστροφή. Τη μια προβλέποντάς την και τη άλλη περνώντας την μαζί με τους άλλους».

Κι αν εξακολουθείτε να νομίζετε ότι το βιβλίο είναι εξειδικευμένο στη γλώσσα και το ρυθμό της μόνον ακούστε και τον Πεντζίκη που λέει στο έργο του «Ο πεθαμένος και η Ανάσταση»: «Aγωνίζομαι να συμπεριλάβω λεπτομέρειες που σημείωσα, γιατί μόνο έτσι καταλαβαίνω ότι μπορεί να λάβει κάποια ενότητα η κομματιασμένη από τις καθημερινές αντιφάσεις ύπαρξη». Ο Νίκος - Γαβριήλ Πεντζίκης ήταν βαθύτατα θρησκευόμενος και έπλαθε περίεργα τη γλώσσα είναι γνωστός για τα ευφυολογήματά του όταν έλεγε για παράδειγμα ότι είναι «παις ζωγράφος» αντί για πεζογράφος ή ότι το ούζο σημαίνει «ου ζω». Οπαδός της συνειρμικής γραφής και του εσωτερικού μονολόγου, με θρησκευτικότητα και πίστη, ο Πεντζίκης είναι πεζογράφος με μυθική συνείδηση, δηλαδή με συνείδηση ποιητή. Τα ίδια και ο Παπαδιαμάντης, είναι ποιητής, αποκαλύπτεται όπως λέει κι ο συγγραφέας Γιώργος Φραντζολάς…

Η ζωή και για τους δύο συγγραφείς είναι συχνά μια σπουδή θανάτου, μέσα από μωσαϊκά φθοράς και διόλου θρησκευόμενους συχνά χαρακτήρες ή ψευτοπιστούς. Το βαθύτερο νόημα της ύπαρξης κατοικεί όμως στη ρίζα της αγάπης και στο εμείς. Η πορεία προς το θάνατο γίνεται αναγέννηση και ζωοδότηση μιας λυτρωτικής ουσίας. Αυτό διαπιστώνει μεταξύ άλλων και ο φιλόλογος και ιστορικός Δημήτρης Βλάχος που έγραψε το σημαντικό εισαγωγικό κείμενο της έκδοσης με τίτλο «Σε αναζήτηση της αυθεντικής ύπαρξης».

Η ταυτότητα της έκδοσης

Κάποια από τα σχέδια που κοσμούν το βιβλίο είναι του ιατρού και ζωγράφου Γιάννη Μενεσίδη που γνώρισε και μαθήτευσε κοντά στον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, ο οποίος ήταν και ζωγράφος άλλωστε γνωστός και για τη μέθοδο της ψηφαρίθμησης. Τα έργα του έχουν θέματα εκκλησίες ή μοναστήρια και τον περιβάλλοντα χώρο τους κάτι που ταιριάζει στη φύση και τις θρησκευτικές αναφορές και του Παπαδιαμάντη και του Πεντζίκη. Η επιμέλεια της έκδοσης να σημειώσουμε ότι έγινε από τον Βασίλη Αιβαλιώτη και τη Σοφία Διαμαντίδου, άοκνα μέλη του ΔΣ του ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ.
Τέλος, ο άνθρωπος που μας γνώρισε τον Γιώργο Φραντζολά και με τη φωνή του μας κοινώνησε την τέχνη της τραγουδοποιίας του, είναι ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας. Ο κ. Γκαϊφύλλιας, ο οποίος με καλλιτεχνικά διεισδυτική και προφητική ματιά έδειξε εμπιστοσύνη στο ταλέντο του Γ. Φραντζολά, θα μας τραγουδήσει απόψε μουσικές και στίχους του συγγραφέα και καλλιτέχνη, μαζί με τη σύζυγό του Λία Τζιαμπάζη και τον γιο του Κώστα.»




Στέλιος Σκιάς, Πρόεδρος ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ «Ο συγγραφέας αποδεικνύει τη χαροποιό, ευφρόσυνη και ωφέλιμη για την ψυχή του αναγνώστη εντρύφηση με το έργο των Παπαδιαμάντη και Πεντζίκη»

Σύντομη αναφορά στο Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης

Ο κ. Σκιάς ξεκίνησε την ομιλία του, με μια σύντομη αναφορά στο φορέα έκδοσης του βιβλίου, το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης (ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ), αναφέροντας: «Για όσους παραβρισκόμενους σήμερα εδώ δεν μας γνωρίζουν ας αναφέρουμε ότι το ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ είναι «επί της ουσίας» ένας μικρός πολιτιστικός φορέας που ανήκει στις αποκαλούμενες ΜΚΟ με νομική μορφή αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας. Ιδρύθηκε δε το 1992 με έδρα την Ξάνθη και έχει παράξει σημαντικό, πιστεύω, εκδοτικό, περιβαλλοντικό, εκπαιδευτικό, κοινωνικό και άλλο έργο στην πορεία των 19 μέχρι σήμερα χρόνων λειτουργίας του, που καταγράφεται αναλυτικά στους κοινοποιημένους ετήσιους απολογισμούς δράσης των ΔΣ του Ιδρύματός μας ανελλιπώς. Είναι αντιληπτό ότι δεν μπορεί να δαπανηθεί χρόνος για να παρουσιασθεί εδώ σήμερα το έργο αυτό. Προφανώς όμως και ευχαρίστως, όπως πάντοτε, θα παράσχουμε, κατ’ ιδίαν, την απαιτούμενη σχετική πληροφόρηση σε κάθε πιθανώς ενδιαφερόμενο.
Όμως, είναι αναγκαίο ίσως, με την ευκαιρία της αποψινής εκδήλωσης – παρουσίασης, να σημειωθεί ότι λόγω συγκυρίας προσώπων και καταστάσεων το μείζον τμήμα του έργου μας εκφράζεται άμεσα ή και έμμεσα από την επιλεκτική έκδοση 58+1 μικρών και μεγάλων βιβλίων. Βεβαίως να μνημονεύσουμε εμφατικά με δικαιωματική υπερηφάνεια νομίζω και την έκδοση των ήδη 6 κυκλοφορούντων τευχών του επιστημονικού μας περιοδικού του «Περί Θράκης» τιτλοφορούμενου.

Το ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ, ο Γιώργος Φραντζολάς και ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας

Στο συνολικό εκδοτικό έργο του ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ περιλαμβάνονται και 7 μέχρι σήμερα μουσικές παραγωγές με διαφορετικό η κάθε μια θεματικό περιεχόμενο και ύφος. Ας σημειωθεί εδώ ότι συνέβη έτσι ώστε η πρώτη και ιδιαίτερα επιτυχής από κάθε άποψη μουσική μας παραγωγή το 1993, στο ξεκίνημα της λειτουργίας του ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ, με τίτλο «Νύχτα από Σεντέφι» να αποτελεί και την πρώτη είσοδο του Γ. Φραντζολά στη Δισκογραφία. Στον δίσκο αυτό εμπεριέχονται και δύο εξαιρετικά τραγούδια με τη φωνή του γνωστού στο πανελλήνιο και καταξιωμένου ερμηνευτή Θανάση Γκαϊφύλλια που είναι και ένας πολυτάλαντος άνθρωπος και ποιοτικός εκφραστής του σημερινού πολιτισμού της Κομοτηνής και ευρύτερα. Αυτή λοιπόν, η πρώτη τρυφερή συνάντησή μας με το Γιώργο Φραντζολά μέσα απ’ τα ιδιαίτερα τραγούδια ήταν και η αρχή μιας ενδυναμούμενης καθοδόν φιλίας και μιας συνεργασίας που σήμερα εδώ γευόμαστε το δεύτερο καρπό της. Τούτη τη φορά είναι το πρώτο του βιβλίο. Πάλι όμως η μουσική, εδώ εκείνη της γλώσσας γραφής δύο καταξιωμένων μαστόρων της, ήταν το κινούν αίτιο σημαντικού μέρους της περιεχόμενης στο βιβλίο εργασίας του. Σπεύδω τέλος να αναφέρω, κλείνοντας την εισαγωγή μου στο ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ, ότι το παρουσιαζόμενο εδώ βιβλίο του Γ. Φραντζολά, όπως σημειώνεται και στον πρόλογό μας, ανήκει στις ελάχιστες εκείνες από τις 59 εκδόσεις του ΠΑΚΕΘΡΑ, όπως και τα βιβλία των Γ. Τσιγάρα, Δ. Μαυρίδη και Ν. Κόκκα, που το έργο των συγγραφέων τους κατατάσσεται στο χώρο της τέχνης/ λόγου/ ιδεών. Όλα τα υπόλοιπα βιβλία μας έχουν καταγραφικό – τεκμηριωτικό χαρακτήρα και περιεχόμενο.

«Η έκδοση ένα μικρό, ευλαβικό κεράκι ευγνωμοσύνης πολλής στη μνήμη του κυρ- Αλέξανδρου αλλά και του κυρ – Νίκου»

Ο κ. Σκιάς μετέφερε τη χαρά και συγκίνησή του για τη συμμετοχή του στην παρουσίαση του βιβλίου «Το καμίνι που δροσίζει» και υπότιτλο «Προσεγγίσεις στον Παπαδιαμάντη και στον Πεντζίκη του Γιώργου Φραντζολά διευκρινίζοντας ότι η ιδιαιτερότητα της προσωπικής του εμπλοκής με το βιβλίο «οφείλεται και αναφέρεται κατεξοχήν στο πρόσωπο του Παπαδιαμάντη» και δίνοντας τη σχέση του με το Παπαδιαμάντη είπε ότι «οι μέσες σπουδές μου στη Χαλκίδα έγιναν στο ίδιο με τον μεγάλο Σκιαθίτη συγγραφέα σχολείο (για μια χρονιά από κείνον) που φέρει εξ αυτού του λόγου το όνομά του. Έκτοτε, τύχη αγαθή, υπήρξε σταδιακά αυξανόμενη εντρύφηση και συναναστροφή μου με το έργο του και την περιρρέουσα ατμόσφαιρά του, κυρίως ως αποτέλεσμα σχέσεων μαθητείας και φιλίας με γνωστούς, μέσω δημοσιευμένων εργασιών τους, μελετητές του Παπαδιαμαντικού έργου. Τους εκ Χαλκίδος και Ευβοίας ορμώμενους Παν. Μαστροδημήτρη, Ν. Τριανταφυλλόπουλο, Άγγελο Μαντά, Ανέστη Κεσελόπουλο και Ιωσήφ Ροηλίδη. Όντας στην Ξάνθη η σχέση μου με τον Παπαδιαμάντη διευρύνθηκε μέσω του Γιώργου Φραντζολά ως τερπόμενος ακροατής και συζητητής της σχετικής αισθαντικής δουλειάς του που εμπεριέχεται, εν πολλοίς στο παρουσιαζόμενο σήμερα βιβλίο μας. Στην Ξάνθη, επίσης, πρωτοσυναντήθηκα ουσιαστικά και συγκινήθηκα ιδιαίτερα με το έργο του Ν.Γ. Πεντζίκη, κυρίως μέσω του φίλου και εκλεκτού γιατρού και ζωγράφου Γιάννη Μενεσίδη που υπήρξε, ως γνωστόν μαθητής του. Τα προαναφερθέντα δεδομένα, αλλά όχι μόνο οδήγησαν την οικογένειά μου στην μετά χαράς μεγάλη συνεισφορά της για την υλοποίηση της έκδοσης του βιβλίου του αγαπητού Γιώργου μετά από σχετική πρόταση και ευγενή αποδοχή της από το ΔΣ του ΠΑΚΕΘΡΑ, όταν ετέθη το ζήτημα της έκδοσης. Ας θεωρηθεί δε αυτή μας η πράξη, ως ένα μικρό, ευλαβικό κεράκι ευγνωμοσύνης πολλής στη μνήμη του κυρ Αλέξανδρου αλλά και του κυρ-Νίκου που τους συνδέει, όπως είναι γνωστό, μια εκλεκτική, πνευματική συγγένεια. Ευγνωμοσύνης για την γνήσια, αειθαλή και αέναη χαρά, παρηγορητική θαλπωρή και αγωγή της ψυχής που παρέχει, πιστεύω, το πολυεπίπεδο και πολυσήμαντο έργο τους στον καθένα από μας που προστρέχει σ’ αυτό, με ειλικρινή διάθεση προσωπικής εμπλοκής κατά την ιδίαν αυτού χρείαν αλλά και προσωπική δυνατότητα πρόσληψης των φανερών και κεκρυμμένων εντός των γραπτών τους ψυχωφελών ευεργετημάτων.

Σήμερα που όλοι μιλούμε αλλά πολλοί βιώνουν δραματικά την περιρρέουσα κρίση ας θυμηθούμε την επίκαιρη πιστεύω, προτροπή του Οδυσσέα Ελύτη: «Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη». Και θα πρόσθετα ότι στους σημερινούς χαλεπούς καιρού, ας μνημονεύουμε και ας κοινωνούμε το έργο όλων των αληθινά μεγάλων που γέννησε αυτός ο τόπος, ο τόπος μας.

«Οι συγγραφείς της έκδοσης ασχολούνται αγαπητικά αλλά και συγκρουσιακά με τα φυσικά πράγματα και την αλληλεπίδρασή τους με την ανθρώπινη ύπαρξη»

Και τώρα ας έρθουμε να ψηλαφίσουμε το σώμα και το περιεχόμενο του προκείμενου και παρουσιαζόμενου εδώ βιβλίου. Ίσως είναι περιττό να προτάξω το γνωστό σε όλους ότι δηλαδή η κριτική θεώρηση και παρουσίαση των επί μέρους ανθρώπινων δημιουργημάτων και στην περίπτωσή μας λογοτεχνημάτων αποτελεί ένα γενικότερα χρήσιμο αντικείμενο ενασχόλησης, επαγγελματικής ή μη, των κατά περίπτωση ειδικών που διαθέτουν τα εφόδια των σχετιζόμενων σπουδών και της μεγαλύτερης ή μικρότερης προσωπικής εμπειρίας και ικανότητας. Είναι προφανές ότι εγώ δεν ανήκω στο χώρο των κατά τεκμήριο ειδικών για μια έγκυρη και συστηματική κριτική θεώρηση του βιβλίου αυτού. Τα δικά μου σχετιζόμενα δεδομένα και εργαλειακά εφόδια, που αισθάνθηκα ότι με βοήθησαν στην όποια κατανόηση του περιεχομένου του βιβλίου, πέρα από ό,τι ήδη προαναφέραμε, προέρχονται ίσως από την κάποια αγαπητική εντρύφησή μου στο έργο ορισμένων καταξιωμένων εκπροσώπων της διαχρονικής ελληνικής γραμματείας και κυρίως εκείνων του ορθόδοξου χριστιανικού βιώματος, αφενός αυτό. Και αφετέρου προέρχονται από συμπεράσματα της μακρόχρονης σπουδής και επαγγελματικής επιστημονικής και διδακτικής μου εμπλοκής και εμπειρίας που αναφέρονται στο φυσικό και ειδικότερα το γεωπεριβάλλον (ως δομή, ως λειτουργία και ως ομορφιά) και στην αλληλεπίδρασή του με το ανθρωπογενές, το δομημένο περιβάλλον και γενικότερα με την ανθρώπινη συμπεριφορά και δράση πάνω στη λειτουργία του γήινου οικοσυστήματος. Σπεύδω δε εδώ να αναφέρω ότι είναι γνωστό ότι οι δύο αυτοί μεγάλοι της ελληνικής λογοτεχνίας που ψηλαφούνται και αποκρυπτογραφούνται, το κατά δύναμιν, από το συγγραφέα Γ. Φρ. αλλά και το εμπεριεχόμενο στο βιβλίο συγγραφέα του προλογικού κειμένου Δημ. Βλάχο, ασχολούνται συστηματικά, αγαπητικά αλλά και συγκρουσιακά, με την περιγραφή της λειτουργίας της φύσης, με τα φυσικά πράγματα του κόσμου τούτου και την αλληλεπίδρασή τους με την ανθρώπινη ύπαρξη και συμπεριφορά. Με αυτά, επομένως τα δεδομένα μπήκα στην περιπέτεια της ανάγνωσης και κατανόησης του παρουσιαζόμενου εδώ βιβλίου. Θραύσματα δε και ψήγματα της αποκτηθείσας άποψης και των αποτελεσμάτων τής όλης συγκινησιακής εμπειρίας της πρώτης ανάγνωσης μεταφέρω εδώ. Ίσως τα συμπεράσματα της δικής σας, του καθενός, προσωπικής ανάγνωσης, συσχετισθούν με κάποια από αυτά. Θα ήταν νομίζω εξαιρετικά ενδιαφέρον και χαροποιό να υπάρξει μελλοντικά η δυνατότητα διαλόγου μεταξύ αναγνωστών του βιβλίου αυτού. Θα ήταν νομίζω μια ιδιαίτερα χρήσιμη και ευτυχής για τους συμμετέχοντες πνευματική διαδικασία διασταύρωσης απόψεων και προβληματισμού. Ας ξεκινήσουμε όμως από ορισμένα αντικειμενικά δεδομένα.

Τα χαρακτηριστικά της έκδοσης

Τίτλος: Το καμίνι που δροσίζει, υπότιτλος εξωφύλλου: Προσεγγίσεις στον Παπαδιαμάντη και στον Πεντζίκη. Ο υπότιτλος διαφοροποιείται εσωτερικά και γίνεται πιο διαφωτιστικός της προέλευσης και της στόχευσης του υλικού. Διαβάζω: Δοκίμια και διαλέξεις για τη μουσική της γλώσσας και τους μυστικούς ρυθμούς του Παπαδιαμάντη και του Πεντζίκη.

Θεωρώ, καταρχήν, ότι το βιβλίο ως σώμα, ως υλικό αντικείμενο είναι εξωτερικά φροντισμένο και η παρουσία των έγχρωμων εξωτερικά και ασπρόμαυρων εσωτερικά κοσμημάτων από μικρογραφίες κεραμικών του Μ. Γιαννακόπουλου και αναπαραστάσεις οστράκων από τον Γιάννη Μενεσίδη αντίστοιχα συν ένα πίνακα σε μαυρόασπρη εκδοχή του τελευταίου, προδίδουν την ευαισθησία και καλαισθησία του συγγραφέα και των επιμελητών του και του προσδίδουν ιδιαίτερη χάρη και τρυφερότητα.
Το όλο περιεχόμενο κατανέμεται κατηγοριοποιημένο σε 229 αριθμημένες σελίδες διαστάσεων 20Χ14. Τα κείμενα είναι γραμμένα στο πολυτονικό σύστημα που κι αυτό συμπράττει πιστεύω και στο όλο ιδιαίτερο εμφανισιακά αλλά και ουσιαστικά αισθητικό αποτέλεσμα. Είναι σημαντικά κατατοπιστική, χρήσιμη και ωφέλιμη πιστεύω η περιλαμβανόμενη, σχετική με τα επιμέρους περιεχόμενα κείμενα, βιβλιογραφία. Αποδεικνύει δε, και αυτή, τον σωρευτικά μακρόχρονο κόπο και την ποσοτική και ποιοτική εμβέλεια της έρευνας που προηγήθηκε της καθαυτό συγγραφής των κειμένων. Εμπεριέχονται επίσης πρόλογος του ΠΑ.ΚΕ.ΘΡΑ και κατατοπιστική για τα περιεχόμενα εισαγωγή του συγγραφέα με παρεμβαλλόμενες ευχαριστίες σε πρόσωπα που σχετίζονται με το βιβλίο αλλά και την όλη του πορεία ως καλλιτέχνη και δημιουργού.

Το κύριο σώμα απαρτίζεται από έξι βασικά κείμενα του συγγραφέα και από ένα, το αντί προλόγου, φιλοσοφικό δεκαεξασέλιδο κείμενο του Δημ. Βλάχου με τίτλο «Σε αναζήτηση της αυθεντικής ύπαρξης». Το κείμενο αυτό του Βλάχου θίγει καίρια ζητήματα αυτοσυνειδησίας με αφορμή το ιδεολογικό και αισθητικό στίγμα των έργων του συγγραφέα Γ. Φρ. και κυρίως το ορθόδοξο προσανατολισμό των Παπαδιαμάντη και Πεντζίκη. Πραγματεύεται δε επιγραμματικά αλλά επί της ουσίας το τι σημαίνει αυθεντική ύπαρξη μέσα στον ορίζοντα κατανόησης του ορθόδοξου βιώματος γι’ αυτούς τους δύο, θέτοντας τα δικά του ερωτήματα και καταθέτοντας τη δική του ανάγνωση και ερμηνεία από την θέση της φιλοσοφίας του υπαρξισμού. Ιδιαίτερα διδακτικό το περιστατικό σε χωριό της Καστοριάς στη διάρκεια του εμφύλιου. Ο Φραντζολάς αφιερώνει κάποια από τα έξι κείμενά του σε πρόσωπα αγαπημένα. Στο τελευταίο, το μοναδικό για τον Πεντζίκη, αναφέρει και την αιτία: για τους περιπάτους πλάι στη θάλασσα… Το καθένα από τα έξι συνολικά κείμενα με τα δικά του χαρακτηριστικά: μέγεθος, περιεχόμενο, ύφος, ήθος, πυκνότητα γραφής και βαθμός δυσκολίας κατανόησης, η εμπεριεχόμενη αναλογική σχέση απόψεων του συγγραφέα και σχετικής προσκομιζόμενης βιβλιογραφικής πληροφορίας από την ελληνική, αλλοδαπή και την ορθόδοξη γραμματεία που διαπλέκονται αρμονικά και υπηρετούν τον κάθε φορά στόχο του συγγραφέα.

«Κατάθεση ψυχής, βιωμάτων επώδυνων, χαροποιών και ελπιδοφόρων»

Τα εμφανή για μένα γενικότερα χαρακτηριστικά όλων των κειμένων μπορούν πιστεύω να εκφραστούν συγκεντρωτικά και συνοπτικά ως:
Κατάθεση ψυχής, βιωμάτων επώδυνων, χαροποιών και ελπιδοφόρων. Κατάθεση όμως και γνώσεων πολλών που προέκυψαν βαθμιαία και αλιεύτηκαν μετά κόπου και μόχθου πολλού από τη μακρόχρονη σπουδή και επιστημονική έρευνα στα κείμενα καταξιωμένων συγγραφέων, επιστημόνων και διανοητών του παγκόσμιου και ελληνικού κυρίως πνευματικού στερεώματος. Εμφανής επίσης μέσα από τα κείμενα, η διδακτική ικανότητα του συγγραφέα του βιβλίου και η μαστοριά στην τέχνη του γραψίματος, προϊόν της μακρόχρονης επαγγελματικής του δράσης ως δασκάλου και της εγγενούς θα έλεγα έμφυτης αγάπης για το υποκείμενο της διδασκαλίας δηλαδή το μαθητή – αναγνώστη εδώ. Το ίδιο κατ’ αναλογία ισχύει και για το κείμενο του Δ. Βλάχου που προαναφέρθηκε. Εμφανής επίσης, το κατ’ εμέ, η ανάγκη να μοιραστούν πράγματα που αγαπούν, πράγματα που τους συγκινούν ως ομορφιά και ως ήθος ψυχής αλλά και πράγματα που θεωρούν μείζονα για τη νοηματοδότηση του βίου αλλά ίσως και πέραν αυτού.

Η αποτελεσματικότητα εξάλλου του Γ. Φρ. να μιλήσει καίρια για τη μουσικότητα της γλώσσας των αγαπημένων και ευγνωμονουμένων των συγγραφέων αλλά και γενικότερα, είναι συνυφασμένη προφανώς και με τη μακρόχρονη λειτουργία του ως μουσικού και τραγουδοποιού. Όμως η κύρια αγωνία και το κυρίως ζητούμενο για τον Γ. Φρ. είναι να αποδείξει τη χαροποιό, ευφρόσυνη αλλά και ωφέλιμη για την ψυχή του αναγνώστη εντρύφηση με το έργο των δύο πνευματικά συγγενών, μεγάλων, του Παπαδιαμάντη και του Πεντζίκη. Και ανάβει προβολείς, χρησιμοποιεί μεγεθυντικούς φακούς ή μικροσκόπια χρησιμοποιεί πολλά δάχτυλα για να δείχνουν προς το φεγγάρι… Θέλει να τον σπρώξει, να τον δελεάσει να καταβάλει τον αναγκαίο κόπο να αφουγκραστεί με καθαρή καρδιά τους μυστικούς ρυθμούς και τα νοήματα που ξεπηδούν από την ανάγνωση των κειμένων τους με την ιδιάζουσα ποιητική, τρυφερή και ευφρόσυνη γλώσσα τους. Και τον προϊδεάζει μέσα από επιλεγμένα παρένθετα κείμενά τους ότι θα αποζημιωθεί για τον κόπο του αυτό νοιώθοντας γλυκείς χυμούς να ξεπηδούν μέσα του και να γλυκαίνουν την πικρή του καρδιά και να αναπαύουν τον κουρασμένο του νου ως το οδυνηρό αλλά αναπόφευκτο αποτέλεσμα της μετά των ομοίων ακοινώνητης συνοδοιπορίας του στη γεμάτη βάσανα και καημούς ζωή του κόσμου τούτου.

«Χωρίς καταβολή κόπου, μεγάλοι θησαυροί θα μείνουν για τους νέους πάντα κλειστοί»

Αγαπητοί φίλοι, κυρίες και κύριοι, θεωρώ ότι κατανοείτε πλέον ως αυτονόητη την θερμή προτροπή μου να μπείτε και σεις στην περιπέτεια της δικής σας ανάγνωσης ετούτου του βιβλίου. Προτρέχω να πω ότι θα νοιώσετε σίγουρα τέρψη πολλή, ίσως όμως και να προβληματισθείτε πολύ για τη δική σας μέχρι τώρα ζωή και να θέλετε κάτι ν’ αλλάξετε σ’ αυτήν. Επιτρέψτε μου και μια αναφορά στους δασκάλους για τους νέους ανθρώπους, να κάνουμε ό,τι μπορούμε καλύτερο και πειστικότερο για να τους εξηγήσουμε ότι χωρίς την καταβολή αυτού του κόπου, μεγάλοι θησαυροί θα τους μείνουν για πάντα κλειστοί και θα τους ενθαρρύνουμε ή και θα τους επιβάλλουμε να κάμουν αυτή την προσπάθεια. Αυτό σημαίνει παιδεύω, παιδεία. Θερμές ευχαριστίες δικές μου και του ΠΑΚΕΘΡΑ σ’ όλους τους συντελεστές της έκδοσης αυτής στο μέτρο που αναλογούν στον καθένα.»



Στη συνέχεια παραθέτουμε απομαγνητοφωνημένα αποσπάσματα από τη διάλεξη του συγγραφέα:
(την απομαγνητοφώνηση έκανε η δημοσιογράφος του Παρατηρητή της Θράκης)

Γιώργος Φραντζολάς, Συγγραφέας-Μουσικός «Ο Παπαδιαμάντης ήταν καλός μουσικός»


«Το θέμα μας είναι η μουσική και η ποίηση στον Παπαδιαμάντη, ένα από τα μεγάλα θέματα του βιβλίου. Ξεκινώ ως εξής: Κάποτε ένας φίλος μου, ήμασταν φοιτητές που ήξερε καλά βυζαντινή μουσική, μου είπε ότι ο Παπαδιαμάντης ξεκινά περίεργα, σαν ταξίμι. Τότε δεν τα ήξερα αυτά καλά, όταν προχώρησα και διάβασα Παπαδιαμάντη πραγματικά εντόπισα ότι πολλά διηγήματά του ξεκινάνε με κάτι άσχετο, μια περιγραφή. Στη συνέχεια αυτό μου έδωσε την αφορμή να αρχίζω να εντοπίζω, χρησιμοποιώντας την Φυσική από την οποία με βοήθησε πολύ η θεωρία του Χάους με την φράκταλ γεωμετρία της, με την ασυμμετρία και τη συμμετρία που δημιουργούν αρμονία. Γιατί η αρμονία δεν προέρχεται μόνο από συμμετρίες αλλά και ασυμμετρίες. Μέσα στα βιβλία έβλεπα γνώμες ποιητών, στίχους τους και αντελήφθηκα ότι οι ποιητές εντόπισαν κάτι που η φυσική το ανακάλυψε εκ των υστέρων. Μέσα σε αυτό το πνεύμα άρχισα να μελετώ τα φιλολογικά κείμενα και έτσι βρήκα κάποιες αντιστοιχίες.

Ένα τέτοιο ταξίμι από το διήγημα «Γλυκοφιλούσα» και το πώς διασώθηκαν δύο γίδες πάνω σε ένα βράχο. Ο Παπαδιαμάντης ξεκινά ως εξής:

«Εκεί απλούται ατελείωτον το πέλαγος
ανά την αχανή έκτασιν
από ακτής έως ακτής
και από κόλπου έως κόλπου
και χαμηλώνει ο ουρανός
εις την μίαν άκραν την απωτέραν,
διά να περιπτυχθεί εγγύτερον
την εσχατιάν των θαλασσών,
ο σάπφειρος φιλών τον σμάραγδον,
το βαθύχλωρον αντασπαζόμενον το γλαυκόν.
Φυσά ο Καικίας κατερχόμενος από τα βουνά της Θράκης και ο Βορράς παγερός αποσπάται μυριοπτέρυγος από τον νεφελοσκεπή και χιονοστέφανον Άθω και ο Αργέστης ριγηλός
καταβαίνει από τον γεραρόν Όλυμπον
φρίσσει το κύμα εις την επαφήν της ψυχράς πνοής,
φρικιά ο πορφυρούς πόντος από την κραταιάν αύραν,
ρυτιδούται η θάλασσα από την αλλεπάλληλον ραγδαίαν ριπήν,
αγριαίνει το πέλαγος,
ωρύεται μανιωδώς η καταιγίς,
ρήγνυται το κύμα εις τους σκληρούς αιχμηρούς βράχους.
Συννεφούται ο ουρανός από τας μαύρας κάπας των θυελλών τας σωρευομένας επάνω του, φαεινός στύλος προκύπτει εν ακαρεί εν μέσω αχανούς κυκεώνος μελανών στροβίλων».


Όπως τα παραδοσιακά τραγούδια ξεκινούν πολλές φορές με ένα βιολί, με ένα κλαρίνο, έξω από το ρυθμό και μετά αρχίζει να μπαίνει η μελωδία, κάτι τέτοιο κάνει και ο Παπαδιαμάντης, γιατί ήταν καλός μουσικός. Δεν ξέρουμε αν διάβαζε βυζαντινή παρτιτούρα, ωστόσο πιθανά να ήξερε. Ξέρουμε ότι ήξερε να αποστηθίζει πάρα πολύ καλά τις μελωδίες και να βγάζει ολόκληρες αγρυπνίες. Δεύτερον έχει ένα οξύ κριτήριο και κάνει κάποιες ρυθμολογικές παρατηρήσεις πολύ ενδιαφέρουσες. Σε ένα διήγημά του λέει: «εις όλον αυτό το διάστημα ήτο εύθυμος και δεν έπαυσεν να τραγουδή, “γιαλό –γιαλό ψαράκια κυνηγώ κυνήγα τα και εσύ αγάπη μου χρυσή”. Το δίστιχον αυτόν το χοροϊαμβικόν ή χολιαμβικόν όπως και τόσα άλλα, λόγου χάριν “πάπια του γιαλού μην αγαπάς αλλού και άστρο της αυγής πώς άργησες να βγεις” ίσως συμπληρώνουν τον ρυθμόν όπως και ποικίλλουν τη μονοτονίαν κατόπιν της περιττής συλλαβής του πολιτικού στίχου», εννοεί τον δεκαπεντασύλλαβο, μετά τον οποίον έρχονται ως επωδός. «Πλην τι λέω; Μήπως όλα τα λυρικά μέτρα δεν πρέπει να είναι ελεύθερα κατά συνθήκη υπηρετούντα το μέλος», δηλαδή τη μελωδία, «όπως συμβαίνει εις την αρχαίαν χορικήν ωδήν και εις την ψαλμωδίαν της εκκλησίας με τας στροφάς, αντιστροφάς, ύμνους και τροπάρια;» Είναι εξαιρετικά λεπτές οι παρατηρήσεις του δεν μπορεί να τις κάνει ο καθένας.

«Μάνα του ρυθμού η επανάληψη»

Να ξεκινήσουμε από το μηδέν. Πώς δημιουργείται ο ρυθμός; Ο ρυθμός δημιουργείται από την επανάληψη. Η μάνα του ρυθμού είναι η επανάληψη. Και αυτό πρέπει να το ξέρουν οι φιλόλογοι, γιατί μιλούν πολλές φορές για αυτή σαν να είναι ένα πράγμα για πέταμα. Είναι όμως πολύ σημαντικό. Μέσα σε ένα κείμενο επαναλαμβάνονται λέξεις, φράσεις, τονισμός, όμοια στίξη, το ασύνδετο σχήμα, κλιμάκωση, εντάσεις και υφέσεις. Η κλιμάκωση και η αποκλιμάκωση, εντάσεις και υφέσεις. Στο κείμενο που διάβασα δημιουργήθηκε μια κλιμάκωση έντασης, «ωρύεται, αγριαίνει» και μετά πέφτει. Αυτή η κλιμάκωση και η αποκλιμάκωση είναι μια μορφή ρυθμική. Όμως ακόμη πιο πετυχημένος και κρυμμένος είναι ο ρυθμός ως επανάληψη ομοίων σχημάτων, ιδίως στα έργα του Κλέε*1 γιατί μη ξεχνάμε ότι ο Κλέε ήταν και μουσικός. Το ρυθμικό στοιχείο το δημιουργούν τα όμοια σχήματα και αυτή η απρόσμενη αλληλοδιαδοχή όμοιων σχημάτων σε όχι σταθερές θέσεις μας δημιουργούν αυτή την εκπληκτική ασυμμετρία που δημιουργεί την αρμονία στο μουσικό περιβάλλον

Να δούμε τώρα τι μπορεί να γίνει στη λογοτεχνία με τα παρόμοια πράγματα. Οι αρχαίοι Έλληνες ρήτορες, ειδικά ο Γοργίας, όλα αυτά τα είχαν ανακαλύψει, και να μην αναφερθώ στον Όμηρο του οποίου η «Ιλιάδα», όπως μας έλεγε πρόσφατα καθηγητής, κατά τα 2/3 είναι λόγοι. Είχαν ήδη από τον 5ο αιώνα ανακαλύψει τα μυστικά του λόγου. «Εωράκατε, ακηκόατε, επεπόνθατε, έχετε, κρίνετε». Έτσι τελειώνει ο λόγος του Λυσία. Εδώ επαναλαμβάνονται όμοιες καταλήξεις και τόνοι σε σταθερά σημεία. Αντίστοιχα γεγονότα έχουμε στους λόγους του Χρυσόστομου και σε άλλες ευχές όπως «Εβαπτίσθης, εφωτίσθης, εμυρώθης, ηγιάσθης, απελούσθης» είναι το ίδιο ρητορικό σχήμα που δημιουργεί ρυθμό. Ο Βιζυηνός το γνωρίζει αυτό πολύ καλά μέσα του και το δουλεύει. Λέει στο «Αμάρτημα της μητρός μου». «Πριν κατορθώσω να επιστρέψω το ξένον κοράσιον ηυξήθη, ανετράφη, επροικίσθη και υπανδρεύθη». Αντίστοιχα κάνει και ο Παπαδιαμάντης στο «Όνειρο στο Κύμα». «Επλύθην, ελούσθην, εκολύμβησα επ’ ολίγα λεπτά της ώρας. Ησθανόμην γλύκαν, μαγείαν άφατον, εφανταζόμην τον εαυτόν μου ως να ήμην εν με το κύμα, ως να μετείχον της φύσεως αυτού, της υγράς και αλμυράς και δροσώδους». Αυτό το τριπλό σχήμα θα το δούμε και στη συνέχεια, είναι ένα κατ’ εξοχήν σχήμα που δημιουργούν ρυθμική αγωγή μέσα στο κείμενο. Για παράδειγμα ο Παπαδιαμάντης αναφέρει για την Μοσχούλα «Ήτον απόλαυσις, όνειρον, θαύμα» δημιουργώντας μια κλιμάκωση από τα γήινα προς τα ουράνια. Απόλαυσις, το επόμενο βήμα το όνειρο και το επόμενο το θαύμα. Το ίδιο και όταν τελειώνει «νηρηίς, νύμφη, σειρήν», οπότε με το Νηρηίς πάμε στη θάλασσα, με το Νύμφη στις Νύμφες της γης και οι Σειρήνες, επειδή έχουν φτερά, μας οδηγούν στα ουράνια. Ένα άλλο στοιχείο σε αυτήν την παράγραφο που δημιουργείται ρυθμική αγωγή είναι τα ρήματα, «έβλεπα, διέβλεπα, εμάζευα» που αντιστοιχούν σε έβλεπα απόλαυση, διέβλεπα όνειρο, εμάζευα θαύμα. Αν με ρωτήσετε αν το είχε κατά νου να το κάνει έτσι δεν θα μπορούσα να σας πω. Πιθανόν όχι, αλλά, πολλές φορές, το γνωρίζουν οι καλλιτέχνες και μπορούν να το διαβεβαιώσουν, ότι μια διαίσθηση τους καθοδηγεί να το εκφράσουν, σβήνοντας και γράφοντας με τον καλύτερο τρόπο.

«Ρυθμός και με το ασύνδετο σχήμα»

Παρόμοιος ρυθμός όπως είπαμε δημιουργείται με το ασύνδετο σχήμα, τις ισομετρίες και τις ομοτονίες και τις ομοηχίες και είπα ότι είναι αρχαία σχήματα ρητορικής που στη συνέχεια τα αποδέχτηκαν και τα συνέχισαν και κατά τη διάρκεια του Βυζαντίου. Πάρα πολλές φράσεις του Παπαδιαμάντη, αν εστιάσουμε από κοντά, βλέπουμε ότι έχουν ρυθμική αγωγή από μόνες τους. Ο Παπαδιαμάντης αυτά τα σχήματα ρητορικής τα βάζει υπογείως να μην φαίνονται..

«Το σχήμα του κύκλου»

Ένα εκπληκτικό σχήμα που δημιουργεί ρυθμό είναι ο κύκλος. Στο «Όνειρο στο Κύμα» υπάρχουν κάποιες ενορχηστρώσεις, μπαίνει ένα όργανο, ακολουθεί ένα δεύτερο, ένα τρίτο, ένα τέταρτο, ένα πέμπτο, πέφτουν τα φώτα, γεμίζει η αυλαία με όλα τα πρόσωπα. Στο τέλος αποσύρονται ένα -ένα τα φώτα, οι μουσικοί, μένει ένας στο τέλος και εξαφανίζεται και χάνεται σαν μια τελευταία νότα που μας συνοδεύει, καθώς την ακολουθούμε προς το άπειρο. Αυτό το σχήμα χρησιμοποιεί ο Παπαδιαμάντης στο «Όνειρο στο Κύμα» «Ήμην πτωχόν βοσκόπουλον εις τα όρη. Μ’ έμαθε γράμματα ο γέρο Σισώης. Εξήλθα δικηγόρος με δίπλωμα προλύτου. Καθώς ο σκύλος, ο δεμένος με πολύ σχοινίον εις την αυλήν του αυθέντου του» και στη συνέχεια εμφανίζεται η κατσικούλα που ο ίδιος ονόμασε Μοσχούλα και τέλος, η Μοσχούλα, η μικρή κόρη, το όνειρο το επιπλέον εις το κύμα. Όταν μετά από πολλές σελίδες τελειώνει το διήγημα αρχίζουν ένα – ένα τα πρόσωπα να αποσύρονται. «Η Μοσχούλα έζησε, δεν απέθανε». …»Η ταλαίπωρος μικρή μου κατσίκα»…,«Κ’ εγώ έμαθα γράμματα, εξ ευνοίας και ελέους των καλογήρων, κ’ έγινα δικηγόρος...», «Ορθώς έλεγεν ο γηραιός Σισώης, «Και τώρα, όταν ενθυμούμαι το κοντόν εκείνο σχοινίον… και αναλογίζομαι το άλλο σχοινίον …Ω ας ήμην ακόμη βοσκός εις τα όρη!...» Κι εκεί κλείνει κυκλικά. Είναι η κρυμμένη γεωμετρία, αυτό που δεν καταλαβαίνουμε τις περισσότερες φορές όλοι μας αλλά μας αρέσει. Δεν είναι ανάγκη να το καταλάβουμε απλά κάποιοι το καταλαβαίνουν, κάποιοι μας το λένε, κάποιοι μας δίνουν ένα σημάδι, κάποια βρίσκουμε και εμείς και έτσι το χαιρόμαστε διπλά.

«Μια συλλαβή όταν την εκτείνεις σε πολλές νότες, έχει άλλη χάρη»

Θα ήθελα να σας πω ότι μικρός δεν μου άρεσε ο Παπαδιαμάντης. Μου είχαν φέρει σαν πρώτο δώρο τα «Ρόδινα ακρογιάλια» ό,τι δυσκολότερο. Εγώ τότε ήθελα να ακούω πράγματα ζωντανά. Τα «Ρόδινα ακρογιάλια» όμως είναι μελισματικού χαρακτήρα κείμενα. Ο Παπαδιαμάντης είναι ένας συγγραφέας που πιάνεται από ένα ελάχιστο περιστατικό στο οποίο βάζει μέσα βιώματα, συναισθήματα, μνήμες, ιστορίες και τα δένει με ένα περίεργο τρόπο που στο τέλος δεν σε ενδιαφέρει η ιστορία. Αυτό είναι μεγάλη ελευθερία, γιατί φεύγεις από τα αιτιοκρατικά δεδομένα. Πολύ αργότερα κατάλαβα ότι μια συλλαβή όταν την εκτείνεις σε πολλές νότες, έχει άλλη χάρη, αλλά θα πρέπει να έχεις και την ηλικία να το καταλάβεις και να μην βιάζεσαι πολύ στη ζωή σου, όταν τρέχεις δεν μπορείς να καταλάβεις τα μελισματικά.

«Ο Παπαδιαμάντης είναι πολύ σύγχρονος για την εποχή του και γι’ αυτό δεν τον καταλάβαιναν ποτέ οι τότε»

Αρκετά είπαμε για το ρυθμό ας δούμε και την μελωδία του. Οι τέχνες έχουν δύο χαρακτηριστικά: Σχήμα -χρώμα, ρυθμός- μελωδία. Στη λογοτεχνία υπάρχουν αντίστοιχα. Το ότι οι ήχοι έχουν μελωδία το λέει η ίδια η λέξη ηχοχρώματα. Είναι το πιο ατράνταχτο επιχείρημα. Το χρώμα σε ένα πίνακα ζωγραφικής δεν δίνει απλά το σχήμα αλλά ορίζει μια τεράστια επιφάνεια. Οι μικρές επιφάνειες στους πίνακες ζωγραφικής δημιουργούν ρυθμικότητα. Για να δούμε ένα μεγάλο χώρο και να τον κατανοήσουμε πρέπει να ξεκινήσουμε από τα μικρά σχήματα που είναι κοντύτερα σε μας και να μεταβούμε στην αντίστοιχη κλίμακα. Αυτό αντιστοιχεί στον Παπαδιαμάντη. Οι μεγάλες επιφάνειες είναι οι περιγραφές του και οι μικρές τα ασύνδετα σχήματα. Το πιο ωραίο παράδειγμα ασύνδετου σχήματος είναι «Στον έρωτα στα χιόνια» όπου βάζει όλη την ζωή του μπαρμπα - Γιαννιού με μικρές λέξεις, θραύσματα, μέσα από το οποίο βάζουμε το όλον με μια σύγχρονη αντίληψη. Ο Παπαδιαμάντης είναι πολύ σύγχρονος για την εποχή του και γι’ αυτό δεν τον καταλάβαιναν ποτέ οι τότε. Είχε συνείδηση της αξίας του και η κύρια δουλειά του ήταν μεταφραστής. Είχε μάθει γαλλικά και αγγλικά μόνος του και αυτό ήταν πολύ σημαντικό, γιατί είχε επικοινωνία με την Ευρώπη. Υπάρχει στο έργο του το παραδοσιακό στοιχείο τρομερά έντονο πάντα όμως σε διάλογο με αυτό που γνώριζε από τους μεγάλους ευρωπαίους που μετέφραζε από τον Ντίκενς μέχρι το Ντοστογιέφσκι.»*2

*1Η ομιλία του Γιώργου Φραντζολά συνοδεύτηκε από προβολή διαφανειών πινάκων ζωγραφικής και λεκτικών σχημάτων από παπαδιαμαντικά κείμενα.

*2 Αρχίζοντας την ομιλία του ο κ. Φραντζολάς ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες στην εκδήλωση. Μεταξύ άλλων ανέφερε: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω από την Κομοτηνή κάποιους ανθρώπους. Πραγματικές ευχαριστίες στην κ. Χατζηνικολάου και την κ. Τζένη Κατσαρή, πραγματικές ευχαριστίες στη Μαρίνα Παρασχάκη, τη γραφίστρια συνεργάτιδά της, είχαμε μια εξαιρετική συνεργασία μαζί καθόλη τη διάρκεια των προεκτυπωτικών εργασιών και μέχρι να εκδοθεί το βιβλίο, στο Δημήτρη Μακίδη που είναι απόψε παρών, και φυσικά στο Θανάση Γκαϊφύλλια, στη Λία Τζιαμπάζη και στον Κώστα Γκαϊφύλλια.»





 

Μουσικός επίλογος με την υπογραφή της οικογένειας Θανάση Γκαϊφύλλια

Στη συνέχεια, ο κομοτηναίος μουσικός Θανάσης Γκαϊφύλλιας μας γνώρισε μουσικά τον Γιώργο Φραντζολά, παίζοντας με το γιο του, το μουσικό Κώστα Γκαϊφύλλια, κιθάρα, τραγουδώντας ο ίδιος και η σύζυγός του Λία Τζιαμπάζη. Η οικογένεια Γκαϊφύλλια, φίλη του συγγραφέα από τις αρχές της δεκαετίας του '90, με ευφρόσυνη διάθεση και εμφανή αγάπη, φώτισαν ακόμη περισσότερο το τοπίο των δυο μεγάλων της ελληνικής λογοτεχνίας που παρέλαβαν άξιοι επίγονοι των λέξεων και των ήχων. 



Ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας εισήγαγε μάλιστα με το δικό του τρόπο κάθε τραγούδι, προσδιορίζοντας την αφορμή του, τον χρόνο του και τον ρυθμό του. Μάθαμε έτσι την αφορμή του τραγουδιού (Έσβησε σαν σπίρτο η χαρά) που «δωρίστηκε» στη Λία Τζιαμπάζη, θεία τύχη θαρρείς, όταν χάθηκε η καλή της φίλη Σοφία και οι στίχοι του είχαν εν τω μεταξύ γραφεί από τον Γιώργο Φραντζολά, όπως μάθαμε και για τη μουσική στο ρυθμό μιας δυναμικής ταραντέλας, σε στίχους παραδοσιακού τραγουδιού από τη «μεγάλη Ελλάδα». Κυρίως όμως απολαύσαμε έναν από τους ωραιότερους επιλόγους σε μια βραδιά που λίγο πριν είχε κοινωνήσει, με αφορμή το λόγο δυο σπουδαίων της ελληνικής λογοτεχνίας, του Παπαδιαμάντη και του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, στην αρμονία των μαγικών κόσμων των ήχων, των χρωμάτων και των λέξεων. 


Ρεπορτάζ: Άννα Πατρωνίδου
Φωτογραφίες: Θωμάς Σταμούλης - Θεοδόσης Βαφειάδης
Επιμέλεια ενθέτου: Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη



Πηγή: Καθημερινή Εφημερίδα της Θράκης "Παρατηρητής" (Κομοτηνή)